1865 ലെ ഒരു മരമില്ല്…അന്ന് അവിടെ പണിയെടുത്തവരോ ആ സ്ഥാപനം തുടങ്ങിയവരോ സ്വപ്നത്തിൽ പോലും കരുതിയിരുന്നില്ല, തങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്ന പേപ്പറുകളല്ല, മറിച്ച് തങ്ങൾ വളർത്തിയെടുക്കുന്ന ഒരു പേര് ഭാവിയിൽ ലോകത്തെ മുഴുവൻ തങ്ങളുടെ വിരൽത്തുമ്പിൽ ഒതുക്കുമെന്ന്. കാലം കടന്നുപോയി, മരമില്ലിൽ നിന്ന് അവർ റബ്ബർ ബൂട്ടുകളിലേക്കും ഗ്യാസ് മാസ്കുകളിലേക്കും കേബിളുകളിലേക്കും മാറി. മാറുന്ന ലോകത്തിനൊപ്പം മാറാൻ കാണിച്ച ആ ചടുലതയായിരുന്നു അവരുടെ കരുത്ത്.
ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാന പാദത്തിൽ അവർ ലോകത്തെ ഞെട്ടിച്ചു. വെറുമൊരു കമ്പനിയായിരുന്നില്ല അത്, ലോകത്തിലെ ആദ്യത്തെ സെല്ലുലാർ നെറ്റ്‌വർക്ക് സൃഷ്ടിച്ചുകൊണ്ട് അവർ ഭൂമിയിലെ അകലങ്ങളെ ഇല്ലാതാക്കി. ആ ചുവടുവെപ്പിന് അവർ നൽകിയ പേര് പിന്നീട് ഒരു മന്ത്രം പോലെ ലോകം ഏറ്റുചൊല്ലി: നോക്കിയ (Nokia). ഒരു കാലത്ത് ലോകം മുഴുവൻ അവരുടെ വിരൽത്തുമ്പിലായിരുന്നു. ആ പഴയ ‘കണക്റ്റിംഗ് പീപ്പിൾ’ (Connecting People) എന്ന ട്യൂൺ കേൾക്കാത്ത ഒരു ഇന്ത്യക്കാരൻ പോലും അന്നുണ്ടാവില്ല. തൊണ്ണൂറുകളുടെ തുടക്കത്തിൽ ഒരു ഫോൺ വാങ്ങുക എന്നാൽ അത് നോക്കിയ വാങ്ങുക എന്നതായിരുന്നു അർത്ഥം. കയ്യിലൊരു നോക്കിയ ഫോൺ ഉണ്ടാവുക എന്നത് അക്കാലത്തെ ഏറ്റവും വലിയ അന്തസ്സായിരുന്നു. വീണാൽ പൊട്ടാത്ത, ചാർജ് ചെയ്താൽ ആഴ്ചകളോളം നിൽക്കുന്ന ആ കരുത്ത് ഇന്നും നമ്മൾ അത്ഭുതത്തോടെയാണ് ഓർക്കുന്നത്.
1998 മുതൽ 2007 വരെ ലോകമൊട്ടാകെ വിൽക്കപ്പെട്ട മൊബൈൽ ഫോണുകളിൽ ഏകദേശം 40 ശതമാനവും നോക്കിയയുടെ ആ ചുവന്ന ലോഗോ പതിപ്പിച്ചവയായിരുന്നു. 2003-ൽ അവർ പുറത്തിറക്കിയ ‘നോക്കിയ 1100’ മാത്രം ലോകമെമ്പാടും 250 ദശലക്ഷത്തിലധികം യൂണിറ്റുകളാണ് വിറ്റഴിഞ്ഞത്. ആപ്പിളിനും സാംസങ്ങിനും സ്വപ്നം കാണാൻ കഴിയുന്നതിനും അപ്പുറമായിരുന്നു അന്ന് നോക്കിയയുടെ സാമ്രാജ്യം.
എന്നാൽ ഏതൊരു സാമ്രാജ്യത്തെയും പോലെ, നോക്കിയയുടെ പതനവും തുടങ്ങിയത് അവരുടെ തന്നെ അമിത ആത്മവിശ്വാസത്തിൽ നിന്നായിരുന്നു. 2007-ൽ സ്റ്റീവ് ജോബ്സ് ലോകത്തിന് മുന്നിൽ ആദ്യത്തെ ഐഫോൺ (iPhone) ഉയർത്തിക്കാട്ടിയപ്പോൾ, അറ്റ്ലാന്റിക്കിന് അക്കരെ നോക്കിയയുടെ ആസ്ഥാനത്ത് ഒരു പരിഹാസച്ചിരി ഉയർന്നു. “ഒരു ചില്ലു കഷ്ണം കൊണ്ട് ആരെങ്കിലും ഫോൺ വിളിക്കുമോ? വീണാൽ പൊട്ടാത്ത ഞങ്ങളുടെ ഫോണുകൾക്ക് പകരം ആരെങ്കിലും ഈ കളിപ്പാട്ടം വാങ്ങുമോ?” എന്നായിരുന്നു അവരുടെ ചിന്ത. തങ്ങളുടെ ബ്രാൻഡ് കരുത്തിൽ അവർ അമിതമായി വിശ്വസിച്ചു. ലോകം മാറുന്നത് അവർ കണ്ടില്ലെന്ന് നടിച്ചു. സ്മാർട്ട്ഫോൺ ഓട്ടമത്സരത്തിൽ തങ്ങൾ അവസാന നിമിഷം ഓടിത്തുടങ്ങിയാലും ജയിക്കുമെന്ന മിഥ്യാധാരണയിലായിരുന്നു അവർ.
2008 ആയപ്പോഴേക്കും ആൻഡ്രോയിഡും ഐഫോണും ലോകം കീഴടക്കി കഴിഞ്ഞിരുന്നു. വളരെ വൈകി മാത്രം ഉണർന്ന നോക്കിയ, തങ്ങളുടെ പഴയ ഓപ്പറേറ്റിംഗ് സിസ്റ്റമായ സിംബിയൻ (Symbian) വെച്ച് പൊരുതാൻ നോക്കി. പക്ഷേ, അപ്പോഴേക്കും വൈകിപ്പോയിരുന്നു. ആ മനോഹരമായ സാമ്രാജ്യം ചീട്ടുകൊട്ടാരം പോലെ തകരാൻ തുടങ്ങി. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ മൊബൈൽ നിർമ്മാതാക്കൾ എന്ന പദവിയിൽ നിന്ന് അവർ താഴേക്ക് പതിച്ചു. 2013-ൽ നോക്കിയയുടെ മൊബൈൽ വിഭാഗം മൈക്രോസോഫ്റ്റിന് വിൽക്കുമ്പോൾ അന്നത്തെ സിഇഒ കരഞ്ഞുകൊണ്ട് പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ ഇന്നും ബിസിനസ്സ് ലോകത്ത് വിങ്ങലായി നിൽക്കുന്നു: “ഞങ്ങൾ തെറ്റായതൊന്നും ചെയ്തില്ല, പക്ഷേ എങ്ങനെയോ ഞങ്ങൾ പരാജയപ്പെട്ടു.”
പക്ഷേ, ഈ കഥ അവിടെ അവസാനിക്കുന്നില്ല. വീണടത്തുനിന്ന് എഴുന്നേൽക്കുന്നവനാണ് യഥാർത്ഥ പോരാളി. സ്മാർട്ട്ഫോൺ വിപണിയിൽ നിന്ന് അവർ പുറത്തായെങ്കിലും, നോക്കിയ ഇന്നും മരിച്ചിട്ടില്ല. ഇന്ന് ലോകത്തെ 5G നെറ്റ്‌വർക്കുകളുടെയും ടെലികോം ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചറിന്റെയും നട്ടെല്ലായി അവർ വീണ്ടും ഉയിർത്തെഴുന്നേറ്റു. ഏകദേശം 22 ബില്യൺ യൂറോ വാർഷിക വരുമാനമുള്ള, ലോകത്തെ മൂന്നാമത്തെ വലിയ ടെലികോം ഉപകരണ നിർമ്മാതാക്കളായി അവർ ഇന്ന് നിലകൊള്ളുന്നു. ഓരോ തവണ ഫോൺ എടുക്കുമ്പോഴും നിങ്ങൾ കാണുന്ന ആ പേര് ഇന്ന് നിങ്ങളുടെ കയ്യിലല്ല, പകരം നിങ്ങളുടെ ഫോണിന് ജീവൻ നൽകുന്ന ടവറുകളിലും കേബിളുകളിലും അദൃശ്യമായി നിലനിൽക്കുന്നു.
കാലത്തിനനുസരിച്ച് മാറാൻ തയ്യാറായില്ലെങ്കിൽ ലോകം നിങ്ങളെ പിന്നിലാക്കുമെന്നുമുള്ള ഏറ്റവും വലിയ പാഠമാണ് നോക്കിയയുടെ ഈ കഥ. എന്നാൽ പരാജയം എന്നത് അവസാനമല്ലെന്നും, വീഴ്ചയിൽ നിന്ന് പാഠം പഠിച്ച് മറ്റൊരു രൂപത്തിൽ എഴുന്നേൽക്കാൻ കാണിക്കുന്ന ആ നിശ്ചയദാർഢ്യം ഏതൊരു മനുഷ്യനും വലിയൊരു പ്രചോദനമാണ്.
