സോമനാഥന്റെ ഇതിഹാസം നാശത്തിന്റെ കഥയല്ല, ഭാരതമാതാവിന്റെ ദശലക്ഷക്കണക്കിന് മക്കളുടെ ആത്മാഭിമാനത്തിന്റെ ഇതിഹാസം; പ്രധാനമന്ത്രി എഴുതുന്നു

സോമനാഥ്… ഈ വാക്കു കേൾക്കുമ്പോൾ നമ്മുടെ ഹൃദയങ്ങളും മനസ്സുകളും അഭിമാനവും വിശ്വാസവും കൊണ്ട് നിറയുന്നു. ഇന്ത്യയുടെ പടിഞ്ഞാറൻ തീരത്ത് ഗുജറാത്തിലെ പ്രഭാസ് പടാനിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന സോമനാഥ് ഇന്ത്യയുടെ ആത്മാവിന്റെ ശാശ്വതമായ ഒരു രൂപമാണ്. ദ്വാദശ ജ്യോതിർലിംഗ സ്തോത്രത്തിൽ ഇന്ത്യയിലെ 12 ജ്യോതിർലിംഗങ്ങളെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കുന്നു. ജ്യോതിർലിംഗങ്ങളുടെ വിവരണം ആരംഭിക്കുന്നത് ” സൗരാഷ്ട്ര സോമനാഥം ച…” എന്ന വരിയിലാണ്, അതായത് ജ്യോതിർലിംഗങ്ങളിൽ ആദ്യത്തേതാണ് സോമനാഥ്. ഇത് ഈ പുണ്യസ്ഥലത്തിന്റെ നാഗരികവും ആത്മീയവുമായ പ്രാധാന്യത്തെ പ്രതീകപ്പെടുത്തുന്നു.

തിരുവെഴുത്തുകളിലും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്:
“ സോമലിംഗം നരോ ദൃഷ്ട്വാ സർവപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ.

അതായത്, സോമനാഥ ശിവലിംഗം സന്ദർശിക്കുന്നതിലൂടെ ഒരാൾ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മുക്തനാകുന്നു. എല്ലാ പുണ്യാഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റപ്പെടുന്നു, മരണശേഷം ആത്മാവ് സ്വർഗ്ഗത്തിലെത്തുന്നു.

നിർഭാഗ്യവശാൽ, ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകളുടെ ഭക്തിയുടെയും പ്രാർത്ഥനയുടെയും കേന്ദ്രമായിരുന്ന ഇതേ സോമനാഥ്, നാശം ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള വിദേശ ആക്രമണകാരികളുടെ ലക്ഷ്യമായി മാറി.

2026 എന്ന വർഷം സോമനാഥ ക്ഷേത്രത്തെ സംബന്ധിച്ച് വളരെ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നു, കാരണം ഈ മഹത്തായ ക്ഷേത്രത്തിന് നേരെ നടന്ന ആദ്യത്തെ ആക്രമണത്തിന്റെ 1000-ാം വാർഷികമാണിത്. 1026 ജനുവരിയിൽ, ഗസ്‌നിയിലെ മഹ്മൂദ് ക്ഷേത്രത്തിന് നേരെ ഒരു വലിയ ആക്രമണം നടത്തി, അത് നശിപ്പിച്ചു. വിശ്വാസത്തിന്റെയും നാഗരികതയുടെയും മഹത്തായ ഒരു പ്രതീകത്തെ നശിപ്പിക്കാനുള്ള അക്രമാസക്തവും പ്രാകൃതവുമായ ശ്രമമായിരുന്നു ഈ ആക്രമണം.

മനുഷ്യചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ദുരന്തങ്ങളിലൊന്നാണ് സോമനാഥ ആക്രമണം. എന്നിരുന്നാലും, ആയിരം വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷവും ക്ഷേത്രം അതിന്റെ എല്ലാ മഹത്വത്തിലും നിലകൊള്ളുന്നു. 1026-നു ശേഷം, ക്ഷേത്രം അതിന്റെ പൂർണ്ണ മഹത്വത്തിലേക്ക് പുനർനിർമ്മിക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ കാലാകാലങ്ങളിൽ തുടർന്നു. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഇന്നത്തെ രൂപം 1951-ൽ രൂപപ്പെട്ടു. യാദൃശ്ചികമായി, 2026-ൽ സോമനാഥ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പുനർനിർമ്മാണത്തിന്റെ 75 വർഷം പൂർത്തീകരിക്കുന്നു. 1951 മെയ് 11-ന് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പുനർനിർമ്മാണം പൂർത്തിയായി. അന്നത്തെ രാഷ്ട്രപതി ഡോ. രാജേന്ദ്ര പ്രസാദിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ നടന്ന ചടങ്ങിൽ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വാതിലുകൾ ദർശനത്തിനായി തുറന്നുകൊടുത്തത് ചരിത്രപരമായിരുന്നു.

ആയിരം വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് 1026-ൽ സോമനാഥിനെതിരായ ആദ്യത്തെ ആക്രമണവും, തുടർന്ന് അതിലെ നിവാസികളുടെ ക്രൂരതയും നാശവും നിരവധി ചരിത്ര സ്രോതസ്സുകളിൽ വിശദമായി വിവരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ വിവരണങ്ങൾ വായിക്കുന്നത് ഹൃദയഭേദകമാണ്. ക്രൂരതയുടെ അടയാളങ്ങൾ ഓരോ വരിയിലും പ്രകടമാണ്, ഇത്രയും കാലം കഴിഞ്ഞിട്ടും വേദന അനുഭവപ്പെടുന്ന ഒരു ദുരന്തം.

,ആ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇന്ത്യയിലും അവിടുത്തെ ജനങ്ങളുടെയും മനോവീര്യത്തിൽ ഇത് ചെലുത്തിയ ആഴത്തിലുള്ള സ്വാധീനം നമുക്ക് ഊഹിക്കാൻ കഴിയും. സോമനാഥ ക്ഷേത്രത്തിന് വളരെയധികം ആത്മീയ പ്രാധാന്യമുണ്ടായിരുന്നു. അത് ധാരാളം ആളുകളെ ആകർഷിച്ചു. ശക്തമായ സാമ്പത്തിക ശേഷിയുള്ള ഒരു സമൂഹത്തിന് അത് പ്രചോദനം നൽകി. നമ്മുടെ സമുദ്ര വ്യാപാരികളും നാവികരും അതിന്റെ മഹത്വത്തെക്കുറിച്ചുള്ള കഥകൾ ദൂരവ്യാപകമായി പ്രചരിപ്പിച്ചു.

സോമനാഥിനെതിരായ ആക്രമണവും തുടർന്നുള്ള നീണ്ട അടിമത്തവും ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും, ഇന്ന് ഞാൻ പൂർണ്ണ ആത്മവിശ്വാസത്തോടെയും അഭിമാനത്തോടെയും പറയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, സോമനാഥന്റെ ഇതിഹാസം ഒരു നാശത്തിന്റെ കഥയല്ല. ഇത് ഭാരതമാതാവിന്റെ ദശലക്ഷക്കണക്കിന് കുട്ടികളുടെ ആത്മാഭിമാനത്തിന്റെ ഇതിഹാസമാണ്, കഴിഞ്ഞ 1,000 വർഷമായി തുടരുന്ന ഒരു ഇതിഹാസമാണിത്; ഇത് ഇന്ത്യയിലെ ജനങ്ങളുടെ അചഞ്ചലമായ വിശ്വാസത്തിന്റെ ഇതിഹാസമാണ്.

എ.ഡി. 1026-ൽ ആരംഭിച്ച മധ്യകാല ക്രൂരത മറ്റുള്ളവരെ സോമനാഥിനെ ആവർത്തിച്ച് ആക്രമിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചു. നമ്മുടെ ജനങ്ങളെയും സംസ്കാരത്തെയും അടിമകളാക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങളായിരുന്നു ഇവ. എന്നാൽ ഓരോ തവണയും ക്ഷേത്രം ആക്രമിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, അതിനെ പ്രതിരോധിക്കാൻ എഴുന്നേറ്റുനിന്ന് പരമമായ ത്യാഗം ചെയ്ത മഹാന്മാരായ പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും നമുക്കുണ്ടായിരുന്നു. തലമുറതലമുറയായി, നമ്മുടെ മഹത്തായ നാഗരികതയിലെ ആളുകൾ സുഖം പ്രാപിച്ചു, ക്ഷേത്രം പുനർനിർമ്മിച്ചു, അതിനെ വീണ്ടും ജീവസുറ്റതാക്കി.

മഹ്മൂദ് ഗസ്‌നവി കൊള്ളയടിച്ച് സ്ഥലംവിട്ടു, പക്ഷേ സോമനാഥിനോടുള്ള ഞങ്ങളുടെ ഭക്തിയെ അദ്ദേഹത്തിന് ഇല്ലാതാക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. സോമനാഥിലുള്ള ഞങ്ങളുടെ വിശ്വാസവും വിശ്വാസവും കൂടുതൽ ശക്തമായി. ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ഭക്തരിൽ അതിന്റെ ആത്മാവ് ഇപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നു. 1026-ന് ആയിരം വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, ഇന്നും 2026-ൽ പോലും, നാശത്തിന്റെ മനസ്സുള്ളവർ നശിക്കുന്നുവെന്ന് സോമനാഥ ക്ഷേത്രം ലോകത്തിന് ഒരു സന്ദേശം നൽകുന്നു, അതേസമയം സോമനാഥ ക്ഷേത്രം നമ്മുടെ വിശ്വാസത്തിന്റെ ശക്തമായ അടിത്തറയായി നിലകൊള്ളുന്നു. അത് പ്രചോദനത്തിന്റെയും ശക്തിയുടെയും ഉറവിടമായി തുടരുന്നു.

ദേവി അഹല്യഭായ് ഹോൾക്കറിനെപ്പോലുള്ള മഹത്തായ വ്യക്തിത്വത്തിന് ജന്മം നൽകിയ നാട്ടിൽ ജീവിക്കാൻ കഴിഞ്ഞതിൽ ഞങ്ങൾ ഭാഗ്യവാന്മാരാണ്. ഭക്തർക്ക് സോമനാഥിൽ ആരാധന നടത്താൻ കഴിയുമെന്ന് ഉറപ്പാക്കാൻ അവർ മഹത്തായ ശ്രമം നടത്തി.

1890 കളിൽ സ്വാമി വിവേകാനന്ദനും സോമനാഥ് സന്ദർശിച്ചിരുന്നു, ആ അനുഭവം അദ്ദേഹത്തെ വളരെയധികം സ്പർശിച്ചു. 1897 ൽ ചെന്നൈയിൽ നടത്തിയ ഒരു പ്രഭാഷണത്തിനിടെ അദ്ദേഹം തന്റെ വികാരങ്ങൾ പ്രകടിപ്പിച്ചു.
അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു, “ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ പുരാതന ക്ഷേത്രങ്ങളും ഗുജറാത്തിലെ സോമനാഥ് പോലുള്ള ക്ഷേത്രങ്ങളും നിങ്ങൾക്ക് എണ്ണമറ്റ ജ്ഞാനപാഠങ്ങൾ പഠിപ്പിക്കും. നിങ്ങൾക്ക് വായിക്കാൻ കഴിയുന്ന എത്ര പുസ്തകങ്ങളേക്കാളും നമ്മുടെ നാഗരികതയെക്കുറിച്ച് ആഴത്തിലുള്ള ഗ്രാഹ്യം അവ നിങ്ങൾക്ക് നൽകും.”

നൂറുകണക്കിന് അധിനിവേശങ്ങളുടെ അടയാളങ്ങൾ വഹിക്കുന്ന ഈ ക്ഷേത്രങ്ങൾ നൂറുകണക്കിന് തവണ പുനർജനിച്ചിട്ടുണ്ട്. അവ വീണ്ടും വീണ്ടും നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടു, ഓരോ തവണയും അവ സ്വന്തം അവശിഷ്ടങ്ങളിൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്നു. മുമ്പത്തെപ്പോലെ ശക്തമാണ്. മുമ്പത്തെപ്പോലെ ഊർജ്ജസ്വലമാണ്. ഇതാണ് ദേശീയ മനസ്സ്, ഇതാണ് ദേശീയ ജീവരക്തം. ഇത് പിന്തുടരുന്നത് നിങ്ങളെ അഭിമാനത്താൽ നിറയ്ക്കുന്നു. ഇത് ഉപേക്ഷിക്കുക എന്നാൽ മരണമാണ്. അതിൽ നിന്ന് വേർപിരിയുന്നത് നാശത്തിലേക്ക് നയിക്കും.

സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം, സോമനാഥ ക്ഷേത്രം പുനർനിർമ്മിക്കാനുള്ള പവിത്രമായ ഉത്തരവാദിത്തം സർദാർ വല്ലഭായ് പട്ടേലിന്റെ കഴിവുള്ള കൈകളിലായി എന്നത് എല്ലാവർക്കും അറിയാം. ഈ ഉത്തരവാദിത്തം നിറവേറ്റാൻ അദ്ദേഹം മുന്നോട്ട് വന്നു. 1947 ലെ ദീപാവലി സമയത്ത് അദ്ദേഹം സോമനാഥിൽ സന്ദർശനം നടത്തി. ആ സന്ദർശനത്തിന്റെ അനുഭവം അദ്ദേഹത്തെ ഉലച്ചു, ആ നിമിഷം തന്നെ സോമനാഥ ക്ഷേത്രം ഇവിടെ പുനർനിർമിക്കുമെന്ന് അദ്ദേഹം പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഒടുവിൽ, 1951 മെയ് 11 ന്, സോമനാഥിലെ മനോഹരമായ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വാതിലുകൾ ഭക്തർക്കായി തുറന്നു.

അന്നത്തെ രാഷ്ട്രപതി ഡോ. രാജേന്ദ്ര പ്രസാദ് ആ അവസരത്തിൽ സന്നിഹിതനായിരുന്നു. ഈ ചരിത്ര ദിനത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിക്കാൻ മഹാനായ സർദാർ സാഹിബ് ജീവിച്ചിരിപ്പില്ലായിരുന്നു, പക്ഷേ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വപ്നം സാക്ഷാത്കരിക്കപ്പെടുകയും രാഷ്ട്രത്തിന് മുന്നിൽ ഗംഭീരമായി അവതരിപ്പിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു.

അന്നത്തെ പ്രധാനമന്ത്രി പണ്ഡിറ്റ് ജവഹർലാൽ നെഹ്‌റു ഈ പരിപാടിയിൽ വലിയ ആവേശം കാണിച്ചില്ല. ബഹുമാനപ്പെട്ട രാഷ്ട്രപതിയും മന്ത്രിമാരും ചടങ്ങിൽ പങ്കെടുക്കാൻ അദ്ദേഹം ആഗ്രഹിച്ചില്ല. ഈ പരിപാടി ഇന്ത്യയുടെ പ്രതിച്ഛായയെ കളങ്കപ്പെടുത്തുമെന്ന് അദ്ദേഹം ഭയപ്പെട്ടു. എന്നാൽ രാജേന്ദ്ര ബാബു അതിൽ ഉറച്ചുനിന്നു, തുടർന്നുണ്ടായ കാര്യങ്ങൾ ചരിത്രം സൃഷ്ടിച്ചു.

കെ.എം. മുൻഷിയുടെ സംഭാവനകളെ ഓർമ്മിക്കാതെ സോമനാഥ ക്ഷേത്രത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഏതൊരു പരാമർശവും അപൂർണ്ണമായിരിക്കും. അക്കാലത്ത് അദ്ദേഹം സർദാർ പട്ടേലിനെ ഫലപ്രദമായി പിന്തുണച്ചു. സോമനാഥിനെക്കുറിച്ചുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതികൾ, പ്രത്യേകിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ” സോമനാഥ്, ദി ഷ്രൈൻ എറ്റേണൽ ” എന്ന പുസ്തകം തീർച്ചയായും വായിക്കേണ്ടതാണ്.

മുൻഷിജിയുടെ പുസ്തകത്തിന്റെ പേരിൽ നിന്ന് വ്യക്തമാകുന്നതുപോലെ, ആത്മാവിന്റെയും ചിന്തകളുടെയും അമർത്യതയിൽ അചഞ്ചലമായ വിശ്വാസം പുലർത്തുന്ന ഒരു നാഗരികതയാണ് നമ്മുടേത്. – നൈനാം ചിന്തന്തി ശാസ്ത്രാണി നൈനാം ദഹതി പാവകഃ. സോമനാഥിന്റെ ഭൗതിക ഘടന നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടു, പക്ഷേ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബോധം അമർത്യമായി തുടർന്നു, എന്ന് ഞങ്ങൾ വിശ്വസിക്കുന്നു

ഈ മൂല്യങ്ങൾ തന്നെയാണ് നമുക്ക് വീണ്ടും ഉയർന്നുവരാനും, കൂടുതൽ ശക്തരാകാനും, എല്ലാ കാലഘട്ടങ്ങളിലും, എല്ലാ സാഹചര്യങ്ങളിലും മുന്നോട്ട് പോകാനും ശക്തി നൽകിയത്. ഈ മൂല്യങ്ങളും നമ്മുടെ ജനങ്ങളുടെ ദൃഢനിശ്ചയവും കൊണ്ടാണ് ലോകം ഇന്ന് ഇന്ത്യയിലേക്ക് ഉറ്റുനോക്കുന്നത്. ലോകം പ്രതീക്ഷയോടെയും ആത്മവിശ്വാസത്തോടെയും ഇന്ത്യയിലേക്ക് ഉറ്റുനോക്കുന്നു. നമ്മുടെ നൂതന യുവാക്കളിൽ നിക്ഷേപിക്കാൻ അത് ആഗ്രഹിക്കുന്നു. നമ്മുടെ കല, നമ്മുടെ സംസ്കാരം, നമ്മുടെ സംഗീതം, നമ്മുടെ നിരവധി ഉത്സവങ്ങൾ എന്നിവ ആഗോളതലത്തിൽ അംഗീകാരം നേടുന്നു. യോഗ, ആയുർവേദം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങൾ ലോകമെമ്പാടും സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നു. അവ ആരോഗ്യകരമായ ജീവിതത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു. ഇന്ന്, നിരവധി ആഗോള വെല്ലുവിളികൾക്കുള്ള പരിഹാരങ്ങൾക്കായി ലോകം ഇന്ത്യയിലേക്ക് ഉറ്റുനോക്കുന്നു.

പുരാതന കാലം മുതൽ, സോമനാഥ് എല്ലാ ജീവിത തുറകളിലുമുള്ള ആളുകളെയും ബന്ധിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. നൂറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുമ്പ്, ജൈന പാരമ്പര്യത്തിലെ ആദരണീയനായ ഋഷി ഹേമചന്ദ്രാചാര്യൻ ഇവിടെയെത്തി പ്രാർത്ഥനകൾ നടത്തിയ ശേഷം, “ഭവബീജങ്കുർജനന രാഗദ്യാഃ ക്ഷയമുപാഗത യസ്യ” എന്ന് പറഞ്ഞതായി പറയപ്പെടുന്നു. ” ലൗകിക ബന്ധനത്തിന്റെ വിത്തുകൾ നശിപ്പിക്കപ്പെട്ട പരമാത്മാവിന് നമസ്കാരം. അവനിൽ ആസക്തിയും എല്ലാ ദുർഗുണങ്ങളും ശമിപ്പിക്കപ്പെട്ടു.”

ഇന്നും ദാദാ സോമനാഥനെ കാണുമ്പോൾ സമാനമായ ഒരു വികാരം ഉണർത്തുന്നു. മനസ്സിൽ ഒരു നിശ്ചലത പടരുന്നു, അഗാധമായി അതീന്ദ്രിയവും അവാച്യവുമായ എന്തോ ഒന്ന് ആത്മാവിനെ സ്പർശിക്കുന്നു.

1026-ലെ ആദ്യ അധിനിവേശത്തിന് ആയിരം വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, 2026-ൽ, സോമനാഥിലെ കടൽ അതേ തീവ്രതയോടെ ഇരമ്പുന്നു, തീരത്ത് ആഞ്ഞടിക്കുന്ന തിരമാലകൾ അതിന്റെ പൂർണ്ണ കഥ പറയുന്നു. ആ തിരമാലകളെപ്പോലെ, സോമനാഥും വീണ്ടും വീണ്ടും ഉയർന്നുവന്നിട്ടുണ്ട്.

ഭൂതകാലത്തിലെ ആക്രമണകാരികൾ കാലത്തിന്റെ പൊടിപടലങ്ങളായി മാറിയിരിക്കുന്നു. അവരുടെ പേരുകൾ ഇപ്പോൾ നാശത്തിന്റെ പ്രതീകങ്ങളായി ആവാഹിക്കപ്പെടുന്നു. ചരിത്രത്തിന്റെ താളുകളിൽ അവ വെറും അടിക്കുറിപ്പുകൾ മാത്രമാണ്, അതേസമയം സോമനാഥ് പ്രകാശമാനമായി, പ്രത്യാശ പ്രസരിപ്പിക്കുന്നു. വിദ്വേഷത്തിനും മതഭ്രാന്തിനും നാശത്തിന്റെ വികലമായ ശക്തിയുണ്ടാകാം, പക്ഷേ വിശ്വാസത്തിന് സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള ശക്തിയുണ്ടെന്ന് സോമനാഥ് നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നു. ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ഭക്തർക്ക്, സോമനാഥ് പ്രത്യാശയുടെ ശാശ്വത ശബ്ദമായി തുടരുന്നു. തകർന്നുപോയതിനുശേഷവും ഉയരാൻ നമ്മെ പ്രചോദിപ്പിക്കുന്നത് വിശ്വാസത്തിന്റെ ശബ്ദമാണ്.

ആയിരം വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് നശിപ്പിക്കപ്പെട്ട സോമനാഥ ക്ഷേത്രം അതിന്റെ പൂർണ്ണ മഹത്വത്തിലേക്ക് പുനഃസ്ഥാപിക്കാൻ കഴിയുമെങ്കിൽ, ആയിരം വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പുള്ള സമ്പന്നമായ ഇന്ത്യയെ നമുക്ക് പുനർനിർമ്മിക്കാൻ കഴിയും. ഈ പ്രചോദനത്തോടെ, നവീകരിച്ച ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ, വികസിത ഇന്ത്യയെ കെട്ടിപ്പടുക്കാൻ നമുക്ക് മുന്നോട്ട് പോകാം. ആഗോള ക്ഷേമത്തിനായി പരിശ്രമിക്കുന്നത് തുടരാൻ നാഗരിക ജ്ഞാനമുള്ള ഒരു ഇന്ത്യ.

സോമനാഥന് കൂപ്പുകൈ!