ശ്രീ രമണ മഹർഷിയുടെ ഉപദേശങ്ങളിൽ വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒന്നാണ് “മനസ്സ് ഹൃദയത്തിൽ ലയിക്കുക” എന്നത്.
പലപ്പോഴും ധ്യാനിക്കുമ്പോഴോ ആത്മവിചാരം നടത്തുമ്പോഴോ മനസ്സ് ഹൃദയത്തിൽ ആഴുന്നില്ല അല്ലെങ്കിൽ ഉറയ്ക്കുന്നില്ല എന്ന പരാതി ഭക്തർ ഉന്നയിക്കാറുണ്ട്. ഇതിനുള്ള മഹർഷിയുടെ വിശദീകരണം ഇതാണ്:
1. എന്താണ് ഈ ‘ഹൃദയം’?
മഹർഷി പറയുന്ന ഹൃദയം നമ്മുടെ ശരീരത്തിലെ രക്തം പമ്പ് ചെയ്യുന്ന അവയവമല്ല. അത് ആത്മാവിന്റെ അല്ലെങ്കിൽ ബോധത്തിന്റെ കേന്ദ്രമാണ്. നാം ‘ഞാൻ’ എന്ന് പറയുമ്പോൾ അറിയാതെ തന്നെ കൈചൂണ്ടുന്ന വലതുവശത്തെ മാറിലെ ഭാഗത്തെയാണ് അദ്ദേഹം ആത്മീയ ഹൃദയമായി സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.
2. മനസ്സ് എന്തുകൊണ്ട് പുറത്തേക്ക് പോകുന്നു?
നമ്മുടെ പഴയ ശീലങ്ങളും വാസനകളും കാരണമാണ് മനസ്സ് എപ്പോഴും പുറത്തുള്ള വിഷയങ്ങളിലേക്ക് ഓടുന്നത്. കടലിലെ തിരമാലകൾ പോലെ ചിന്തകൾ വന്നുകൊണ്ടിരിക്കും. മനസ്സ് ഹൃദയത്തിലേക്ക് താഴാത്തത് അതിന് പുറത്തുള്ള ലോകത്തോടുള്ള താല്പര്യം നിലനിൽക്കുന്നത് കൊണ്ടാണ്.
3. ആത്മവിചാരം
മനസ്സിനെ ബലമായി ഹൃദയത്തിൽ തള്ളിക്കയറ്റാൻ കഴിയില്ല. പകരം, “ഈ ചിന്തകൾ ആർക്കുണ്ടാകുന്നു?” എന്ന് ചോദിക്കണം.
ഉത്തരം: “എനിക്ക്”.
അടുത്ത ചോദ്യം: “ആരാണ് ഈ ഞാൻ?”
ഈ ചോദ്യം മനസ്സിനെ അതിന്റെ ഉറവിടത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവിടാൻ സഹായിക്കുന്നു.
4. ഉറക്കത്തിലോ ധ്യാനത്തിലോ താൽക്കാലികമായി മനസ്സ് ശാന്തമാകുന്ന അവസ്ഥ. ഇവിടെ മനസ്സ് മരിക്കുന്നില്ല, വീണ്ടും ഉണരുമ്പോൾ പഴയപടി പുറത്തേക്ക് വരും.
മനസ്സ് പൂർണ്ണമായും ഹൃദയത്തിൽ അലിഞ്ഞുചേരുന്ന അവസ്ഥ. ഇത് ജ്ഞാനികൾക്ക് സംഭവിക്കുന്നതാണ്. ഇതിന് നിരന്തരമായ അഭ്യാസം ആവശ്യമാണ്.
മനസ്സ് ഹൃദയത്തിൽ താഴുന്നില്ല എന്ന് വിഷമിക്കേണ്ടതില്ല; ചിന്തകൾ വരുമ്പോൾ അവയെ പിന്തുടരാതെ അവയുടെ ഉറവിടം തിരയുക.
പരിശീലനം കൂടുന്തോറും മനസ്സ് സ്വാഭാവികമായും ഹൃദയത്തിൽ വിശ്രമം കണ്ടെത്തും.
ബാഹ്യമായ ലോകം സത്യമല്ലെന്നും, ആത്മാവ് മാത്രമാണ് സത്യമെന്നുമുള്ള ബോധം ഉറയ്ക്കുമ്പോൾ മനസ്സ് തനിയെ ഹൃദയത്തിൽ ലയിക്കും.
ചുരുക്കത്തിൽ, മനസ്സ് ഹൃദയത്തിൽ അടിയാത്തത് നമ്മുടെ വാസനകൾ കാരണമാണ്. ‘ഞാൻ’ എന്ന ചിന്തയുടെ ഉറവിടം തേടിപ്പോകുന്നതിലൂടെ മാത്രമേ മനസ്സിനെ ഹൃദയത്തിൽ ഉറപ്പിക്കാൻ സാധിക്കൂ എന്ന് മഹർഷി പഠിപ്പിക്കുന്നു.
