ഒരു പത്തൊൻപതുകാരൻ പയ്യൻ, കയ്യിൽ ഒരു രൂപ പോലുമില്ലാതെ, സ്വന്തമായി ഒരു സെന്റ് ഭൂമി പോലുമില്ലാതെ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഹോട്ടൽ ശൃംഖല കെട്ടിപ്പടുത്തുവെന്ന് പറഞ്ഞാൽ നിങ്ങൾ വിശ്വസിക്കുമോ? അതും വെറും ലോഡ്ജ് മുറികളിൽ നിന്ന്! കേൾക്കുമ്പോൾ ഒരു സിനിമ കഥ പോലെ തോന്നാം, പക്ഷേ ഇത് ഒഡീഷയിലെ ഒരു സാധാരണ കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച റിതേഷ് അഗർവാൾ എന്ന യുവാവ് ലോകത്തെ ഞെട്ടിച്ച യഥാർത്ഥ കഥയാണ്.”
ഇന്ത്യയിലെ അഴുക്കുപിടിച്ച ലോഡ്ജുകളിൽ ഇരുന്നുകൊണ്ട് നമ്മളൊക്കെ പരാതി പറയുമ്പോൾ, ആ പരാതിയെ ഒരു കോടികളുടെ ബിസിനസ്സ് അവസരമാക്കി മാറ്റുകയായിരുന്നു റിതേഷ്. കോളേജ് പഠനം പാതിവഴിയിൽ ഉപേക്ഷിച്ചു തെരുവിലിറങ്ങിയ ഈ പയ്യൻ കണ്ട കാഴ്ച ഇതായിരുന്നു: കുറഞ്ഞ വിലയ്ക്ക് മുറികൾ കിട്ടാനുണ്ട്, പക്ഷേ അവിടെ വിശ്വസിച്ചു കയറാൻ പറ്റില്ല. ഒന്നുകിൽ എസി വർക്ക് ചെയ്യില്ല, അല്ലെങ്കിൽ വിരിപ്പുകൾ അഴുക്കായിരിക്കും. ഈ പ്രശ്നത്തിന് ഒരു പരിഹാരം വേണമെന്ന ചിന്തയിൽ നിന്നാണ് ‘ഓയോ’ (OYO) എന്ന വിപ്ലവം തുടങ്ങുന്നത്.
ആദ്യമൊക്കെ പലരും ചിരിച്ചു. “സ്വന്തമായി ഒരു ഹോട്ടൽ പോലുമില്ലാതെ നീ എങ്ങനെ ഹോട്ടൽ ബിസിനസ്സ് ചെയ്യും?” എന്നായിരുന്നു ചോദ്യം. എന്നാൽ റിതേഷിന്റെ പക്കൽ ഒരു തന്ത്രമുണ്ടായിരുന്നു: ‘അസറ്റ്-ലൈറ്റ് മോഡൽ’. അതായത്, നിലവിലുള്ള ചെറുകിട ഹോട്ടലുകളെ ഓയോയുടെ ബ്രാൻഡിന് കീഴിലാക്കുക, അവിടെ വൃത്തിയും സാങ്കേതികവിദ്യയും ഉറപ്പാക്കുക. ഹോട്ടൽ ഉടമയ്ക്ക് കൂടുതൽ കസ്റ്റമേഴ്സിനെ കിട്ടി, കസ്റ്റമർക്ക് വിശ്വസിക്കാവുന്ന ഒരു ബ്രാൻഡും. അതൊരു വിൻ-വിൻ ഗെയിം ആയിരുന്നു. ഇന്ത്യയിലെ സ്മാർട്ട്ഫോൺ വിപ്ലവത്തിനൊപ്പം ഓയോ ആപ്പും ഓരോ ഫോണിലും ഇടംപിടിച്ചതോടെ ആ വളർച്ച റോക്കറ്റ് പോലെയായിരുന്നു.
ഓയോ നിലവിലുള്ള ഹോട്ടലുകളെ വാടകയ്‌ക്കെടുത്ത് അവയ്ക്ക് സ്വന്തം ബ്രാൻഡ് നൽകി. ഒരേ തരം ബെഡ് ഷീറ്റുകൾ, വൈഫൈ, എസി, ടിവി—ഇതായിരുന്നു അവരുടെ വാഗ്ദാനം. സ്മാർട്ട്ഫോൺ വിപ്ലവവും ഇന്റർനെറ്റ് ഡാറ്റയുടെ വിലക്കുറവും ഓയോയുടെ വളർച്ചയ്ക്ക് ആക്കം കൂട്ടി. ഒരു ആപ്പിലൂടെ വിരൽത്തുമ്പിൽ മുറികൾ ബുക്ക് ചെയ്യാമെന്നായതോടെ യുവാക്കളും സഞ്ചാരികളും ഓയോയെ ഏറ്റെടുത്തു.
ഇന്ത്യയിൽ വിജയിച്ചതോടെ റിതേഷ് കണ്ണ് വെച്ചത് ചൈനയിലേക്കും അമേരിക്കയിലേക്കും യൂറോപ്പിലേക്കുമായിരുന്നു. വെറും ആവേശത്തിലായിരുന്നില്ല ആ വളർച്ച; സോഫ്റ്റ്ബാങ്ക് പോലുള്ള വമ്പൻമാരുടെ കോടിക്കണക്കിന് രൂപയുടെ നിക്ഷേപം ഓയോയുടെ കരുത്ത് കൂട്ടി. എന്നാൽ ‘ഹൈപ്പർ ഗ്രോത്ത്’ അഥവാ അതിവേഗ വളർച്ചയ്ക്ക് ഒരു ഇരുണ്ട വശമുണ്ടായിരുന്നു. ഹോട്ടലുകളുടെ എണ്ണം കൂടിയപ്പോൾ ഗുണനിലവാരം ഉറപ്പാക്കാൻ ഓയോ പാടുപെട്ടു. ഹോട്ടൽ ഉടമകളുമായുള്ള തർക്കങ്ങളും വലിയ സാമ്പത്തിക നഷ്ടങ്ങളും ആ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ അടിത്തറ ഇളക്കി. ഇതിനിടയിലാണ് ഇരട്ടപ്രഹരം പോലെ കോവിഡ് മഹാമാരി ലോകത്തെ നിശ്ചലമാക്കിയത്.
ഹോട്ടലുകൾ ഒഴിഞ്ഞു കിടന്നു, ജീവനക്കാരെ പിരിച്ചുവിടേണ്ടി വന്നു. ഓയോ തകർന്നടിയുമെന്ന് പലരും പ്രവചിച്ചു. പക്ഷേ, ഒരു യഥാർത്ഥ സംരംഭകന്റെ കരുത്ത് പ്രതിസന്ധികളിലാണല്ലോ തെളിയുന്നത്. റിതേഷ് അഗർവാൾ തന്റെ തന്ത്രങ്ങൾ മാറ്റി. വെറും വളർച്ചയ്ക്ക് പകരം ലാഭകരമായ നിലനിൽപ്പിന് അദ്ദേഹം പ്രാധാന്യം നൽകി. വെക്കേഷൻ ഹോമുകളിലേക്കും കോർപ്പറേറ്റ് സ്റ്റേകളിലേക്കും ബിസിനസ് വ്യാപിപ്പിച്ചു. ഒരു കോളേജ് ഡ്രോപ്പൗട്ടിൽ നിന്ന് ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞ ശതകോടീശ്വരന്മാരിൽ ഒരാളായി റിതേഷ് മാറിയത് വെറുമൊരു ഭാഗ്യം കൊണ്ടല്ല, മറിച്ച് വീണിടത്തുനിന്ന് എഴുന്നേൽക്കാനുള്ള ആ മനോഭാവം കൊണ്ടാണ്. ഇന്ന് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ലക്ഷക്കണക്കിന് മുറികളിൽ ഓയോയുടെ ബോർഡ് തൂങ്ങുമ്പോൾ അത് പറയുന്നത് ഒരേയൊരു പാഠമാണ്: “നിങ്ങളുടെ ഐഡിയ ചെറുതാകാം, പക്ഷേ നിങ്ങളുടെ സ്വപ്നങ്ങൾക്ക് അതിരുകളുണ്ടാകരുത്!”
