ധ്യാന സമയത്ത് പോലും മനസ്സ് എന്തുകൊണ്ട് ഹൃദയത്തിൽ അമരുന്നില്ല എന്ന ചോദ്യത്തിന് രമണമഹർഷി നൽകിയ ലളിതമായ മറുപടി ഇതായിരുന്നു”വെള്ളത്തിൽ പൊങ്ങിക്കിടക്കുന്ന ഒരു വസ്തുവിനെ താഴേക്ക് അമർത്താൻ പ്രത്യേക ശ്രമം ആവശ്യമുള്ളതുപോലെ, മനസ്സിനെയും ഹൃദയത്തിലേക്ക് നയിക്കാൻ ചില പ്രയത്നങ്ങൾ ആവശ്യമാണ്.”
നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ പഴയ സംസ്കാരങ്ങളും ആഗ്രഹങ്ങളുമാണ് മനസ്സിനെ പുറത്തേക്ക് വലിക്കുന്നത്. ഈ വാസനകൾ തടസ്സങ്ങളായി നിൽക്കുന്നത് കൊണ്ടാണ് മനസ്സിന് ഹൃദയത്തിൽ ശാന്തമായി ഇരിക്കാൻ കഴിയാത്തത്. സത്യത്തിൽ മനസ്സ് എപ്പോഴും ഹൃദയത്തിൽ തന്നെയാണ് ഉള്ളത്. എന്നാൽ പുറമേയുള്ള വിഷയങ്ങളിലുള്ള താൽപ്പര്യം കാരണം അത് സദാ ചലിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
പ്രാണായാമം
ശ്വാസഗതിയെ നിയന്ത്രിക്കുന്നത് മനസ്സിനെ താൽക്കാലികമായി ശാന്തമാക്കാൻ സഹായിക്കും. ഇത് മനസ്സിനെ ശുദ്ധീകരിക്കുകയും ഏകാഗ്രത നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.
സത്സംഗം
ജ്ഞാനികളുമായുള്ള സമ്പർക്കം മനസ്സിനെ ഉള്ളിലേക്ക് തിരിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. ഗുരുവിന്റെ സാമീപ്യം ഒരു കാന്തം പോലെയോ അല്ലെങ്കിൽ ഒരു ബാഹ്യശക്തി പോലെയോ പ്രവർത്തിച്ച് മനസ്സിനെ ഹൃദയത്തിലേക്ക് വലിച്ചടുപ്പിക്കുന്നു.
ആത്മവിചാരം
‘ഞാൻ ആര്?’ എന്ന അന്വേഷണത്തിലൂടെ ചിന്തകളുടെ ഉറവിടം കണ്ടെത്തുക. മനസ്സ് ശാന്തമാകുമ്പോൾ പോലും ഉണർന്നിരിക്കുകയും ധ്യാനം തുടരുകയും വേണം. അപ്പോൾ അത് സ്വാഭാവികമായും ഹൃദയത്തിൽ ലയിക്കും.
ചുരുക്കത്തിൽ
മനസ്സ് പുറത്തേക്ക് ഓടുന്നത് നിർത്തി, അതിന്റെ ഉറവിടമായ ഹൃദയത്തിൽ അടിയുറച്ചു നിൽക്കുമ്പോൾ മാത്രമേ യഥാർത്ഥ സമാധാനം ലഭിക്കൂ. വാസനകൾ നശിക്കുന്നതോടെ മനസ്സ് ഹൃദയത്തിൽ ലയിച്ച് ഇല്ലാതാവുകയും ആത്മാവ് പ്രകാശിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
