ഭാരതത്തിന്റെ ആത്മീയ ഭൂപടത്തിൽ രാജസ്ഥാനിലെ പുഷ്കർ എന്ന പുണ്യഭൂമിക്ക് സമാനതകളില്ലാത്ത ഒരു സ്ഥാനമാണുള്ളത്. പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ സൃഷ്ടികർത്താവായ ബ്രഹ്മാവിനായി സമർപ്പിക്കപ്പെട്ട ലോകത്തിലെ തന്നെ അപൂർവ്വങ്ങളിൽ അപൂർവ്വമായ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് പുഷ്കറിലെ ബ്രഹ്മക്ഷേത്രം. താമരയിതളുകൾ പോലെ സുന്ദരമായ പുഷ്കർ തടാകത്തിന്റെ തീരത്ത്, വെണ്ണക്കല്ലിലും കരിങ്കല്ലിലും തീർത്ത ഈ മഹാക്ഷേത്രം ഭക്തിയുടെയും സൃഷ്ടിയുടെയും നിഗൂഢമായ കഥകളാണ് ഓരോ ഭക്തനോടും മന്ത്രിക്കുന്നത്. പ്രപഞ്ചസൃഷ്ടിക്ക് ആധാരമായ താമരപ്പൂവ് ബ്രഹ്മദേവന്റെ കൈകളിൽ നിന്നും ഭൂമിയിൽ വീണപ്പോൾ രൂപംകൊണ്ടതാണ് ഇവിടുത്തെ പുണ്യതീർത്ഥമെന്നും, ആ ദിവ്യമുഹൂർത്തത്തിന്റെ സ്മരണയിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം ഉയർന്നു വന്നതെന്നുമാണ് പുരാണങ്ങൾ പറയുന്നത്.
പതിനാലാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ വാസ്തുശിൽപ്പ ചാരുത പേറുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പടവുകൾ കയറിച്ചെല്ലുമ്പോൾ, ചുവപ്പ് നിറത്തിൽ ആകാശത്തോളം ഉയർന്നുനിൽക്കുന്ന ശിഖരവും അതിനു മുകളിൽ പാറിക്കളിക്കുന്ന ബ്രഹ്മദേവന്റെ വാഹനമായ ഹംസത്തിന്റെ കൊടിയും ഏതൊരു സഞ്ചാരിയുടെയും മനം കവരും. ഗർഭഗൃഹത്തിനുള്ളിൽ ചതുർമുഖനായ ബ്രഹ്മദേവൻ ഗായത്രി ദേവിയോടൊപ്പം വാണരുളുന്നു. ലോകമെമ്പാടും ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിനും പരമശിവനും ആയിരക്കണക്കിന് ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ടെങ്കിലും, സൃഷ്ടികർത്താവായ ബ്രഹ്മാവിന് ഇത്തരത്തിൽ ഒരു വലിയ ആരാധനാലയം പുഷ്കറിൽ മാത്രം അവശേഷിക്കുന്നത് ഒരു ഐതിഹ്യത്തിന്റെ ഭാഗമായാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. സരസ്വതി ദേവിയുടെ ശാപം മൂലമാണ് ലോകത്തിൽ ഒരിടത്തും ബ്രഹ്മാവിന് ക്ഷേത്രങ്ങൾ ഇല്ലാതായത് എന്നും, എന്നാൽ പുഷ്കർ ആ ശാപത്തിൽ നിന്നും മുക്തമായ പുണ്യഭൂമിയാണെന്നുമാണ് വിശ്വാസം.
കാർത്തിക പൂർണ്ണിമ നാളിൽ ഭക്തസാഗരങ്ങൾ പുഷ്കറിലെ തടാകത്തിൽ മുങ്ങി നിവർന്ന് ബ്രഹ്മദേവന്റെ സന്നിധിയിലെത്തുമ്പോൾ ആ നഗരം മുഴുവൻ ഒരു സ്വർഗ്ഗീയ അനുഭൂതിയിലാകും. ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നും താഴെ തടാകത്തിന്റെ ഘാട്ടുകളിലേക്ക് നീളുന്ന കൽപ്പടവുകൾ പ്രകൃതിയും ദൈവവും തമ്മിലുള്ള അഭേദ്യമായ ബന്ധത്തെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. അറുന്നൂറോളം ക്ഷേത്രങ്ങൾ നിലകൊള്ളുന്ന പുഷ്കർ എന്ന പുണ്യനഗരത്തിന്റെ ജീവസ്പന്ദനമാണ് ഈ ബ്രഹ്മക്ഷേത്രം. ജീവിതം എന്ന മഹാസൃഷ്ടിക്ക് നന്ദി പറയാനും പാപഭാരങ്ങൾ ഇറക്കിവെച്ച് ആത്മീയമായ ഉണർവ് നേടാനും ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഏതൊരു വിശ്വാസിക്കും പുഷ്കറിലെ ഈ സന്നിധി ഒരിക്കലും മറക്കാനാവാത്ത ഒരു തീർത്ഥാടനമായിരിക്കും.
