“വെറും ₹5,000 മൂലധനവുമായി തുടങ്ങി, പാപ്പരായി പൂട്ടിപ്പോകാൻ നിന്ന ഒരു കൊച്ചു തിരുവിതാംകൂർ ബാങ്ക്; ഇന്ന് ഇന്ത്യയിലെ വൻകിട കോർപ്പറേറ്റ് ഭീമന്മാരെപ്പോലും ഞെട്ടിച്ച് ₹5.79 ലക്ഷം കോടിയുടെ ബിസിനസ്സ് സാമ്രാജ്യമായി തലയുയർത്തി നിൽക്കുന്നത് കണ്ടിട്ടുണ്ടോ? ഒരു മുറിയിൽ തുടങ്ങിയ ആ ബാങ്കിനെ രക്ഷിച്ചെടുക്കാൻ കോടതിയിലെ വക്കീൽ കുപ്പായം വലിച്ചെറിഞ്ഞ് ബാങ്കിംഗ് കസേരയിലേക്ക് കയറിയിരുന്ന ആ മലയാളി ആരായിരുന്നു? സാധാരണക്കാരന്റെ കണ്ണീരൊപ്പാൻ തുടങ്ങിയ വായ്പകളിൽ നിന്ന്, ഗൾഫ് പ്രവാസികളുടെ അധ്വാനത്തെ കൂട്ടുപിടിച്ച്, ആഗോള ഇൻവെസ്റ്റ്‌മെന്റ് ഭീമനായ ബ്ലാക്ക്‌സ്റ്റോൺ (Blackstone) പോലും ₹6,000 കോടിയിലധികം നിക്ഷേപിക്കാൻ ക്യൂ നിൽക്കുന്ന ലെവലിലേക്ക് കുതിച്ചുയർന്ന ആ കേരള ബാങ്കിംഗ് വിസ്മയം—അതാണ് ‘ഫെഡറൽ ബാങ്ക്’ (Federal Bank)!”
പലരും കരുതുന്നത് ഫെഡറൽ ബാങ്ക് സ്ഥാപിച്ചത് കെ.പി. ഹോർമിസ് ആണെന്നാണ്. എന്നാൽ സത്യം അതല്ല. 1931 ഏപ്രിൽ 23-ന് തിരുവല്ലയ്ക്കടുത്തുള്ള നെടുമ്പ്രം എന്ന ഗ്രാമത്തിലാണ് ‘ട്രാവൻകൂർ ഫെഡറൽ ബാങ്ക്’ എന്ന പേരിൽ ഈ സ്ഥാപനം പിറവിയെടുക്കുന്നത്. ചിട്ടികളും കാർഷിക വായ്പകളുമായി മുന്നോട്ടുപോയെങ്കിലും വലിയ തിരിച്ചടികൾ നേരിട്ട് ബാങ്ക് ലിക്വിഡേഷന്റെ, അതായത് പൂട്ടിപ്പോകുന്നതിന്റെ വക്കിലെത്തി. ആ മരണക്കിടക്കയിലേക്കാണ് മൂക്കന്നൂർ സ്വദേശിയായ കുളങ്ങര പൗലോ ഹോർമിസ് (K.P. Hormis) എന്ന ചെറുപ്പക്കാരൻ എത്തുന്നത്. വക്കീൽ ജോലി വിട്ട് കൊമേഴ്സ്യൽ ബാങ്കിംഗിനെ പ്രണയിച്ച അദ്ദേഹം, 1944-ൽ സുഹൃത്തുക്കളെയും ബന്ധുക്കളെയും കൂട്ടി ബാങ്കിന്റെ നിയന്ത്രണം സ്വന്തമാക്കി. 1945-ൽ ആസ്ഥാനം ആലുവയിലേക്ക് മാറ്റിയ അദ്ദേഹം ബാങ്കിന്റെ പ്രവർത്തനം പുനരാരംഭിച്ചു. സ്വാതന്ത്ര്യലബ്ധിയുടെ വർഷമായ 1947-ൽ ‘ദി ഫെഡറൽ ബാങ്ക് ലിമിറ്റഡ്’ എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ട ആ പ്രസ്ഥാനം, അവിടെനിന്ന് പിന്നീട് തിരിഞ്ഞുനോക്കിയിട്ടില്ല!
ബാങ്കുകൾ വരേണ്യവർഗ്ഗത്തിന്റേത് മാത്രമായിരുന്ന ആ കാലത്ത്, കൃഷിക്കാരെയും ചെറുകിട കച്ചവടക്കാരെയും സാധാരണക്കാരെയുമാണ് ഹോർമിസ് ബാങ്കിന്റെ ജീവനാഡിയാക്കി മാറ്റിയത്. പിന്നീട് ചാലക്കുടി പബ്ലിക് ബാങ്കും കൊച്ചിൻ യൂണിയൻ ബാങ്കും മാർത്താണ്ഡം കൊമേഴ്സ്യൽ ബാങ്കുമടക്കം പ്രതിസന്ധിയിലായ നിരവധി പ്രാദേശിക ബാങ്കുകളെ ഏറ്റെടുത്ത് അവർ ശൃംഖല വിപുലീകരിച്ചു. അങ്ങനെ 1970-ൽ ഒരു ഷെഡ്യൂൾഡ് കൊമേഴ്സ്യൽ ബാങ്കായി ഫെഡറൽ ബാങ്ക് മാറി. തുടർന്ന് എഴുപതുകളിൽ മലയാളി ഗൾഫിലേക്ക് കുടിയേറാൻ തുടങ്ങിയപ്പോൾ ആ മാറ്റത്തെ കേവലം മനുഷ്യരുടെ യാത്രയായിട്ടല്ല, വിപ്ലവകരമായ ഒരു ബിസിനസ്സ് സാധ്യതയായിട്ടാണ് ഫെഡറൽ ബാങ്ക് കണ്ടത്. 1972-ൽ ഫോറെക്സ് ലൈസൻസ് സ്വന്തമാക്കുകയും തൊട്ടടുത്ത വർഷം ഇന്റർനാഷണൽ ബാങ്കിംഗ് വിഭാഗം തുടങ്ങി പ്രവാസികളുടെ സ്വന്തം വിശ്വസ്ത ബാങ്കായി മാറുകയും ചെയ്തു. ഗൾഫിൽ നിന്ന് കേരളത്തിലേക്ക് ഒഴുകിയെത്തിയ പണത്തിന്റെ നല്ലൊരു പങ്ക് ഒഴുകിയത് ഫെഡറൽ ബാങ്കിന്റെ അക്കൗണ്ടുകളിലേക്കായിരുന്നു.
ഇതിലും വലിയ വിസ്മയം അവരുടെ സാങ്കേതിക ദീർഘവീക്ഷണമായിരുന്നു. ഇന്ത്യയിൽ ഡിജിറ്റൽ യുഗത്തിന്റെ കാലടിശബ്ദം പോലും കേൾക്കാതിരുന്ന 1985-ൽ തന്നെ ടി.സി.എസിന്റെ സഹായത്തോടെ വിപ്രോ കമ്പ്യൂട്ടറുകൾ ഹെഡ് ഓഫീസിൽ സ്ഥാപിച്ച് കമ്പ്യൂട്ടറൈസേഷന് തുടക്കമിട്ട പയനിയറായിരുന്നു ഫെഡറൽ ബാങ്ക്! ശാഖകളിൽ ലെഡ്ജർ പോസ്റ്റിംഗ് മെഷീനുകൾ കൊണ്ടുവന്ന് തുടങ്ങിയ ആ സാങ്കേതിക കുതിപ്പാണ് പിന്നീട് ശ്യാം ശ്രീനിവാസൻ എന്ന അമരക്കാരന്റെ കീഴിൽ ‘എ ഡിജിറ്റൽ ബാങ്ക് വിത്ത് എ ഹ്യൂമൻ ഫെയ്സ്’ എന്ന തലത്തിലേക്ക് ഫെഡറൽ ബാങ്കിനെ മാറ്റിയത്.
ആളുകൾ ചിന്തിക്കുന്നത് ഫെഡറൽ ബാങ്ക് ഇന്നും ഹോർമിസ് കുടുംബത്തിന്റെ സ്വന്തം ബാങ്കാണെന്നാണ്. എന്നാൽ ഇന്ന് അതൊരു കുടുംബത്തിന്റെയുമല്ല, ലക്ഷക്കണക്കിന് ഓഹരി ഉടമകളുടെ സ്വന്തം ലിസ്റ്റഡ് ബാങ്കാണ്! മുൻ കൊട്ടക് മഹീന്ദ്ര ബാങ്ക് ജോയിന്റ് എം.ഡിയായിരുന്ന കെ.വി.എസ്. മണിയന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ കുതിക്കുന്ന ബാങ്കിലേക്ക്, ആഗോള പ്രൈവറ്റ് ഇക്വിറ്റി ഭീമനായ ബ്ലാക്ക്‌സ്റ്റോൺ ₹6,196.5 കോടിയുടെ വമ്പൻ നിക്ഷേപവുമായി എത്തിയത് ചരിത്രത്തിലെ മറ്റൊരു സുവർണ്ണ അധ്യായമാണ്.
നെടുമ്പ്രത്തെ പഴയൊരു മുറിയിൽ നിന്ന് ആലുവ വഴി തുടങ്ങിയ ആ യാത്ര ഇന്ന് 1,600-ലധികം ശാഖകളിലും, ₹3.14 ലക്ഷം കോടി ഡെപ്പോസിറ്റും ₹2.65 ലക്ഷം കോടി വായ്പകളുമടക്കം ₹5.79 ലക്ഷം കോടിയുടെ ആകെ ബിസിനസ്സിലും എത്തിനിൽക്കുന്നു! തകർന്നടിയാൻ പോയ ഒരു സ്ഥാപനത്തെ വീണ്ടെടുത്ത്, നാടിന്റെ ആവശ്യങ്ങളെയും ജനങ്ങളുടെ അധ്വാനത്തെയും വിശ്വസിച്ച് വളർത്തിയെടുത്ത കെ.പി. ഹോർമിസിന്റെ ആ ദീർഘവീക്ഷണം, ഇന്ത്യൻ കോർപ്പറേറ്റ് ചരിത്രത്തിലെ എക്കാലത്തെയും ആവേശകരമായ ടേൺ-എറൗണ്ട് പാഠമാണ്!
