തലയ്ക്കു മുകളിൽ അനന്തമായി പരന്നുകിടക്കുന്ന നീലാകാശം, കാലുകൾ തൊട്ടുനിൽക്കുന്നത് പഞ്ചാരവെളുപ്പുള്ള വെൺമേഘങ്ങളിൽ! താഴേക്കു നോക്കിയാലും ആകാശം, മുകളിലേക്കു നോക്കിയാലും ആകാശം. ഭൂമി എവിടെ അവസാനിക്കുന്നുവെന്നോ ആകാശം എവിടെ തുടങ്ങുന്നുവെന്നോ ഒരു സൂചനയുമില്ലാത്ത അവസ്ഥ. ഭൂഗുരുത്വാകർഷണം പെട്ടെന്ന് നഷ്ടപ്പെട്ട് ശൂന്യതയിലൂടെ നടക്കുകയാണോ എന്ന് തലച്ചോർ ഒരു നിമിഷം പരിഭ്രാന്തമായി ചിന്തിച്ചുപോകും. ഒരു സ്വപ്നരംഗമല്ല ഇത്; ബൊളീവിയയിലെ ആൻഡീസ് പർവതനിരകൾക്കു മുകളിൽ, സമുദ്രനിരപ്പിൽനിന്ന് മൂവായിരത്തി അറുനൂറ്റമ്പതിലധികം മീറ്റർ ഉയരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ‘സലാർ ദെ ഉയൂനി’ എന്ന മാന്ത്രികഭൂമിയിൽ കാലുകുത്തുമ്പോൾ അനുഭവപ്പെടുന്ന വിസ്മയമാണിത്.
ഒരു 4×4 ജീപ്പിൽ യാത്ര തിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ നേർത്ത തണുത്ത കാറ്റ് മുഖത്തടിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ഉയരക്കൂടുതൽ കാരണം ശ്വാസമെടുക്കാൻ അല്പം ആഴത്തിൽ ശ്രമിക്കേണ്ടിവരുന്നുണ്ട്. പതിനായിരത്തിലധികം ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററിലധികം വിസ്തൃതിയിൽ പരന്നുകിടക്കുന്ന ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഉപ്പുമരുഭൂമിയാണിത്. ചരിത്രാതീത കാലത്ത് ഇവിടെ നിലനിന്നിരുന്ന മിഞ്ചിൻ തടാകം ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഭീമാകാരമായ ജലാശയങ്ങൾ വറ്റിപ്പോയപ്പോൾ അടിഞ്ഞുകൂടിയ കട്ടിയുള്ള ഉപ്പുപാളികളാണ് ഇന്നത്തെ ഈ അത്ഭുതഭൂമി. ജീപ്പ് മുന്നോട്ടുപോകുന്തോറും ചുറ്റുമുള്ള ലോകം മാറിമറിഞ്ഞു. നഗരങ്ങളും മരങ്ങളും റോഡുകളും മാഞ്ഞുപോയി, പകരം കണ്ണെത്താദൂരത്തോളം വെളുത്ത പ്രതലം മാത്രം. മഴ പെയ്തൊഴിഞ്ഞ നേരം, ഉപ്പുപരപ്പിനു മുകളിൽ ഏതാനും സെന്റീമീറ്റർ കനത്തിൽ വെള്ളം കെട്ടിനിൽക്കുകയായിരുന്നു. ഉപ്പുമരുഭൂമി പൂർണ്ണമായും ഒരു ഭീമാകാരമായ കണ്ണാടിയായി മാറുന്ന സമയം. കാറ്റ് ഒതുങ്ങി വെള്ളം നിശ്ചലമായപ്പോൾ, ആകാശത്തിലെ ഓരോ മേഘത്തുണ്ടും ചക്രവാളത്തിന്റെ അതിരുകളില്ലാതെ നിലത്തു തെളിഞ്ഞു. വെള്ളത്തിലൂടെ പതുക്കെ നടക്കുമ്പോൾ വെള്ളം തെറിക്കുന്ന ചെറിയ ശബ്ദം മാത്രമാണ് കേൾക്കുന്നത്; ചുറ്റും മരണതുല്യമായ ശാന്തത.
കുറച്ചുദൂരം പിന്നിട്ടപ്പോൾ കണ്ടത് കൗതുകകരമായ മറ്റൊരു കാഴ്ചയാണ്—ഉപ്പുപരപ്പിനു നടുവിൽ ഉയർന്ന ഒരു ദ്വീപ്! ഇസ്‌ല ഇങ്കാഹുവാസി എന്ന ആ പാറദ്വീപിൽ മനുഷ്യനേക്കാൾ നാലിരട്ടി ഉയരമുള്ള പടുകൂറ്റൻ കള്ളിച്ചെടികൾ തലയുയർത്തി നിൽക്കുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകളായി വളരുന്ന ആ ഭീമൻ കള്ളിച്ചെടികൾക്കിടയിലൂടെ മുകളിലേക്ക് കയറി നിന്നപ്പോൾ, താഴെ വെൺമയുടെ കടൽപോലെ ഉപ്പുപരപ്പ് പരന്നുകിടക്കുന്നത് കാണാം. പ്രകൃതിയുടെ ഈ വന്യസൗന്ദര്യത്തിന് നടുവിലും മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ ചൂടുണ്ട്. അല്പം അകലെയുള്ള കോൾച്ചാനി ഗ്രാമത്തിൽ എത്തിയപ്പോൾ തദ്ദേശീയരായ ഐമാറ, ക്വെച്ചുവ ജനവിഭാഗങ്ങൾ ഉപ്പ് ശേഖരിച്ച് ഉണക്കി പായ്ക്ക് ചെയ്യുന്നതു കണ്ടു. കടുംവർണ്ണങ്ങളിലുള്ള കമ്പിളിവസ്ത്രങ്ങൾ ധരിച്ച സ്ത്രീകളും, തലമുറകളായി അവർ വളർത്തുന്ന ലാമകളും ഇവിടുത്തെ ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. വഴിയിൽ കണ്ട ഒരു ഹോട്ടൽ കണ്ട് അമ്പരന്നുപോയി; ഭിത്തികളും ഇരിപ്പിടങ്ങളും കിടക്കയുടെ ഭാഗങ്ങൾ പോലും ഉപ്പുകട്ടകൾ അടുക്കിവെച്ചാണ് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത്.
എന്നാൽ, ആ സൗന്ദര്യത്തിനുമപ്പുറം ഈ വെളുത്ത ഭൂമിക്കടിയിൽ മറ്റൊരു ലോകം ഉറങ്ങിക്കിടക്കുന്നുണ്ട്. ലോകത്തെ ഇലക്ട്രിക് വാഹനവിപ്ലവത്തിനും മൊബൈൽ ഫോൺ ബാറ്ററികൾക്കും ഏറ്റവും അനിവാര്യമായ ലിഥിയം നിക്ഷേപത്തിന്റെ വലിയൊരു പങ്കും ഈ ഉപ്പുപരപ്പിലെ ഉപ്പുവെള്ളത്തിലാണ് ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നത്. ഭാവിയുടെ ഊർജ്ജസമ്പത്തിന് മുകളിലൂടെയാണ് നമ്മൾ ചവിട്ടിനടക്കുന്നതെന്ന് ഓർക്കുമ്പോൾ അത്ഭുതം ഇരട്ടിയാകും. വൈകുന്നേരമായതോടെ ആകാശം ഓറഞ്ചും ചുവപ്പും വയലറ്റും നിറങ്ങൾ ചാലിച്ചെഴുതി. സൂര്യാസ്തമയത്തിന്റെ മുഴുവൻ വർണ്ണങ്ങളും ഒരേസമയം മുകളിലും താഴെ വെള്ളത്തിലും ആളിക്കത്തിയപ്പോൾ ശരിക്കും വാക്കുകൾ നിലച്ചുപോയി. പ്രകൃതിയുടെ അനന്തതയ്ക്കു മുന്നിൽ മനുഷ്യൻ എത്ര നിസ്സാരനാണെന്ന് ഓർമ്മിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, ആകാശത്തിലൂടെയെന്നപോലെ രാത്രിയിലേക്കുള്ള മടക്കയാത്ര തുടങ്ങി.
ഇങ്ങനെയൊരു ലോകത്തേക്ക് യാത്ര പ്ലാൻ ചെയ്യുമ്പോൾ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് കൃത്യമായ സമയവും ഒരുക്കങ്ങളുമാണ്. ആകാശം താഴെ പ്രതിഫലിക്കുന്ന ആ വിസ്മയക്കാഴ്ച (Mirror Effect) നേരിൽ കാണണമെങ്കിൽ ജനുവരി മുതൽ ഏപ്രിൽ വരെയുള്ള മഴക്കാലം തന്നെ തിരഞ്ഞെടുക്കണം. അതേസമയം കണ്ണെത്താദൂരത്തോളം പരന്നുകിടക്കുന്ന വെളുത്ത ഉപ്പുപാടങ്ങളും ജ്യാമിതീയ പാറ്റേണുകളും കാണാനും, ഇസ്‌ല ഇങ്കാഹുവാസി ദ്വീപിലേക്ക് ജീപ്പിൽ തടസ്സമില്ലാതെ ഡ്രൈവ് ചെയ്യാനുമാണ് ആഗ്രഹമെങ്കിൽ മേയ് മുതൽ നവംബർ വരെയുള്ള വരണ്ട കാലമാണ് ഏറ്റവും അനുയോജ്യം.
ഇന്ത്യയിൽ നിന്നുള്ള യാത്രയും വലിയൊരു അനുഭവമാണ്. കൊച്ചിയിൽ നിന്നോ ബെംഗളൂരുവിൽ നിന്നോ മുംബൈയിൽ നിന്നോ ലാ പാസ് (La Paz) അല്ലെങ്കിൽ സാന്താ ക്രൂസ് (Santa Cruz) ലേക്ക് ഫ്ലൈറ്റ് എടുക്കാം. സാധാരണയായി മിഡിൽ ഈസ്റ്റോ യൂറോപ്പോ ബ്രസീലോ വഴി 2-3 കണക്റ്റിങ് ഫ്ലൈറ്റുകൾ ഉണ്ടാകും. അവിടെനിന്ന് ഉയൂനി പട്ടണത്തിലേക്ക് എത്താൻ രണ്ട് വഴികളുണ്ട്: ലാ പാസിൽ നിന്ന് 45 മിനിറ്റിൽ പറന്നെത്താവുന്ന ആഭ്യന്തര വിമാനമോ, അല്ലെങ്കിൽ എട്ട് മുതൽ പത്ത് മണിക്കൂർ വരെ നീളുന്ന ബജറ്റ് ഫ്രണ്ട്‌ലി രാത്രികാല സ്ലീപ്പർ ബസോ തിരഞ്ഞെടുക്കാം. ഉയൂനിയിൽ എത്തിയ ശേഷമാണ് ഉപ്പുമരുഭൂമിയിലേക്കുള്ള ഗൈഡഡ് 4×4 ജീപ്പ് ടൂറുകൾ തുടങ്ങുന്നത്.
ഇന്ത്യൻ യാത്രികർക്ക് വലിയ ആശ്വാസമാണ് ബൊളീവിയയിലെ വിസ ഓൺ അറൈവൽ സൗകര്യം. ഏകദേശം 100 മുതൽ 120 ഡോളർ വരെയാണ് (₹8,500–₹10,000) ഇതിന്റെ ഫീസ്. ഒപ്പം യെല്ലോ ഫീവർ വാക്‌സിനേഷൻ കാർഡും റിട്ടേൺ ടിക്കറ്റും ഹോട്ടൽ ബുക്കിംഗും കയ്യിൽ കരുതണം. ഒരാൾക്ക് ഇന്റർനാഷണൽ ഫ്ലൈറ്റുകൾക്ക് ഏകദേശം ₹1.4 ലക്ഷം മുതൽ ₹1.9 ലക്ഷം രൂപയും, ആഭ്യന്തര യാത്രകൾക്ക് ₹10,000 മുതൽ ₹20,000 രൂപയും, മൂന്ന് ദിവസത്തെ ഫുൾ ജീപ്പ് ടൂറിന് ₹15,000 മുതൽ ₹30,000 രൂപയും, ഭക്ഷണത്തിനും താമസത്തിനുമായി ₹15,000 മുതൽ ₹25,000 രൂപയും കണക്കാക്കാം. ആകെ ഏകദേശം ₹1.9 ലക്ഷം മുതൽ ₹2.7 ലക്ഷം രൂപ വരെയാണ് ബജറ്റ് വരിക.
എന്നാൽ ഈ സ്വപ്നതുല്യമായ യാത്രയിൽ മറക്കരുതാത്ത ചില മുൻകരുതലുകളുണ്ട്. സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 3,600 മീറ്ററിലധികം ഉയരത്തിലുള്ള പ്രദേശമായതുകൊണ്ട് ആൾട്ടിറ്റ്യൂഡ് സിക്നസ് (Altitude Sickness) വരാൻ സാധ്യത വളരെ കൂടുതലാണ്. ലാ പാസിലോ ഉയൂനിയിലോ ഒന്നോ രണ്ടോ ദിവസം വിശ്രമിച്ച് ശരീരം കാലാവസ്ഥയുമായി പൊരുത്തപ്പെട്ട ശേഷമേ ജീപ്പ് യാത്ര തുടങ്ങാവൂ. പകൽ കഠിനമായ വെയിലും രാത്രി അതിശൈത്യവുമാണ് ഇവിടെ. അതുകൊണ്ട് മികച്ച തെർമൽ വസ്ത്രങ്ങളും ഗുണനിലവാരമുള്ള സൺഗ്ലാസും സൺസ്‌ക്രീനും ബാഗിൽ കരുതാൻ മറക്കരുത്. കൃത്യമായ പ്ലാനിംഗോടെ ഇറങ്ങിയാൽ, ഭൂമിയിലെ ഈ ആകാശക്കാഴ്ച ജീവിതത്തിൽ ഒരിക്കലും മായാത്ത ഓർമ്മയായി അവശേഷിക്കും.
