തിളങ്ങുന്ന ഒരു വജ്രക്കല്ല് കണ്ടാൽ ആരുടെയും മനം മയങ്ങും. ആഭരണക്കടകളിലെ ഗ്ലാസ് കൂട്ടിനുള്ളിൽ സർവ പ്രൗഢിയോടെയും ഇരിക്കുന്ന ഈ രത്നത്തിന്, അതേ ഗ്ലാസിനെ വെറുമൊരു നിഴൽ പോലെ അരിഞ്ഞു വീഴ്ത്താൻ കഴിയുമെന്ന് ഓർത്തു നോക്കിയിട്ടുണ്ടോ? സിനിമാ രംഗങ്ങളിൽ നാം കാണുന്നതുപോലെ ഗ്ലാസ് പാളികളിൽ നിസ്സാരമായി വര വീഴ്ത്താനും കൃത്യതയോടെ മുറിച്ചെടുക്കാനും വജ്രത്തിന് കഴിയും. എന്നാൽ, വെറുമൊരു അലങ്കാര വസ്തു എന്ന് നാം കരുതുന്ന വജ്രത്തിന് ഇത്രയും കഠിനമായ ഗ്ലാസിനെ മുറിക്കാനുള്ള കരുത്ത് എവിടെ നിന്നാണ് ലഭിച്ചത്? കരിയും വജ്രവും ഒരേ കാർബൺ തന്മാത്രകൾ കൊണ്ട് നിർമ്മിതമാണെന്നിരിക്കെ, എങ്ങനെയാണ് വജ്രം പ്രകൃതിയിലെ ഏറ്റവും കാഠിന്യമേറിയ വസ്തുവായി മാറിയത്?
ശാസ്ത്രലോകത്ത് പദാർത്ഥങ്ങളുടെ കാഠിന്യം അളക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രശസ്തമായ മാനദണ്ഡമാണ് ‘മോസ് സ്കെയിൽ’ (Mohs Scale). 1 മുതൽ 10 വരെയുള്ള ഈ സ്കെയിലിൽ ഏറ്റവും ഉയർന്ന 10-ാം റാങ്കാണ് വജ്രത്തിനുള്ളത്. അതേസമയം, നാം ദൈനംദിന ജീവിതത്തിൽ കാണുന്ന സാധാരണ ഗ്ലാസുകളുടെ കാഠിന്യം ഈ സ്കെയിലിൽ 5.5 മുതൽ 6 വരെ മാത്രമാണ്. ശാസ്ത്രത്തിലെ അടിസ്ഥാന തത്ത്വമനുസരിച്ച്, ഉയർന്ന കാഠിന്യമുള്ള ഒരു വസ്തുവിന് അതിലും കാഠിന്യം കുറഞ്ഞ ഏത് വസ്തുവിലും ആഴത്തിൽ വര വീഴ്ത്താനും മുറിക്കാനും സാധിക്കും. ഇതാണ് ഗ്ലാസ് കട്ടിംഗ് ടൂളുകളിൽ വജ്രത്തിന്റെ അഗ്രങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് പിന്നിലെ രഹസ്യം. എന്നാൽ, സിനിമകളിൽ കാണുന്നത് പോലെ വജ്രം വച്ച് വെറുതെ ഒന്ന് വരച്ചാൽ ഗ്ലാസ് തനിയെ രണ്ടായി മുറിഞ്ഞു വീഴുകയില്ല. പകരം വജ്രത്തിന്റെ അതിരൂക്ഷമായ അഗ്രം കൊണ്ട് ഗ്ലാസിന്റെ ഉപരിതലത്തിൽ കൃത്യമായ ഒരു സൂക്ഷ്മ രേഖ (Micro-crack) ഉണ്ടാക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. ഈ വര വീഴുന്നതോടെ ഗ്ലാസിന്റെ ആ ഭാഗത്തെ തന്മാത്രാ ഘടനയ്ക്ക് ബലക്ഷയം സംഭവിക്കുകയും, പിന്നീട് ചെറിയൊരു സമ്മർദ്ദം നൽകുമ്പോൾ തന്നെ ഗ്ലാസ് കൃത്യമായി ആ വരയിലൂടെ മുറിഞ്ഞു മാറുകയുമാണ് ചെയ്യുന്നത്.
ഇനി വജ്രത്തിന് ഈ അമാനുഷിക കരുത്ത് എവിടെ നിന്ന് കിട്ടി എന്ന് നോക്കാം. ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 150 മുതൽ 200 കിലോമീറ്റർ വരെ ആഴത്തിലുള്ള മാന്റിലിലാണ് (Earth’s Mantle) വജ്രങ്ങൾ ജന്മമെടുക്കുന്നത്. അവിടെ അനുഭവപ്പെടുന്ന കോടിക്കണക്കിന് അറ്‌മോസ്‌ഫെറിക് മർദ്ദവും (Extreme Pressure) 1000 ഡിഗ്രി സെൽഷ്യസിനും മുകളിലുള്ള അതികഠിനമായ താപനിലയും (Extreme Temperature) ലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളോളം ഏൽക്കുമ്പോഴാണ് സാധാരണ കാർബൺ തന്മാത്രകൾ വജ്രമായി മാറുന്നത്. പെൻസിലിലെ ഗ്രാഫൈറ്റും (Graphite) വജ്രവും നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത് 100 ശതമാനവും കാർബൺ തന്മാത്രകൾ കൊണ്ടുതന്നെയാണ്. എന്നാൽ ഇവ തമ്മിലുള്ള പ്രധാന വ്യത്യാസം അവയുടെ ആറ്റോമിക് ഘടനയിലാണ് (Atomic Structure). ഗ്രാഫൈറ്റിൽ കാർബൺ അണുക്കൾ ദുർബലമായ പാളികളായാണ് അടുക്കിയിരിക്കുന്നതെങ്കിൽ, വജ്രത്തിൽ ഓരോ കാർബൺ അണുവും തനിക്ക് ചുറ്റുമുള്ള മറ്റ് നാല് കാർബൺ അണുക്കളുമായി അതിശക്തമായ കോവാലന്റ് ബോണ്ടുകൾ (Covalent Bonds) വഴി പരസ്പരം ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ‘ടെട്രാഹെഡ്രൽ’ (Tetrahedral) ആകൃതിയിലുള്ള ഈ 3D ക്രിസ്റ്റൽ ശൃംഖലയെ തകർക്കുക എന്നത് ഏതാണ്ട് അസാധ്യമാണ്. ഇത്രയും ദൃഢമായ തന്മാത്രാ ക്രമീകരണമാണ് വജ്രത്തിന് പ്രകൃതിയിലെ ഏറ്റവും കാഠിന്യമേറിയ പദാർത്ഥം എന്ന പദവി നൽകുന്നത്. കരിയിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞ്, ഭൂമിയുടെ ആഴങ്ങളിൽ രൂപപ്പെട്ട്, മനുഷ്യന്റെ വിരൽത്തുമ്പിലെത്തുമ്പോഴും ഇത്രയും കാഠിന്യവും ശോഭയും നിലനിർത്തുന്നു എന്നതാണ് വജ്രത്തെ ശാസ്ത്ര ലോകത്തെയും ഫാഷൻ ലോകത്തെയും ഒരുപോലെ വിസ്മയിപ്പിക്കുന്ന രത്നമാക്കി മാറ്റുന്നത്.
