കഴിഞ്ഞ പത്തുവർഷമായി യെമനിൽ സൗദി അറേബ്യ പിന്തുടർന്നുപോന്ന നയങ്ങൾക്ക് വലിയ തിരിച്ചടിയാണ് നേരിട്ടുകൊണ്ടിരിക്കുന്നത്. പണവും സമയവും കർശനമായ സൈനിക ശക്തിയും ഉപയോഗിച്ച് ഹൂതികളെ അടിച്ചമർത്തുകയോ അല്ലെങ്കിൽ സൗദിയുടെ നിബന്ധനകൾക്ക് വിധേയമായി ഒരു ഒത്തുതീർപ്പിലേക്ക് നയിക്കുകയോ ചെയ്യാം എന്നായിരുന്നു സൗദിയുടെ കണക്കുകൂട്ടൽ. എന്നാൽ 2015-ൽ യെമൻ തലസ്ഥാനമായ സനായിൽ ഹൂതി നിയന്ത്രണം തടയാൻ സൗദി സൈനിക ഇടപെടൽ ആരംഭിച്ചതിനുശേഷമുള്ള ഏറ്റവും വലിയ പരീക്ഷണങ്ങളെയാണ് കഴിഞ്ഞ രണ്ടാഴ്ചയായി ഈ നയം നേരിടുന്നത്. ആ കണക്കുകൂട്ടലുകൾ ഇപ്പോൾ പൂർണ്ണമായും പരാജയപ്പെട്ടിരിക്കുകയാണ്.
യെമന്റെ ചെങ്കടൽ തീരത്തെ തന്ത്രപ്രധാനമായ വലിയ പ്രദേശങ്ങൾ പിടിച്ചെടുത്ത ഹൂതികൾ, അന്താരാഷ്ട്രതലത്തിൽ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട യെമൻ സർക്കാരിന്റെ അവസാനത്തെ പ്രധാന ശക്തികേന്ദ്രവും രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട എണ്ണ-പ്രകൃതിവാതക പ്ലാന്റുകൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതുമായ മാരിബിലേക്ക് ഇപ്പോൾ മുന്നേറിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ചെങ്കടൽ തീരം നഷ്ടപ്പെട്ടത് സർക്കാർ പക്ഷത്തിന് വലിയ ആഘാതമായിരുന്നുവെങ്കിൽ, മാരിബ് കൂടി നഷ്ടപ്പെടുന്നത് ഒരു നിർണായക പരാജയമായിരിക്കും. വടക്കൻ മേഖലയിലെ ജനസംഖ്യാപരവും സാമ്പത്തികവുമായ അവസാന കേന്ദ്രവും തലസ്ഥാനത്തിന് സമീപമുള്ള ശേഷിക്കുന്ന സ്വാധീനവുമാണ് ഇതിലൂടെ നഷ്ടപ്പെടുന്നത്. കൂടാതെ, എണ്ണ-പ്രകൃതിവാതക സമ്പന്നമായ ശബ്വ, ഹദ്രമൗത്ത് എന്നീ കിഴക്കൻ പ്രവിശ്യകളിലേക്ക് കടക്കാനുള്ള വഴിയും ഹൂതികൾക്ക് ഇതിലൂടെ തുറന്നുകിട്ടും. ഈ പ്രദേശങ്ങളിലെ എണ്ണ-പ്രകൃതിവാതക സമ്പത്തിന്റെ ഒരു പങ്ക് തങ്ങൾക്ക് വേണമെന്നത് ഹൂതികളുടെ പ്രധാന ആവശ്യങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.
ഹൂതികളുടെ മുന്നേറ്റത്തിന്റെ ചിത്രങ്ങൾ പുറത്തുവരുമ്പോൾ തന്നെ, സർക്കാർ സേനയും ചില തിരിച്ചടികൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്. മാരിബിന്റെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗങ്ങളിലെ സ്ഥാനങ്ങൾ തിരിച്ചുപിടിക്കാനും കഴിഞ്ഞ ആഴ്ച ഹൂതികളുടെ രണ്ട് വലിയ ആക്രമണങ്ങളെ ചെറുത്തുതോൽപ്പിക്കാനും . ഞായറാഴ്ച പടിഞ്ഞാറൻ തൈസിലും ചില മുന്നേറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ സമ്മർദ്ദങ്ങൾക്ക് മുന്നിൽ തകർന്നടിയാതെ സർക്കാർ സേനയ്ക്ക് നിരന്തരം പ്രത്യാക്രമണം നടത്തി ആധിപത്യം നിലനിർത്താൻ കഴിയുമോ എന്നത് ഇപ്പോഴത്തെ യുദ്ധത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ചോദ്യങ്ങളിലൊന്നാണ്.
അതേസമയം, ഹൂതി വിരുദ്ധ സഖ്യത്തിനുള്ളിലെ ഘടനാപരമായ പ്രശ്നങ്ങളാണ് യഥാർത്ഥ തിരിച്ചടിയെന്ന് തെളിവുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. യെമൻ നിരീക്ഷകൻ ഇബ്രാഹിം ജലാൽ തയ്യാറാക്കിയ മൊഖാ യുദ്ധത്തിന്റെ വിശദമായ വിശകലനത്തിൽ, എഐ സാങ്കേതികവിദ്യയിലൂടെ കമാൻഡറുടെ ശബ്ദം അനുകരിച്ച് റേഡിയോ വഴിയും എസ്‌എം‌എസ്‌ വഴിയും വ്യാജ പിന്മാറ്റ ഉത്തരവുകൾ പ്രചരിപ്പിച്ചതായി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു. തീരപ്രദേശം പ്രതിരോധിച്ചിരുന്ന അഞ്ച് വിഭാഗങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഒരു യഥാർത്ഥ സംയുക്ത ഓപ്പറേഷൻ റൂമിന്റെ അഭാവം ഈ സഖ്യസേനയ്ക്ക് വലിയ തകർച്ചയാണ് ഉണ്ടാക്കിയത്.
യുഎഇ കഴിഞ്ഞ വർഷം യെമനിൽ നിന്ന് പിന്മാറിയതിനുശേഷമുള്ള സൈനിക ഏകീകരണ ശ്രമങ്ങൾ പൊതുവായ ശമ്പള സംവിധാനവും ബയോമെട്രിക് ഐഡിയും ഉണ്ടാക്കിയെങ്കിലും, സർക്കാരിന്റെ കീഴിൽ പോരാടുന്ന വിവിധ വിഭാഗങ്ങൾക്ക് ഒറ്റക്കെട്ടായി പ്രവർത്തിക്കാനുള്ള സംയുക്ത പരിശീലനമോ കമാൻഡ് ഘടനയോ ഉണ്ടാക്കാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ലെന്ന് യെമൻ പ്രതിരോധ മന്ത്രി താഹർ അൽ-അഖിലി ആഴ്ചകൾക്ക് മുൻപ് നടത്തിയ അഭിമുഖത്തിൽ സമ്മതിച്ചിരുന്നു.
യെമനിലെ ഈ തിരിച്ചടികൾക്ക് പുറമെ വടക്കുഭാഗത്തും സൗദി അറേബ്യയ്ക്ക് പുതിയ പ്രശ്നങ്ങൾ നേരിടേണ്ടി വരുന്നുണ്ട്. ആഗോള എണ്ണവിതരണത്തിന്റെ നാല് ശതമാനത്തോളം ചെങ്കടലിലേക്ക് എത്തിക്കുന്ന കിഴക്ക്-പടിഞ്ഞാറൻ പൈപ്പ് ലൈൻ തകർത്ത ഡ്രോണുകൾ ഇറാഖിൽ നിന്നാണ് പുറപ്പെട്ടതെന്ന് സൗദി വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയം വെള്ളിയാഴ്ച സ്ഥിരീകരിച്ചു. തീരപ്രദേശത്തെ തകർച്ചയ്ക്കും തെക്കൻ പ്രവിശ്യയിലെ ഖാമിസ് മുഷൈത് വ്യോമതാവളത്തിന് നേരെ ഹൂതികൾ നടത്തിയ പുതിയ ആക്രമണങ്ങൾക്കും ഒപ്പം തന്നെയാണ് ഈ സംഭവവും നടന്നിരിക്കുന്നത്. ജൂലൈയിൽ സൗദി എണ്ണ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾക്ക് നേരെ നടന്ന കൂട്ട ആക്രമണങ്ങൾ ആസൂത്രണം ചെയ്യാൻ ഇറാഖി മിനിഷ്യകൾ നടത്തുന്ന ഓപ്പറേഷൻ റൂമിനുള്ളിൽ ഹൂതി പ്രതിനിധികൾ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നതായി സെപ്റ്റംബർ ആദ്യം അസോസിയേറ്റഡ് പ്രസ് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിരുന്നു.
മേഖലയിലെ ഇറാൻ അനുകൂല ഗ്രൂപ്പുകൾ സൗദി അറേബ്യയ്ക്ക മേലുള്ള സമ്മർദ്ദം വർദ്ധിപ്പിക്കുമ്പോൾ, അറബ് ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള നയതന്ത്ര ചർച്ചകളും സ്തംഭിച്ചിരിക്കുകയാണ്. ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലൂടെയുള്ള കപ്പൽ ഗതാഗതത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾക്കായി ഒമാനിൽ നടന്ന യോഗം, അത് അന്താരാഷ്ട്ര ജലപാതയല്ലെന്ന തരത്തിലുള്ള പരാമർശങ്ങളെ സൗദി അറേബ്യ എതിർത്തതിനെത്തുടർന്ന് റദ്ദാക്കപ്പെട്ടു. ഇതോടെ രണ്ട് സുപ്രധാന പ്രതിസന്ധികളിലും വ്യക്തമായ പരിഹാരമില്ലാതെ സൗദി അറേബ്യ ബുദ്ധിമുട്ടുകയാണ്.
അതേസമയം, അമേരിക്കയിൽ നിന്ന് കാര്യമായ പിന്തുണ ലഭിക്കുന്നുമില്ല. പുതുതായി രൂപീകരിച്ച ജോയിന്റ് കമാൻഡിന്റെ കീഴിൽ ഏകദേശം 200 യുഎസ് സൈനികർ സൗദി അറേബ്യയിലുണ്ടെങ്കിലും, അവർ പോരാട്ട വീര്യത്തേക്കാൾ രഹസ്യാന്വേഷണ, ലക്ഷ്യ നിർണ്ണയ പിന്തുണ മാത്രമാണ് നൽകുന്നത്. സൗദിക്ക് വേണ്ടി അമേരിക്ക ഹൂതികളെ ആക്രമിക്കുമോ എന്ന ചോദ്യത്തിന്, ഹൂതികൾ തങ്ങളോട് യുദ്ധം ചെയ്യാൻ താൽപ്പര്യമില്ലെന്ന് അറിയിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും തങ്ങൾ അവരെ ആക്രമിക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നില്ലെന്നുമാണ് പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രോൾ സ്ട്രെയ്റ്റായി പ്രതികരിച്ചത്. വരാനിരിക്കുന്ന മിഡ്‌ടേം തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ റിപ്പബ്ലിക്കൻ പാർട്ടിയുടെ രാഷ്ട്രീയ ഭാഗധേയത്തെ ഭീഷണിപ്പെടുത്തുന്ന എണ്ണ വില വർദ്ധനവിന് ചെങ്കടലിലെ ഹൂതി നിയന്ത്രണം കാരണമാകുമ്പോൾ പോലും അമേരിക്ക യെമനിൽ തങ്ങളുടെ സുപ്രധാന താൽപ്പര്യങ്ങൾക്ക് വലിയ ഭീഷണ കാണുന്നില്ല എന്നത് റിയാദിന് നിരാശാജനകമാണ്.
സൗദിയുടെ മറ്റ് പങ്കാളികളും കാര്യമായ പിന്തുണ നൽകിയിട്ടില്ല. ആഗസ്റ്റിൽ ഒപ്പുവെച്ച മക്ക പ്രതിരോധ കരാർ പ്രകാരം തുർക്കിയും പാകിസ്ഥാനും ഈ പോരാട്ടത്തിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കുകയാണ്. കരാർ നടപ്പിലാക്കാൻ ആഭ്യന്തരമായി അംഗീകാരം ലഭിക്കേണ്ടതുണ്ടെന്നും പരസ്പര പ്രവർത്തനക്ഷമതയും സംയുക്ത ആസൂത്രണ സംവിധാനങ്ങളും നിർമ്മിക്കാൻ കുറച്ച് വർഷങ്ങൾ വേണ്ടിവരുമെന്നുമാണ് ഒരു മുതിർന്ന തുർക്കി ഉദ്യോഗസ്ഥൻ വ്യക്തമാക്കിയത്.
അമേരിക്ക-ഇറാൻ യുദ്ധത്തിന് ഒരു പരിഹാരം ഉണ്ടായാൽ പോലും അത് സൗദി അറേബ്യയ്ക്ക് വലിയ ആശ്വാസം നൽകിയേക്കില്ല. ഹൂതികൾ ഇറാന്റെ ഏജന്റുമാരും പ്രോക്സികളുമാണെന്നാണ് യുഎസ് സ്റ്റേറ്റ് സെക്രട്ടറി മാർക്കോ റൂബിയോ വിശേഷിപ്പിച്ചത്. എന്നാൽ അൻസറുള്ള എന്ന് ഔദ്യോഗികമായി അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ഗ്രൂപ്പ് ആരുടെയും ഉത്തരവുകൾ അനുസരിക്കുന്നില്ലെന്നാണ് ഇറാൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയ വക്താവ് ഇസ്മായിൽ ബഘായി വ്യക്തമാക്കിയത്. ഈ രണ്ട് പ്രസ്താവനകളും പൂർണ്ണമായും ശരിയാകാൻ കഴിയില്ലെങ്കിലും, ഇറാനിയൻ ബന്ധത്തെ സാധൂകരിക്കുന്ന തെളിവുകൾ വർദ്ധിച്ചുവരികയാണ്.
സൗദി അറേബ്യയോടുള്ള ഹൂതികളുടെ ശത്രുത ഇറാൻ പിന്തുണയോടെ തുടങ്ങിയതല്ല. യെമന്റെ വടക്കൻ ഹൈലാൻഡ്‌സിൽ സൗദി ധനസഹായത്തോടെയുള്ള വഹാബി സുന്നി പ്രചാരണങ്ങൾക്ക് മറുപടിയായി 1990-കളിൽ സൈദി ഷിയാ നവോത്ഥാന പ്രസ്ഥാനമായി അവർ സംഘടിച്ചതുമുതൽ റിയാദിനെ എതിരാളിയായാണ് കണ്ടിരുന്നത്. 2014-ൽ ഹൂതികൾ സന പിടിച്ചെടുത്തതിനെത്തുടർന്ന് 2015-ൽ സൗദി സഖ്യസേന സൈനിക ഇടപെടൽ നടത്തിയതോടെ ഈ ശത്രുത കൂടുതൽ കടുത്തു. 2022-ലെ വെടിനിർത്തൽ നേരിട്ടുള്ള പോരാട്ടം കുറച്ചെങ്കിലും സംഘർഷത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന കാരണങ്ങളെ അഭിസംബോധന ചെയ്തില്ല.
ആ വെടിനിർത്തലിന് ശേഷം ഹൂതികൾ കൂടുതൽ ശക്തരാവുകയാണ് ചെയ്തത്. ഇസ്രായേൽ നടത്തിയ ആക്രമണങ്ങളിലോ (പ്രധാനമന്ത്രിയും സൈനിക ചീഫും കൊല്ലപ്പെട്ടതടക്കം), കഴിഞ്ഞ വർഷം അമേരിക്ക നടത്തിയ രണ്ടുമാസത്തെ ബില്യൺ ഡോളറിന്റെ ബോംബാക്രമണമായ ‘ഓപ്പറേഷൻ റഫ് റൈഡറിലോ’ ഹൂതികൾ സൈനികമായി ദുർബലരായിട്ടില്ല. ആ തോതിലുള്ള സൈനിക സമ്മർദ്ദത്തിന് ഫലം കാണാൻ സാധിച്ചില്ലെങ്കിൽ, ഹ്രസ്വകാലത്തേക്ക് ചർച്ചകൾ മാത്രമാണ് ഒരേയൊരു പോംവഴിയെന്ന് വ്യക്തമാണ്.
ഹൂതികൾ അവരുടെ നിബന്ധനകൾ ഇതിനകം വ്യക്തമാക്കിക്കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. സൗദി നേതൃത്വത്തിലുള്ള യുദ്ധം കാരണം എണ്ണമേഖലയ്ക്കുണ്ടായ നഷ്ടത്തിന് 57 ബില്യൺ ഡോളറിലധികം നഷ്ടപരിഹാരം, തങ്ങളുടെ വിമാനത്താവളങ്ങളും തുറമുഖങ്ങളും ഉപരോധിച്ചിരിക്കുന്നത് അവസാനിപ്പിക്കുക, യെമന്റെ എണ്ണ-പ്രകൃതിവാതക വരുമാനത്തിന്റെ ഒരു വിഹിതം നൽകുക തുടങ്ങിയവയാണ് അൻസറുള്ള നേതാവ് അബ്ദുൽ-മാലിക് അൽ-ഹൂതി മുന്നോട്ടുവെക്കുന്ന പ്രധാന ആവശ്യങ്ങൾ. ഇപ്പോൾ ബലം പ്രയോഗിച്ച് പിടിച്ചെടുക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന അതേ എണ്ണ-പ്രകൃതിവാതക വരുമാനത്തിന്റെ പങ്കാളിത്തമാണ് അവർ ആവശ്യപ്പെടുന്നത്.
റിയാദിനെ സംബന്ധിച്ച് ഇതിൽ നിന്ന് എളുപ്പത്തിൽ പുറത്തുകടക്കാനുള്ള വഴിയില്ല. ഇത്രയും വലിയ വില നൽകി ഒരു കരാറിലെത്തിയാൽ പോലും അത് ഭീഷണി അവസാനിപ്പിക്കില്ല. എപ്പോഴൊക്കെ സൗദിയുടെ ഊർജ്ജ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളെ ഭീഷണിപ്പെടുത്താൻ തോന്നുന്നോ അപ്പോഴൊക്കെ അതിനുള്ള ശേഷി നിലനിർത്തുന്ന ഒരു പ്രസ്ഥാനത്തെ കൂടുതൽ ശക്തമാക്കാൻ മാത്രമേ അത് ഉപകരിക്കൂ.
