അഹമ്മദാബാദിലെ പോൾസ് എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ഇടുങ്ങിയ തെരുവുകളിൽ, പൊടിപടലങ്ങൾക്കിടയിലൂടെ ഓടിനടന്ന ആ പയ്യന്റെ കണ്ണുകളിൽ അന്ന് തിളങ്ങിയിരുന്നത് ഗുജറാത്തിന്റെ കൊടുംചൂടിനേക്കാൾ വലിയൊരു ആവേശമായിരുന്നു. തുണി വ്യാപാരിയായ അച്ഛന്റെ എട്ടു മക്കളിൽ ഒരാളായി 1962-ൽ ജനിക്കുമ്പോൾ ഗൗതമിന് ചുറ്റും സമ്പന്നതയുടെ കൊട്ടാരങ്ങളൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. പകരം, പരിമിതമായ സൗകര്യങ്ങൾക്കിടയിലും ആകാശം മുട്ടുന്ന സ്വപ്നങ്ങൾ കാണാൻ പ്രേരിപ്പിച്ച ഒരു ജീവിതസാഹചര്യമായിരുന്നു അത്. പുസ്തകത്താളുകളിലെ അറിവിനേക്കാൾ ഉപരി, കമ്പോളത്തിലെ മനുഷ്യരെ നിരീക്ഷിക്കാനും കച്ചവടത്തിന്റെ നാഡിമിടിപ്പ് തിരിച്ചറിയാനുമുള്ള കൗതുകമായിരുന്നു ആ കുട്ടിക്കാലം അവന് നൽകിയ ഏറ്റവും വലിയ നിധി.
പഠനത്തിൽ ഒരു ശരാശരിക്കാരനായിരുന്നെങ്കിലും ഗൗതമിന്റെ ഉള്ളിലെ ചിന്തകൾക്ക് അതിരുകളില്ലായിരുന്നു. ഒരിക്കൽ ഗുജറാത്തിലെ കണ്ട്ല തുറമുഖം സന്ദർശിക്കാൻ ഇടയായ ആ കൊച്ചു ബാലൻ, കടൽ തിരമാലകളെ ഭേദിച്ച് കരയോടടുക്കുന്ന കൂറ്റൻ കപ്പലുകളെ നോക്കി അത്ഭുതപ്പെട്ടു. ആ കാഴ്ച അവന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ ഗതി തന്നെ മാറ്റിമറിച്ചു. “ഒരിക്കൽ ഇതുപോലെ ഒരു തുറമുഖം എന്റേതാകും” എന്ന് ആ കുഞ്ഞു മനസ്സ് അന്ന് മന്ത്രിച്ചിട്ടുണ്ടാകണം. കൂടെയുണ്ടായിരുന്ന സുഹൃത്തുക്കൾ അത് കേട്ട് പരിഹസിച്ചു ചിരിച്ചിരിക്കാം, പക്ഷേ വിധി ആ ബാലന് വേണ്ടി കാത്തുവെച്ചത് ചരിത്രപരമായ മറ്റൊരു നിയോഗമായിരുന്നു.
കോളേജ് പഠനം പാതിവഴിയിൽ ഉപേക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, തന്റെ പതിനെട്ടാം വയസ്സിൽ വെറും നൂറു രൂപയുമായി മുംബൈ എന്ന സ്വപ്നനഗരത്തിലേക്ക് അവൻ വണ്ടി കയറിയത് ഒരു വലിയ പോരാട്ടത്തിന്റെ തുടക്കമായിരുന്നു. മുംബൈയിലെ തിരക്കേറിയ തെരുവുകളിൽ, വജ്രം തരംതിരിക്കുന്ന ജോലിയിലായിരുന്നപ്പോൾ തന്റെ ഓരോ നിമിഷവും അവൻ ബിസിനസ്സിന്റെ ഗുണപാഠങ്ങൾ പഠിക്കാനായി വിനിയോഗിച്ചു. അവിടെയിരുന്ന് വജ്രത്തേക്കാൾ വിലയുള്ള ഒരു സത്യം അവൻ മനസ്സിലാക്കി—”ബിസിനസ്സ് എന്നത് കേവലം വിൽക്കലും വാങ്ങലുമല്ല, അത് കൃത്യമായ സമയത്ത് അവസരങ്ങളെ തിരിച്ചറിയലാണ്.” വജ്രത്തിന്റെ മാറ്റു നോക്കുന്നതിനൊപ്പം തന്നെ ലാഭത്തിന്റെ മാറ്റു നോക്കാനും പഠിച്ച ഗൗതം, വെറും രണ്ടു വർഷത്തിനുള്ളിൽ സ്വന്തമായി ഒരു ഡയമണ്ട് ബ്രോക്കറേജ് സ്ഥാപിച്ചുകൊണ്ട് തന്റെ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ആദ്യ ശില പാകി.
വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം അഹമ്മദാബാദിലേക്ക് തിരിച്ചുവന്ന ഗൗതം, തന്റെ സഹോദരൻ മൻസുഖ്ഭായ് അദാനിയുടെ പ്ലാസ്റ്റിക് ഫാക്ടറിയുടെ ചുമതലയേറ്റു. അവിടെ വെച്ച് അസംസ്കൃത വസ്തുക്കൾ ഇറക്കുമതി ചെയ്യുന്നതിലെ പ്രായോഗിക ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ നേരിട്ട് അനുഭവിച്ചപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉള്ളിലെ ദീർഘദർശി ഉണർന്നു. ഇന്ത്യയുടെ വളർച്ചയുടെ താക്കോൽ കിടക്കുന്നത് വിദേശ വ്യാപാരത്തിലാണെന്ന് അദ്ദേഹം ഉറപ്പിച്ചു. 1988-ൽ ‘അദാനി എന്റർപ്രൈസസ്’ എന്ന ട്രേഡിംഗ് കമ്പനിയിലൂടെ അദ്ദേഹം കച്ചവടത്തിന്റെ വലിയ തിരമാലകളിലേക്ക് ഇറങ്ങിത്തിരിച്ചു.
പക്ഷേ, വിധിയുടെ യഥാർത്ഥ മാന്ത്രികത തെളിഞ്ഞത് 1995-ലായിരുന്നു. ഗുജറാത്ത് സർക്കാർ മുന്ദ്ര തുറമുഖത്തിന്റെ നടത്തിപ്പ് സ്വകാര്യ മേഖലയ്ക്ക് നൽകാൻ തീരുമാനിച്ചപ്പോൾ, അനുഭവപരിചയമില്ലാത്ത ഗൗതം അദാനി ആ വെല്ലുവിളി ഏറ്റെടുത്തു. “കടൽക്കരയിലെ ഈ ചതുപ്പുനിലം കൊണ്ട് എന്ത് ചെയ്യാനാണ്?” എന്ന് ചോദിച്ച പരിഹാസികൾക്ക് മുന്നിൽ, നിശ്ചയദാർഢ്യം കൊണ്ട് അദ്ദേഹം അത്ഭുതങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു. ഇന്ന് ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ സ്വകാര്യ തുറമുഖമായി മുന്ദ്ര മാറിയപ്പോൾ, പരിഹസിച്ചവരുടെ കണ്ണുകൾ തള്ളിപ്പോയി. ഇന്ന് ഭാരതത്തിന്റെ മണ്ണിലേക്ക് എത്തുന്ന ഓരോ വലിയ ചരക്കും നീങ്ങുന്നത് അദ്ദേഹം പടുത്തുയർത്തിയ ആ കരുത്തുറ്റ പാതകളിലൂടെയാണ്.
ഗൗതം അദാനിയുടെ ജീവിതം ഒരിക്കലും പൂമെത്തയായിരുന്നില്ല. രണ്ട് തവണ അദ്ദേഹം മരണത്തിന്റെ നിഴലിൽ നിന്ന് തലനാരിഴയ്ക്കാണ് രക്ഷപ്പെട്ടത്. 1998-ൽ ആയുധധാരികളായ സംഘം അദ്ദേഹത്തെ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി ബന്ധിയാക്കിയപ്പോൾ പതറാത്ത മനസ്സാന്നിധ്യത്തോടെ അദ്ദേഹം അതിജീവനം നടത്തി. പിന്നീട് 2008-ലെ ആ കറുത്ത രാത്രിയിൽ, മുംബൈ താജ് ഹോട്ടലിൽ ഭീകരാക്രമണം നടക്കുമ്പോൾ തൊട്ടടുത്ത് വെടിയൊച്ചകൾ മുഴങ്ങുമ്പോഴും അദ്ദേഹം മരണത്തെ മുഖാമുഖം കണ്ട് ഹോട്ടലിന്റെ താഴത്തെ നിലയിൽ കഴിച്ചുകൂട്ടി. പിറ്റേന്ന് പുറത്തെത്തിയപ്പോൾ അദ്ദേഹം ലോകത്തോട് പറഞ്ഞു: “ജീവിതം ഒരു ബോണസ്സാണ്.”
ആ ബോണസ് അദ്ദേഹം ഉപയോഗിച്ചത് തന്റെ രാജ്യത്തിന്റെ വികസനത്തിന് വേണ്ടിയായിരുന്നു. ഹിൻഡൻബർഗ് റിപ്പോർട്ട് പോലുള്ള വലിയ ആഘാതങ്ങൾ തന്റെ സാമ്രാജ്യത്തെ പിടിച്ചുലയ്ക്കാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോഴും, ആ പഴയ പോരാട്ടവീര്യം അദ്ദേഹത്തെ തുണച്ചു. ഒരു സാധാരണ ഗുജറാത്തി പയ്യനിൽ നിന്ന് ആഗോള വ്യവസായ ചക്രവർത്തിയിലേക്കുള്ള ഈ യാത്ര നമ്മോട് പറയുന്നത് ഒന്നേയുള്ളൂ—പരാജയങ്ങളെയും പരിഹാസങ്ങളെയും ചവിട്ടുപടികളാക്കി മാറ്റുന്നവന്റെ മുന്നിൽ ലോകം എന്നും വഴിമാറിക്കൊടുക്കും.
