തീക്ഷ്ണമായ ചുവപ്പണിഞ്ഞ് കോമരങ്ങൾ ചിലമ്പൊടുക്കി തുള്ളിയുറയുന്ന കാവ്, വായുവിൽ അലിഞ്ഞുചേരുന്ന ഭരണിപ്പാട്ടുകളുടെ രൗദ്രധ്വനി, ഭക്തിയുടെ ലഹരിയിൽ മനംമറഞ്ഞ് ക്ഷേത്രമുറ്റത്തേക്ക് ഇരച്ചുകയറുന്ന ജനസാഗരം—കേൾക്കുമ്പോൾ തന്നെ ദേഹമാകെ ഭക്തിയുടെ രോമാഞ്ചം നിറയ്ക്കുന്ന ഈ ദൃശ്യം മറ്റെവിടെയുമല്ല, മാതൃത്വത്തിന്റെ രൗദ്രഭാവവും കാരുണ്യവും ഒരുപോലെ സമ്മേളിക്കുന്ന കൊടുങ്ങല്ലൂർ ശ്രീ കുരുംബ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിലേതാണ്.
ഒരു വശത്ത് ശാന്തസുന്ദരമായ പ്രകൃതിയും, മറുവശത്ത് ആദിപരാശക്തിയുടെ തീക്ഷ്ണമായ ചൈതന്യവും തുടിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഈ മണ്ണ് കേവലമൊരു ആരാധനാലയമല്ല, മറിച്ച് മലയാളിക്ക് അവൾ ജീവിക്കുന്ന കാവൽദൈവമാണ്, അമ്മയാണ്. കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മയെന്ന പേര് കേൾക്കുമ്പോൾ തന്നെ ഏതൊരു ഭക്തന്റെയും ഉള്ളിൽ ഭക്തിയുടെ ഒരു കൊടുങ്കാറ്റ് വീശിയടിക്കും. പുരാതന കാലത്ത് ലോകത്തിന്റെ നാനാഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള കപ്പലുകൾ വന്നിറങ്ങിയിരുന്ന മുസിരിസ് എന്ന ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ തുറമുഖ നഗരത്തിന്റെ ഹൃദയഭാഗത്താണ് ഈ ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ദാരികനിഗ്രഹം കഴിഞ്ഞ് ക്രോധമടങ്ങാതെ വന്ന ഭദ്രകാളിയെ ശാന്തയാക്കി കുടിയിരുത്തിയ ഈ പുണ്യഭൂമിയിൽ, ദ്രാവിഡ സംസ്കാരത്തിന്റെ അതിപുരാതനമായ ആചാരപ്പൊലിമകൾ ഇന്നും മാറ്റുകൂടാതെ നിലനിൽക്കുന്നു. കേരളത്തിലെ അസംഖ്യം ഭഗവതി ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ മാതൃസ്ഥാനമായി, സമസ്ത ഭൂമിയുടെയും രക്ഷകിയായി കൊടുങ്ങല്ലൂരമ്മ ഇന്നും ഭക്തലക്ഷങ്ങളെ അനുഗ്രഹിച്ചുകൊണ്ട് വാണരുളുന്നു.
ശബ്ദമില്ലാത്ത പ്രാർത്ഥനകൾക്കും ശാന്തമായ ധ്യാനങ്ങൾക്കുമപ്പുറം, ആത്മാവിന്റെ തീക്ഷ്ണമായ സമർപ്പണം ദൃശ്യമാകുന്ന ഒന്നാണ് ഇവിടുത്തെ ലോകപ്രസിദ്ധമായ ‘കൊടുങ്ങല്ലൂർ ഭരണി’ മഹോത്സവം. മീനമാസത്തിലെ ഭരണി നാളിൽ കൊടുങ്ങല്ലൂർ കാവിലേക്ക് ഒഴുകിയെത്തുന്ന ജനസാഗരം ഭക്തിയുടെ മറ്റൊരു തലമാണ് ലോകത്തിന് കാണിച്ചുകൊടുക്കുന്നത്. അവിടെ ഭക്തൻ ഭഗവതിക്ക് മുന്നിൽ പൂർണ്ണമായി കീഴടങ്ങുകയാണ്. കടുംചുവപ്പ് വസ്ത്രങ്ങളണിഞ്ഞ്, കയ്യിൽ ചിലമ്പുകളേന്തി, കോമരങ്ങൾ തുള്ളിയുറയുമ്പോൾ അന്തരീക്ഷമാകെ ദേവീനാമങ്ങളാൽ മുഖരിതമാകും. ഇതിന്റെ ഭാഗമായി നടക്കുന്ന ‘കാവ് തീണ്ടൽ’ എന്ന ചടങ്ങ് ഭക്തിയുടെ പരകോടിയാണ്. ഭക്തർ കൂട്ടത്തോടെ അട്ടഹസിച്ചും ഓടിയും ക്ഷേത്രമുറ്റത്തേക്ക് ഇരച്ചുകയറുമ്പോൾ അവിടെ മനുഷ്യനും ദൈവവും തമ്മിലുള്ള അകലം ഇല്ലാതാകുന്നു. തലമുറകളായി പാടിവരുന്ന ഭരണിപ്പാട്ടുകൾ കേൾക്കുമ്പോൾ അന്യർക്ക് അത്ഭുതം തോന്നാമെങ്കിലും, അത് അമ്മയ്ക്ക് മുന്നിൽ മക്കൾ നടത്തുന്ന ആത്മീയമായ ഒരു വിരേചനമാണ്, പൂർണ്ണമായ ആത്മസമർപ്പണമാണ്. സാമൂഹികമായ എല്ലാ വേലിക്കെട്ടുകളെയും തകർത്തെറിഞ്ഞ്, ഭഗവതിയുടെ രൗദ്രഭാവത്തെ സ്വന്തം നെഞ്ചിലേക്ക് ആവാഹിക്കുന്ന ഈ ആചാരം ഭാരതത്തിൽ തന്നെ മറ്റെങ്ങും കാണാനാവാത്ത ഒന്നാണ്.
കേരളീയ വാസ്തുശിൽപ്പകലയുടെ തനിമയാർന്ന ചരിഞ്ഞ മേൽക്കൂരകളും, മനോഹരമായ തടിപ്പണികളും, വിളക്കുമാടങ്ങളും നിറഞ്ഞ ഈ ക്ഷേത്രമുറ്റത്ത് എത്തുമ്പോൾ പുരാതനമായ ഒരു സംസ്കാരത്തിലേക്ക് നാം നടന്നു കയറുന്നതുപോലെ തോന്നും. കൂറ്റൻ ഗോപുരങ്ങളുടെ ആർഭാടങ്ങളില്ലെങ്കിലും, പ്രകൃതിയോട് ഇഴുകിച്ചേർന്നു കിടക്കുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഓരോ കോണിലും ഭക്തിയുടെയും നിഗൂഢതയുടെയും ഒരു പ്രഭാവലയമുണ്ട്. നാടോടി സംസ്കാരവും ശാസ്ത്രീയ പൂജാവിധികളും ഇത്രമാത്രം മനോഹരമായി ലയിച്ചുചേർന്ന മറ്റൊരു ദേവീസങ്കേതം കേരളത്തിലില്ല. നിശ്ശബ്ദതയല്ല, മറിച്ച് തീക്ഷ്ണമായ വികാരങ്ങളും, ആത്മാവിൽ നിന്നുള്ള വിളിപ്പുറങ്ങളും, അമ്മയുടെ സംരക്ഷണവലയവുമാണ് കൊടുങ്ങല്ലൂരിനെ വ്യത്യസ്തമാക്കുന്നത്. ആപത്തുകളിൽ തുണയായും, രോഗങ്ങളിൽ ശാന്തിയായും, തങ്ങളെ കാക്കുന്ന അമ്മയായി കുരുംബ ഭഗവതിയെ നെഞ്ചേറ്റുന്ന ഭക്തർക്ക്, കൊടുങ്ങല്ലൂരിലെ ഈ മണ്ണ് പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ തന്നെ കേന്ദ്രവും, അമ്മയുടെ കാരുണ്യം വറ്റാത്ത അക്ഷയപാത്രവുമാണ്
