പെട്രോൾ പമ്പിൽ വണ്ടി നിർത്തുമ്പോൾ “പെട്രോളാണോ ഡീസലാണോ സാറേ…” എന്ന് ജീവനക്കാർ ഒന്നുകൂടി ഉറപ്പുവരുത്തുന്നത് വെറുതെയല്ല. അബദ്ധത്തിൽ ഒന്നിൽ മറ്റൊന്ന് നിറച്ചാൽ വണ്ടിയുടെ എൻജിൻ കട്ടപ്പുകയാകും. ഒരേ ക്രൂഡ് ഓയിലിൽ നിന്ന് വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്ന ഈ രണ്ടു ഇന്ധനങ്ങൾ തമ്മിൽ മണത്തിലും നിറത്തിലും മാത്രമല്ല, അവയുടെ അടിസ്ഥാന തന്മാത്രാ ഘടനയിലും ഞെട്ടിക്കുന്ന വ്യത്യാസങ്ങളുണ്ട്.
പെട്രോളും ഡീസലും ഹൈഡ്രോകാർബണുകളുടെ മിശ്രിതമാണ്. ക്രൂഡ് ഓയിലിനെ അംശിക സ്വേദനം (Fractional Distillation) വഴി ചൂടാക്കി വേർതിരിക്കുമ്പോഴാണ് ഇവ ലഭിക്കുന്നത്. ഇതിൽ പെട്രോൾ താരതമ്യേന ഭാരം കുറഞ്ഞ തന്മാത്രകളാൽ നിർമ്മിതമാണ്. സാധാരണയായി 4 മുതൽ 12 വരെ കാർബൺ ആറ്റങ്ങൾ അടങ്ങിയ ചെറിയ ശൃംഖലകളാണ് പെട്രോളിലുള്ളത് ($C_4$ മുതൽ $C_{12}$ വരെ). എന്നാൽ ഡീസലിലാകട്ടെ 12 മുതൽ 20 വരെ കാർബൺ ആറ്റങ്ങൾ അടങ്ങിയ നീളമേറിയതും ഭാരമേറിയതുമായ തന്മാത്രകളാണുള്ളത് ($C_{12}$ മുതൽ $C_{20}$ വരെ).
കാർബൺ ചങ്ങലകളുടെ ഈ നീളവ്യത്യാസമാണ് ഇവയുടെ സ്വഭാവം മാറ്റുന്നത്. പെട്രോളിന്റെ തന്മാത്രകൾ ചെറുതായതിനാൽ അത് അന്തരീക്ഷ ഊഷ്മാവിൽ തന്നെ അതിവേഗം ബാഷ്പീകരിക്കപ്പെടുന്നു. മൈനസ് 40 ഡിഗ്രി സെൽഷ്യസിൽ പോലും ഒരു ചെറിയ തീപ്പൊരി വീണാൽ പെട്രോൾ ആളിപ്പടരും (ഫ്ലാഷ് പോയിന്റ്). നേരെമറിച്ച്, ഡീസൽ കൂടുതൽ സാന്ദ്രതയും കൊഴുപ്പുമുള്ള ദ്രാവകമാണ്. ഇതിന്റെ ഫ്ലാഷ് പോയിന്റ് 52 ഡിഗ്രി സെൽഷ്യസിന് മുകളിലായതിനാൽ പെട്രോളിനെപ്പോലെ എളുപ്പത്തിൽ തീപിടിക്കില്ല.
ഈ രാസഗുണങ്ങളാണ് എൻജിനുകളുടെ പ്രവർത്തനവും നിർണ്ണയിക്കുന്നത്. പെട്രോൾ എൻജിനുകളിൽ വായുവും ഇന്ധനവും ചേർന്ന മിശ്രിതം സ്പാർക്ക് പ്ലഗ്ഗിന്റെ തീപ്പൊരി കൊണ്ടാണ് കത്തുന്നത്. എൻജിൻ മുട്ടിയിടിക്കാതിരിക്കാനുള്ള (Knocking) പെട്രോളിന്റെ ശേഷി അളക്കുന്നത് ‘ഒക്ടേൻ നമ്പർ’ വഴിയാണ്. എന്നാൽ ഡീസൽ എൻജിനിൽ സ്പാർക്ക് പ്ലഗ്ഗേ ഇല്ല. വായുവിനെ അതിശക്തമായി അമർത്തി ചൂടാക്കുമ്പോൾ അങ്ങോട്ട് ഡീസൽ പമ്പ് ചെയ്യപ്പെടുകയും ആ കടുത്ത ചൂടിൽ തനിയെ കത്തുകയുമാണ് ചെയ്യുന്നത്. ഇതിന്റെ ശേഷി അളക്കുന്നത് ‘സിറ്റേൻ നമ്പർ’ വഴിയാണ്.
കൂടാതെ, ഡീസലിന് പെട്രോളിനേക്കാൾ ഏകദേശം 15% കൂടുതൽ ഊർജ്ജ സാന്ദ്രതയുമുണ്ട്. ഇതുകൊണ്ടാണ് വലിയ ലോറികളും ബസുകളും ഡീസൽ എൻജിനുകളെ ആശ്രയിക്കുന്നത്. ചുരുക്കത്തിൽ, ഒരേ അസംസ്കൃത എണ്ണയിൽ നിന്നാണെങ്കിലും കാർബൺ ആറ്റങ്ങളുടെ എണ്ണത്തിലുള്ള വ്യത്യാസമാണ് ഈ രണ്ടു ഇന്ധനങ്ങളെയും തീർത്തും വ്യത്യസ്ത ധ്രുവങ്ങളിൽ നിർത്തുന്നത്.
