ഇന്റർനെറ്റ് എന്ന് കേൾക്കുമ്പോൾ തന്നെ നെറ്റിചുളിക്കുന്ന, കമ്പ്യൂട്ടറുകൾ ഓഫീസുകളിലെ അലങ്കാരങ്ങൾ മാത്രമായിരുന്ന 1999-ലെ ആ കാലം. അന്ന് ബാംഗ്ലൂരിലെ ഒരു കൊച്ചു മുറിയിലിരുന്ന് അഞ്ച് സുഹൃത്തുക്കൾ കണ്ട സ്വപ്നം കേട്ടവർ ചിരിച്ചു തള്ളി. “വീട്ടമ്മമാർ കടയിൽ പോയി സാധനങ്ങൾ തൊട്ടുനോക്കി വാങ്ങുന്ന ശീലമുള്ള നാട്ടിൽ, കമ്പ്യൂട്ടറിലൂടെ തക്കാളിയും ഉള്ളിയും വിൽക്കാൻ പോകുന്ന വിഡ്ഢികൾ” എന്ന പരിഹാസം അവർക്ക് ചുറ്റും ഉയർന്നു. പക്ഷേ, ഹരി മേനോൻ, വിപുൽ പരേഖ്, വി.എസ്. സുധാകർ, വി.എസ്. രമേശ്, അഭിനയ് ചൗധരി—ഈ ‘പഞ്ചപാണ്ഡവർക്ക് ഒരു ഉറപ്പുണ്ടായിരുന്നു; ഭാവി ഡിജിറ്റൽ ലോകത്തിന്റേതാണ്. എന്നാൽ ആ സ്വപ്നത്തിലേക്കുള്ള വഴിയിൽ അവർക്ക് കാത്തിരിക്കേണ്ടി വന്നത് നീണ്ട 12 വർഷങ്ങളാണ്!
കഥ തുടങ്ങുന്നത് Fabmart.com എന്ന സംരംഭത്തിലൂടെയാണ്. ഡോട്ട് കോം തരംഗത്തിന്റെ ആവേശത്തിൽ തുടങ്ങിയ ആ സംരംഭം യഥാർത്ഥത്തിൽ കാലത്തിന് ഒരുപാട് മുൻപേ സഞ്ചരിച്ച ഒന്നായിരുന്നു. അന്ന് വെറും 28 കെ.ബി.പി.എസ് (Kbps) സ്പീഡുള്ള ഇന്റർനെറ്റിലൂടെ ഒരു വെബ്സൈറ്റ് തുറക്കാൻ തന്നെ മിനിറ്റുകൾ എടുക്കുമായിരുന്നു. ഓൺലൈൻ പേയ്‌മെന്റ് എന്ന വാക്ക് പോലും ജനങ്ങൾക്ക് അന്ന് അന്യമായിരുന്നു. സാങ്കേതികവിദ്യയുടെയും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളുടെയും അഭാവം മൂലം ഫേബ്മാർട്ട് എന്ന സ്വപ്നം പച്ചപിടിച്ചില്ല. പക്ഷേ, ആ തോൽവി അവരെ തളർത്തിയില്ല; മറിച്ച് അവർ പഠിച്ച വലിയൊരു പാഠമുണ്ട്—” “ഐഡിയ നല്ലതാണ്, പക്ഷേ സമയം ശരിയല്ല.
അടുത്ത പത്ത് വർഷം അവർ ഇന്ത്യയുടെ മാറുന്ന മുഖം നോക്കി കാത്തിരുന്നു. 2011 ആയപ്പോഴേക്കും ഇന്ത്യയുടെ ഡിജിറ്റൽ വിപ്ലവം തുടങ്ങിക്കഴിഞ്ഞു. സ്മാർട്ട്‌ഫോണുകൾ സാധാരണക്കാരൻ്റെ കയ്യിലെത്തി, ത്രീ-ജി ഇന്റർനെറ്റ് വേഗത വർദ്ധിച്ചു. ഇതാണ് തങ്ങളുടെ അവസരമെന്ന് ഉറപ്പിച്ച അവർ പഴയ പാഠങ്ങൾ പൊടിതട്ടിയെടുത്ത് ബിഗ് ബാസ്കറ്റ് (BigBasket) എന്ന പേരിൽ വീണ്ടും രംഗത്തിറങ്ങി. തുടക്കം വലിയ വെല്ലുവിളിയായിരുന്നു. പഴങ്ങളും പച്ചക്കറികളും കേടുവരാതെ ഉപഭോക്താവിൽ എത്തിക്കുക എന്നതായിരുന്നു ഏറ്റവും വലിയ കടമ്പ. വെയർഹൗസുകളിലും ഡെലിവറി ശൃംഖലകളിലും അവർ പുലർത്തിയ കൃത്യത എതിരാളികളെ അമ്പരപ്പിച്ചു. “കൃത്യസമയത്ത് എത്തിയില്ലെങ്കിൽ 10% പണം തിരികെ നൽകും” എന്ന അവരുടെ വാഗ്ദാനം വിപണിയിൽ തരംഗമായി.
കഥയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ട്വിസ്റ്റ് ഉണ്ടാകുന്നത് 2021-ലാണ്. ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ബിസിനസ്സ് ഭീമന്മാരായ ടാറ്റ ഗ്രൂപ്പ് (Tata Group) ബിഗ് ബാസ്കറ്റിന്റെ ഭൂരിഭാഗം ഓഹരികളും ഏറ്റെടുത്തു. ഒരു സാധാരണ സ്റ്റാർട്ടപ്പിൽ നിന്ന് ടാറ്റയുടെ വിശ്വാസ്യതയുള്ള ഒരു ബ്രാൻഡായി മാറിയതോടെ ബിഗ് ബാസ്കറ്റിന്റെ മൂല്യം ശതകോടികളായി ഉയർന്നു. ഇന്ന് 2026-ൽ എത്തിനിൽക്കുമ്പോൾ, വെറും ഒരു പലചരക്ക് കട മാത്രമല്ല ബിഗ് ബാസ്കറ്റ്. ‘ബിഗ് ബാസ്കറ്റ് നൗ’ എന്നതിലൂടെ മിനിറ്റുകൾക്കുള്ളിൽ സാധനങ്ങൾ എത്തിക്കുന്ന ക്വിക്ക് കൊമേഴ്സ് രംഗത്തെ രാജാവാണ് അവർ.
കഥയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ട്വിസ്റ്റ് ഉണ്ടാകുന്നത് 2021-ലാണ്. ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ബിസിനസ്സ് ഭീമന്മാരായ ടാറ്റ ഗ്രൂപ്പ് (Tata Group) ബിഗ് ബാസ്കറ്റിന്റെ ഭൂരിഭാഗം ഓഹരികളും ഏറ്റെടുത്തു. ഒരു സാധാരണ സ്റ്റാർട്ടപ്പിൽ നിന്ന് ടാറ്റയുടെ വിശ്വാസ്യതയുള്ള ഒരു ബ്രാൻഡായി മാറിയതോടെ ബിഗ് ബാസ്കറ്റിന്റെ മൂല്യം ശതകോടികളായി ഉയർന്നു. ഇന്ന് 2026-ൽ എത്തിനിൽക്കുമ്പോൾ, വെറും ഒരു പലചരക്ക് കട മാത്രമല്ല ബിഗ് ബാസ്കറ്റ്. ‘ബിഗ് ബാസ്കറ്റ് നൗ’ എന്നതിലൂടെ മിനിറ്റുകൾക്കുള്ളിൽ സാധനങ്ങൾ എത്തിക്കുന്ന ക്വിക്ക് കൊമേഴ്സ് രംഗത്തെ രാജാവാണ് അവർ.
പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുൻപ് തങ്ങൾ വിതച്ച വിത്ത് മുളയ്ക്കാൻ വേണ്ടി പന്ത്രണ്ട് വർഷം ക്ഷമയോടെ കാത്തിരുന്ന ആ അഞ്ച് സുഹൃത്തുക്കളുടെ കഥ, ഓരോ സംരംഭകനും നൽകുന്ന സന്ദേശം ഒന്നാണ്—പരാജയം എന്നത് അവസാനമല്ല, മറിച്ച് ശരിയായ സമയത്തിനായുള്ള ഒരു മുന്നൊരുക്കം മാത്രമാണ്. അന്ന് അവർക്കൊപ്പം ചിരിച്ചവർ ഇന്ന് ബിഗ് ബാസ്കറ്റിൽ നിന്ന് സാധനങ്ങൾ ഓർഡർ ചെയ്യുമ്പോൾ, ചരിത്രം ആ അഞ്ച് പേരുടെ നിശ്ചയദാർഢ്യത്തിന് മുന്നിൽ സല്യൂട്ട് അടിക്കുന്നു.
