ഒരു ഉന്നത ഉദ്യോഗസ്ഥൻ ശ്രീ രമണമഹർഷിയോട് ചോദിക്കുന്ന ചോദ്യങ്ങളും അതിന് മഹർഷി നൽകുന്ന മറുപടിയുമാണ് ഇവിടെ വിശദമാക്കുന്നത്.’ഞാൻ ആര്?’ എന്ന അന്വേഷണം: ജോലിസ്ഥലത്തോ ജീവിതത്തിലോ അർഹമായ പരിഗണന ലഭിക്കാതെ വരുമ്പോൾ മനസ്സ് അസ്വസ്ഥമാകുന്നത് സ്വാഭാവികമാണ്. ഇത്തരം സന്ദർഭങ്ങളിൽ ‘ഞാൻ ആര്?’ എന്ന അന്വേഷണം മനസ്സിനെ ഉള്ളിലേക്ക് തിരിക്കാനും ശാന്തമാക്കാനും സഹായിക്കുമെന്ന് മഹർഷി പറയുന്നു.
മനുഷ്യൻ താനാണ് എല്ലാം ചെയ്യുന്നത് എന്ന് കരുതുന്നതാണ് സകല ദുഃഖങ്ങൾക്കും കാരണം. ഇതിനെ വിശദീകരിക്കാൻ മഹർഷി ഒരു ഉദാഹരണം പറയുന്നു.ഒരു ക്ഷേത്ര ഗോപുരത്തിൽ വലിയ ഭാരം ചുമന്നു നിൽക്കുന്ന ശില്പങ്ങൾ ഉണ്ടാകാറുണ്ട്. ആ ശില്പം കഠിനമായ ഭാരം ചുമക്കുന്നതായി നമുക്ക് തോന്നും. എന്നാൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഗോപുരം നിൽക്കുന്നത് ഭൂമിയിലാണ്. ആ ശില്പവും ഗോപുരത്തിന്റെ ഭാഗം മാത്രമാണ്. അതുപോലെ, ലോകം മുഴുവൻ നിയന്ത്രിക്കുന്നത് ഒരു ഉയർന്ന ശക്തിയാണ് (Higher Power). നാം വെറും ഉപകരണങ്ങൾ മാത്രമാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞാൽ സമാധാനം ലഭിക്കും.
മൂർത്തിപൂജയും ധ്യാനവും മനസ്സിനെ ഏകാഗ്രമാക്കാൻ സഹായിക്കും. മനസ്സ് പൂർണ്ണമായും ആ രൂപത്തിൽ മുഴുകുമ്പോൾ അത് പരിശുദ്ധമാകുന്നു. ആ അവസ്ഥയിൽ ‘ആരാണ് ഈ ആരാധകൻ?’ എന്ന് ചിന്തിച്ചാൽ അത് നിങ്ങളെ തന്നിലേക്ക് (Self) എത്തിക്കും.
ആത്മസാക്ഷാത്കാരം നേടിക്കഴിഞ്ഞാൽ ശാസ്ത്രങ്ങൾക്കോ പുസ്തകങ്ങൾക്കോ പ്രസക്തിയില്ല. ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്ത് എത്തിയാൽ വഴി കാണിച്ചുതന്ന പടവുകൾ പിന്നീട് ആവശ്യമില്ലാത്തതുപോലെയാണത്. ആത്മജ്ഞാനം എന്നത് പുതുതായി നേടിയെടുക്കുന്ന ഒന്നല്ല; അത് എപ്പോഴും അവിടെയുണ്ട്. അജ്ഞാനം മാറുമ്പോൾ അത് സ്വയം പ്രകാശിക്കുന്നു.
മനുഷ്യൻ തന്റെ ആത്മാവിനെ മറന്നുപോകുന്നതിനെ ഒരു കഥയിലൂടെ മഹർഷി വിവരിക്കുന്നു: പത്ത് വിഡ്ഢികൾ ഒരു പുഴ നീന്തിക്കടന്നു. അക്കരെ എത്തിയപ്പോൾ എല്ലാവരും ഉണ്ടോ എന്നറിയാൻ ഓരോരുത്തരും എണ്ണാൻ തുടങ്ങി. എന്നാൽ എണ്ണുന്ന ആൾ തന്നെത്തന്നെ ഒഴിവാക്കി മറ്റുള്ള ഒൻപത് പേരെ മാത്രം എണ്ണി. അങ്ങനെ ഒരാൾ നഷ്ടപ്പെട്ടു എന്ന് കരുതി അവർ കരയാൻ തുടങ്ങി. വഴിപോക്കനായ ഒരാൾ വന്ന് അവരെ എണ്ണിക്കാണിച്ചപ്പോഴാണ് പത്തുപേരും ഉണ്ടെന്ന് അവർക്ക് ബോധ്യപ്പെട്ടത്. അതുപോലെ, ആനന്ദം എപ്പോഴും നമ്മുടെ ഉള്ളിലുണ്ട്, അത് അന്വേഷിച്ചു പുറത്തു പോകേണ്ടതില്ല.
നമ്മുടെ ദുഃഖങ്ങളുടെ കാരണം നമ്മുടെ പരിമിതമായ അഹംഭാവമാണ് . ഈ അഹംഭാവത്തിന്റെ ഉറവിടം തേടിപ്പോയാൽ നാം എപ്പോഴും ശാന്തമായ, ആനന്ദപൂർണ്ണമായ ആത്മസ്വരൂപത്തിൽ എത്തും. മുക്തി എന്നത് പുതുതായി ഉണ്ടാകുന്ന ഒന്നല്ല, അത് എപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്ന ഒന്നാണ്. അവിദ്യയോ അജ്ഞാനമോ നീങ്ങുക മാത്രമാണ് വേണ്ടത്.
