നമ്മുടെ ഓരോരുത്തരുടെയും കുട്ടിക്കാലത്തെ ഓർമ്മകളിലേക്ക് ഒന്ന് കണ്ണോടിച്ചാൽ, അവിടെ പനിച്ചു വിറച്ചു കിടക്കുമ്പോൾ നെഞ്ചിലും പുറത്തും പടരുന്ന ആ തണുത്ത സുഗന്ധമുണ്ടാകും—അമ്മയുടെ കൈവിരലുകൾ വിക്സ് പുരട്ടി തരുന്ന ആ നിമിഷം. ഇന്ത്യക്കാരെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം വിക്സ് എന്നത് വെറുമൊരു മരുന്നല്ല, മറിച്ച് അതൊരു വികാരമാണ്. രാത്രി മുഴുവൻ നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ചുമയിൽ നിന്നും ശ്വാസംമുട്ടലിൽ നിന്നും നമ്മെ മോചിപ്പിച്ചിരുന്ന ആ ‘നീലക്കുപ്പി’ നമ്മുടെ വീട്ടിലെ ഒരംഗത്തെപ്പോലെയാണ്. ഒരു വിദേശ ബ്രാൻഡായിട്ടല്ല, മറിച്ച് സ്വന്തം മരുന്നായാണ് വിക്സിനെ നാം നെഞ്ചേറ്റിയത്.
ഈ ആഗോള സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തുടക്കം 1890-കളിൽ അമേരിക്കയിലെ നോർത്ത് കരോലിനയിലായിരുന്നു. ലൺസ്‌ഫോർഡ് റിച്ചാർഡ്‌സൺ എന്ന ഫാർമസിസ്റ്റ്, തന്റെ മകൻ സ്മിത്തിന് ശ്വാസതടസ്സം അനുഭവപ്പെട്ടപ്പോൾ അവനെ സഹായിക്കാനായി നടത്തിയ പരീക്ഷണമാണ് വിക്സിന് ജന്മം നൽകിയത്. അക്കാലത്ത് നെഞ്ചിലെ കഫക്കെട്ടിന് കടുപ്പമേറിയ ലേപനങ്ങൾ പുരട്ടുന്ന രീതിയാണുണ്ടായിരുന്നത്. എന്നാൽ റിച്ചാർഡ്‌സൺ, കർപ്പൂരവും മെന്തോളും ചേർത്ത് വായുവിൽ കലരുന്ന രീതിയിലുള്ള ഒരു തൈലം വികസിപ്പിച്ചു. ശരീരത്തിന്റെ ചൂടേൽക്കുമ്പോൾ ഇതിലെ മണം ശ്വാസനാളത്തിലൂടെ ഉള്ളിലെത്തി ആശ്വാസം നൽകും. തന്റെ ഭാര്യാസഹോദരനായ ഡോ. വിക്സിനോടുള്ള ആദരസൂചകമായാണ് അദ്ദേഹം ഉൽപ്പന്നത്തിന് ‘വിക്സ്’ എന്ന് പേരിട്ടത്.
തുടക്കത്തിൽ പ്രാദേശികമായ വിപണിയിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങിനിന്നിരുന്ന വിക്സ് വലിയ വെല്ലുവിളികൾ നേരിട്ടു. ആളുകൾക്ക് ഈ പുതിയ രീതി പരിചിതമായിരുന്നില്ല. എന്നാൽ 1918-ൽ ലോകത്തെ പിടിച്ചുകുലുക്കിയ സ്പാനിഷ് ഇൻഫ്ലുവൻസ വിക്സിന്റെ ചരിത്രം മാറ്റിമറിച്ചു. അമേരിക്കയിൽ മരുന്നുകൾക്ക് ക്ഷാമം നേരിട്ടപ്പോൾ വിക്സിന്റെ ഉൽപ്പാദനം രാപ്പകൽ വർദ്ധിപ്പിക്കേണ്ടി വന്നു. ആ പ്രതിസന്ധി ഘട്ടത്തിൽ വിക്സ് ജനങ്ങൾക്ക് നൽകിയ ആശ്വാസം അതിനെ ലോകപ്രശസ്തമാക്കി. എങ്കിലും, കുടുംബ ബിസിനസ്സിൽ നിന്ന് ഒരു ആഗോള ബ്രാൻഡിലേക്കുള്ള വളർച്ചയിൽ സാമ്പത്തിക മാന്ദ്യവും കടുത്ത മത്സരങ്ങളും അവർക്ക് മറികടക്കേണ്ടി വന്നു. വിക്സ് അവിടെയും പിടിച്ചുനിന്നു. ഇതിനായി അവർ സ്വീകരിച്ച മാർഗ്ഗം “സാമ്പിളിംഗ്” ആയിരുന്നു. വിക്സിന്റെ ചെറിയ പാക്കറ്റുകൾ അവർ സൗജന്യമായി വീടുകളിൽ എത്തിച്ചു. ഒരിക്കൽ ഉപയോഗിച്ചവർ അതിന്റെ ഗുണം തിരിച്ചറിഞ്ഞ് വീണ്ടും വാങ്ങാൻ തുടങ്ങി. ബിസിനസ്സ് തകരേണ്ട സമയത്ത് വിക്സിന്റെ ലാഭം ഇരട്ടിയായി വർദ്ധിച്ചു.
ലൺസ്‌ഫോർഡ് റിച്ചാർഡ്‌സൺ ആദ്യം തന്റെ കണ്ടുപിടുത്തത്തിന് “Vicks Family Remedies” എന്നാണ് പേരിട്ടിരുന്നത്. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ അമേരിക്കയിൽ കുഞ്ഞുങ്ങൾ ന്യുമോണിയ വന്ന് മരിക്കുന്നത് പതിവായിരുന്നു. ഈ സാഹചര്യം നേരിടാൻ അദ്ദേഹം തന്റെ ‘മാജിക് തൈലം’ (Vicks Croup and Pneumonia Salve) പുറത്തിറക്കി. എന്നാൽ 1911-ലാണ് ഇത് വിശ്വപ്രസിദ്ധമായ “Vicks VapoRub” എന്ന പേരിലേക്ക് മാറുന്നത്. ആളുകളുടെ നാവിൽ എളുപ്പത്തിൽ നിൽക്കുന്ന ഈ പേര് ഒരു ബ്രാൻഡിംഗിന്റെ ആദ്യ വിജയമായിരുന്നു.
വിദേശ ബ്രാൻഡുകൾ പലപ്പോഴും ഇന്ത്യൻ വിപണിയിൽ പരാജയപ്പെടാറുണ്ടെങ്കിലും, വിക്സ് ഇവിടുത്തെ സംസ്കാരത്തെ പഠിച്ചു. ഇന്ത്യക്കാർക്ക് മരുന്നിനേക്കാൾ വിശ്വാസം ‘വീട്ടുചികിത്സകളിലാണ്’ എന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ അവർ, വിക്സിനെ ഒരു മെഡിക്കൽ ഷോപ്പ് ഉൽപ്പന്നം എന്നതിലുപരി ഒരു ‘കുടുംബ സുഹൃത്തായി’ അവതരിപ്പിച്ചു. വിക്സിനെ ഒരു അലോപ്പതി മരുന്നായിട്ടല്ല, മറിച്ച് ഇന്ത്യയുടെ പാരമ്പര്യത്തിന് ചേരുന്ന ഒരു ആയുർവേദ ഉൽപ്പന്നമായി അവർ രജിസ്റ്റർ ചെയ്തു. ഇതിലെ ചേരുവകളായ പുതിനയും കർപ്പൂരവും യൂക്കാലിപ്റ്റസും ആയുർവേദത്തിന് പ്രിയപ്പെട്ടവയായതിനാൽ ഇന്ത്യക്കാർക്ക് അതിനോട് പെട്ടെന്ന് ആത്മബന്ധം തോന്നി.
1980-കളിൽ പുറത്തിറങ്ങിയ “വിക്സ് കി ഗോളി ലോ…” എന്ന പരസ്യം മുതൽ ഇന്നത്തെ ഹൃദയസ്പർശിയായ ‘വിക്സ് ടച്ച് ഓഫ് കെയർ’ കാമ്പെയ്‌നുകൾ വരെ ഇന്ത്യക്കാരുടെ വൈകാരികതയെ സ്പർശിച്ചവയാണ്. വില കുറഞ്ഞ സാഷെ (Sachet) രൂപത്തിൽ വിക്സ് ഇറക്കിയതോടെ സാധാരണക്കാരന്റെ പോക്കറ്റിലേക്ക് ഈ മരുന്ന് എത്തി. ചെറിയ കടകളിൽ പോലും ഇത് ലഭ്യമായതോടെ ഇന്ത്യയിലെ ഗ്രാമങ്ങളിൽ പോലും വിക്സ് സുപരിചിതമായി.
1985-ൽ പ്രോക്ടർ ആൻഡ് ഗാംബിൾ (P&G) വിക്സിനെ ഏറ്റെടുത്തതോടെ നൈക്വിൽ (NyQuil), ഡേക്വിൽ (DayQuil) തുടങ്ങിയ പുതിയ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ വിപണിയിലെത്തി. ഇന്ന് ഒരു അച്ഛന്റെ സ്നേഹത്തിൽ നിന്ന് തുടങ്ങിയ ആ കൊച്ചു നീലക്കുപ്പി, കോടിക്കണക്കിന് രൂപയുടെ വാർഷിക വിറ്റുവരവുള്ള ലോകത്തെ ഏറ്റവും വിശ്വസനീയമായ ബ്രാൻഡുകളിൽ ഒന്നായി തലയുയർത്തി നിൽക്കുന്നു.
