കൺമുന്നിൽ തിളച്ചുപൊങ്ങുന്ന നിയോൺ പച്ചയും മഞ്ഞയും കലർന്ന തടാകങ്ങൾ, അതിനു ചുറ്റും രക്തവർണ്ണത്തിലും ഓറഞ്ചിലും കരിഞ്ഞുണങ്ങിയ മണ്ണ്, അന്തരീക്ഷത്തിൽ കണ്ണ് നീറുന്ന ഗന്ധകപ്പുക. നിങ്ങൾ തെറ്റായ ഒരു സ്പേസ് ഷിപ്പിൽ കയറി ചൊവ്വയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ വന്നിറങ്ങിയതാണോ എന്ന് ഒരു നിമിഷം തോന്നിപ്പോകും! എന്നാലതല്ല, നമ്മുടെ ഭൂമിയിൽ തന്നെയുള്ള ഏറ്റവും വിചിത്രവും അപകടകരവുമായ ദല്ലോൾ (Dallol) എന്ന അത്ഭുതഭൂമിയാണ്.
ആഫ്രിക്കയിലെ എത്യോപ്യയിലുള്ള ദനാകിൽ ഡിപ്രഷനിലേക്ക് ഇറങ്ങിച്ചെല്ലുമ്പോൾ സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്നും നൂറ്റമ്പതോളം മീറ്റർ താഴേക്കാണ് നാം സഞ്ചരിക്കുന്നത്. വണ്ടിയിൽ നിന്നിറങ്ങി കാലെടുത്തു വെച്ചപ്പോൾത്തന്നെ ആഞ്ഞടിച്ച ഉഷ്ണക്കാറ്റിൽ ശ്വാസം നിലച്ചുപോകുന്നതുപോലെ തോന്നി. അന്തരീക്ഷ താപനില നാൽപ്പത്തിയഞ്ചു ഡിഗ്രി സെൽഷ്യസിനും മുകളിൽ തിളച്ചുനിൽക്കുന്നു. ഈ കഠിനമായ ചൂടിലും കാഴ്ചകൾ സമ്മാനിക്കുന്നത് കണ്ണെടുക്കാൻ തോന്നാത്ത വന്യമായ സൗന്ദര്യമാണ്. പ്രകൃതി ഒരേസമയം ഭ്രാന്തമായ നിറക്കൂട്ടുകൾ ചാലിച്ചെഴുതിയ ഒരു ജീവനുള്ള ക്യാൻവാസ് പോലെ ദല്ലോൾ മുന്നിൽ പരന്നുകിടക്കുന്നു.
നടന്നുനീങ്ങുമ്പോൾ താഴെ ഉപ്പിന്റെ സ്ഫടികങ്ങൾ ഷൂസിന്റെ അടിയിൽ അമർന്ന് പൊട്ടുന്ന ശബ്ദം കേൾക്കാം. കുറച്ചുകൂടി മുന്നോട്ട് പോയാൽ കണ്ണഞ്ചിപ്പിക്കുന്ന മഞ്ഞനിറത്തിലുള്ള ധാതുക്കുന്നുകൾ കാണാം. ഭൂമിക്കടിയിലെ കൊടുംചൂടിൽ തിളച്ചുരുകുന്ന ഗന്ധകം അഥവാ സൾഫറാണ് ഈ കണ്ണഞ്ചിപ്പിക്കുന്ന മഞ്ഞനിറം നൽകുന്നത്. തൊട്ടടുത്ത് ഓറഞ്ചും കടുംചുവപ്പും നിറത്തിൽ പടർന്നുനിൽക്കുന്ന പാറക്കെട്ടുകൾ; അതിനു കാരണം ഇരുമ്പ് അടങ്ങിയ ധാതുക്കളുടെ രാസപ്രവർത്തനങ്ങളും ഓക്സീകരണവുമാണ്. അവയ്ക്കിടയിലൂടെ കണ്ണാടിപോലെ തിളങ്ങുന്ന മരതകപ്പച്ച നിറമുള്ള ചെറിയ ജലാശയങ്ങൾ. ദാഹിച്ചുവലഞ്ഞു നിൽക്കുമ്പോൾ ഒരു തുള്ളിയെങ്കിലും കയ്യിലെടുക്കാൻ ആർക്കും തോന്നിപ്പോകും.
പക്ഷേ, ഗൈഡ് തോളിൽ തട്ടി മുന്നറിയിപ്പ് തന്നു, “ഒരിക്കലും ആ വെള്ളത്തിൽ തൊടരുത്!” അത് വെറുമൊരു ജലാശയമല്ല, മറിച്ച് അത്യന്തം അപകടകരമായ സാന്ദ്രതയേറിയ ആസിഡ് കുളമാണ്. ശാസ്ത്രജ്ഞർ പരിശോധിച്ചപ്പോൾ ഇതിന്റെ pH മൂല്യം പൂജ്യത്തിനും താഴെയാണെന്ന് തെളിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്—സാധാരണ ബാറ്ററി ആസിഡിനേക്കാൾ വീര്യമുള്ള അവസ്ഥ. ചിലയിടങ്ങളിൽ ആ വെള്ളത്തിന്റെ താപനില തിളനിലയായ നൂറ് ഡിഗ്രി സെൽഷ്യസിനും മുകളിലാണ്. ഈ കൊടും ചൂടും കടുത്ത ലവണാംശവും അത്യുഗ്രൻ അമ്ലതയും ഒന്നിക്കുന്നതുകൊണ്ട്, ബാക്ടീരിയകൾക്കുപോലും ഇവിടെ ജീവിക്കാൻ സാധ്യമല്ലെന്ന് ആധുനിക പഠനങ്ങൾ പറയുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ അന്യഗ്രഹങ്ങളിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് പുരാതന ചൊവ്വയിൽ ജീവന്റെ തുടിപ്പുകൾ എങ്ങനെയായിരുന്നുവെന്ന് പഠിക്കാൻ നാസ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ബഹിരാകാശ ശാസ്ത്രജ്ഞർ തെരഞ്ഞെടുക്കുന്ന ഭൂമിയിലെ ലബോറട്ടറിയാണ് ഈ തരിശുഭൂമി.
എന്നിട്ടും, ഈ മരണഭൂമിയുടെ വന്യസൗന്ദര്യത്തിന് മറ്റൊരു വികാരനിർഭരമായ മുഖം കൂടിയുണ്ട്. അല്പം അകലേക്ക് കണ്ണോടിച്ചപ്പോൾ, കരിഞ്ഞുണങ്ങിയ മരുഭൂമിയിലൂടെ അനന്തതയിലേക്ക് നീളുന്ന ഒട്ടകക്കൂട്ടങ്ങളുടെ ഒരു നിര കാണാനായി. കത്തുന്ന സൂര്യനു കീഴിൽ, പരമ്പരാഗത വസ്ത്രങ്ങളണിഞ്ഞ് ആ ഒട്ടകങ്ങളെ നയിക്കുന്നത് അവിടുത്തെ തദ്ദേശീയരായ അഫാർ (Afar) ജനതയാണ്. നൂറ്റാണ്ടുകളായി അവർ ഈ ഉപ്പുമരുഭൂമിയിൽ നിന്നും കൈക്കോട്ടുപയോഗിച്ച് കല്ലുപോലെ ഉറച്ച ഉപ്പുപാളികൾ വെട്ടിയെടുക്കുന്നു. അമൂല്യമായ ആ വെള്ളക്കട്ടകൾ ഒട്ടകങ്ങളുടെ പുറത്തു ചുമടുകളാക്കി കിലോമീറ്ററുകളോളം കാൽനടയായി താണ്ടി അടുത്തുള്ള വിപണികളിലെത്തിക്കുന്നു. ഭൂമിയിലെ ഏറ്റവും പ്രതികൂലമായ കാലാവസ്ഥയോടും പ്രകൃതിയോടും പൊരുതി ജീവിക്കുന്ന മനുഷ്യന്റെ അതിജീവനത്തിന്റെ അടയാളമാണത്.
ദല്ലോൾ വിട്ടിറങ്ങുമ്പോൾ ഒരു കാര്യം മനസ്സിൽ ഉറച്ചു—ഇതൊരു വെറും യാത്രാകേന്ദ്രമല്ല. കൺമുന്നിൽ അന്യഗ്രഹത്തിന്റെ ഭ്രമിപ്പിക്കുന്ന വിസ്മയം തീർക്കുന്ന പ്രകൃതിയും, മറുവശത്ത് തീച്ചൂളയിൽ ജീവിതം തുന്നിച്ചേർക്കുന്ന മനുഷ്യരും ഒന്നിക്കുന്ന ഭൂമിയിലെ ഏറ്റവും നിഗൂഢമായ വിസ്മയമാണത്.
