ഗുജറാത്തിലെ വാഡിനാർ തീരത്ത്, കടലിരമ്പത്തിന് മുകളിൽ ഉയർന്നുനിൽക്കുന്ന പടുകൂറ്റൻ പുകക്കുഴലുകൾ. രാപ്പകലില്ലാതെ കത്തുന്ന അഗ്നിനാളങ്ങൾ. ഏഷ്യയിലെ തന്നെ ഏറ്റവും തന്ത്രപ്രധാനമായ എണ്ണശുദ്ധീകരണ ശാലകളിലൊന്ന്. ഒരുകാലത്ത് ഇന്ത്യയുടെ അഭിമാനമായിരുന്ന ‘എസ്സാർ ഓയിൽ’ (Essar Oil) എന്ന സാമ്രാജ്യം, 2017-ലെ ഒരു സന്ധ്യയ്ക്ക് ലോകം സാക്ഷ്യം വഹിച്ച ഏറ്റവും വലിയ ബിസിനസ്സ് ഡീലിലൂടെ രൂപമാറ്റം സംഭവിക്കുകയായിരുന്നു. ഏതാണ്ട് 86,000 കോടി രൂപയുടെ (13 Billion Dollars) കരാറിൽ ഒപ്പിടുമ്പോൾ അത് വെറുമൊരു കമ്പനി കൈമാറ്റമായിരുന്നില്ല; മറിച്ച് ഇന്ത്യയുടെ ഊർജ്ജ വിപണിയിലേക്ക് റഷ്യൻ സിംഹമായ ‘റോസ്‌നെഫ്റ്റ്’ (Rosneft) അധികാരം ഉറപ്പിച്ചു നടന്നു കയറുകയായിരുന്നു. അങ്ങനെയാണ് നയാര എനർജി (Nayara Energy) എന്ന പുതിയ സൂര്യൻ ഉദിച്ചുയർന്നത്.
കഥ തുടങ്ങുന്നത് ഇന്ത്യയിലെ മുൻനിര ബിസിനസ്സ് ഗ്രൂപ്പായിരുന്ന എസ്സാർ ഗ്രൂപ്പിൽ നിന്നാണ്. റൂയിയ സഹോദരന്മാർ പടുത്തുയർത്തിയ എസ്സാർ ഓയിൽ, സ്വകാര്യ മേഖലയിലെ ഏറ്റവും വലിയ റിഫൈനറികളിലൊന്നായി വളർന്നു. എന്നാൽ കടബാധ്യതകളും ആഗോള വിപണിയിലെ മാറ്റങ്ങളും അവരെ ഒരു വലിയ തീരുമാനത്തിലേക്ക് എത്തിച്ചു. റഷ്യൻ സർക്കാർ കമ്പനിയായ റോസ്‌നെഫ്റ്റും ട്രഫിഗുറ പോലുള്ള ആഗോള നിക്ഷേപകരും ചേർന്ന് ഈ സാമ്രാജ്യം ഏറ്റെടുത്തു. ഇന്ത്യൻ കോർപ്പറേറ്റ് ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ വിദേശ നിക്ഷേപമായിരുന്നു (FDI) ഇത്. ‘നയാര’ എന്ന പേര് തന്നെ ഒരു മാറ്റത്തിന്റെ സൂചനയായിരുന്നു. സംസ്കൃതത്തിലെ ‘നയ’ (നയം/വഴി), ‘അര’ (സൂര്യൻ) എന്നീ വാക്കുകളിൽ നിന്ന് പിറന്ന ഈ പേര് ഇന്ധന വിപണിയിലെ പുതിയ സൂര്യോദയത്തെയാണ് അടയാളപ്പെടുത്തിയത്.
വാർഷികാടിസ്ഥാനത്തിൽ 20 ദശലക്ഷം ടൺ ക്രൂഡ് ഓയിൽ ശുദ്ധീകരിക്കാൻ ശേഷിയുള്ള നയാരയുടെ റിഫൈനറി ഒരു വിസ്മയമാണ്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും സങ്കീർണ്ണമായ എണ്ണ പോലും ഇവിടെ ശുദ്ധീകരിച്ച് പെട്രോളും ഡീസലുമായി മാറ്റപ്പെടുന്നു. കേവലം റിഫൈനറിയിൽ ഒതുങ്ങിനിൽക്കാതെ, ഇന്ത്യയുടെ മുക്കിലും മൂലയിലും 6,750-ലധികം പെട്രോൾ പമ്പുകളുമായി നയാര ഇന്ന് സാധാരണക്കാരന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. റഷ്യൻ സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ കരുത്തും ഇന്ത്യൻ വിപണിയുടെ സാധ്യതകളും ഒത്തുചേർന്നപ്പോൾ, പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനങ്ങളായ ഐ.ഒ.സി.എല്ലിനും ബി.പി.സി.എല്ലിനും ശക്തമായ വെല്ലുവിളി ഉയർത്താൻ നയാരയ്ക്ക് കഴിഞ്ഞു.
ഇന്ന് 2026-ൽ എത്തിനിൽക്കുമ്പോൾ, നയാര എനർജി വെറുമൊരു എണ്ണക്കമ്പനിയല്ല. പെട്രോകെമിക്കൽ മേഖലയിലേക്ക് 15,000 കോടിയിലധികം രൂപയുടെ പുതിയ നിക്ഷേപങ്ങളുമായി അവർ കുതിക്കുകയാണ്. പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദമായ ഹരിത ഊർജ്ജത്തിലേക്കും നയാര ചുവടുവെച്ചു കഴിഞ്ഞു. ഗുജറാത്തിലെ വാഡിനാറിൽ നിന്ന് തുടങ്ങുന്ന ആ പൈപ്പ് ലൈനുകൾ ഇന്ന് ഭാരതത്തിന്റെ ഓരോ റോഡുകളിലും ഇന്ധനമായി ഒഴുകുകയാണ്. എസ്സാർ എന്ന പഴയ പേര് മാഞ്ഞെങ്കിലും, നയാര എന്ന പുതിയ രൂപത്തിൽ ആ ഊർജ്ജ സാമ്രാജ്യം കൂടുതൽ കരുത്തോടെ ജ്വലിച്ചു നിൽക്കുന്നു
