ആശുപത്രികളുടെ വരാന്തകളിലൂടെ നടക്കുമ്പോൾ നമ്മുടെ മൂക്കിലേക്ക് തുളഞ്ഞുകയറുന്ന ആ രൂക്ഷമായ മണം ഓർമ്മയില്ലേ? മുറിവേറ്റപ്പോൾ നീറുമെന്നറിഞ്ഞിട്ടും നമ്മൾ വിശ്വസിച്ച ആ മഞ്ഞ നിറത്തിലുള്ള ദ്രാവകം—ഡെറ്റോൾ (Dettol). എന്നാൽ ഈ കുപ്പിയിലെ ദ്രാവകം വെറുമൊരു അണുനാശിനിയല്ല; അത് യുദ്ധക്കളത്തിലെ ചോരയും, പ്രസവമുറികളിലെ നിശബ്ദമായ പ്രാർത്ഥനകളും, ശാസ്ത്രജ്ഞരുടെ ഉറക്കമില്ലാത്ത രാത്രികളും ചേർത്തുവെച്ച ഒരു പോരാട്ടത്തിന്റെ ചരിത്രമാണ്. വിദേശത്ത് ജനിച്ചിട്ടും ഒരു ശരാശരി മലയാളിക്ക് ‘ഡെറ്റോൾ’ എന്നത് സ്വന്തം വീട്ടിലെ ഒരംഗത്തെപ്പോലെയാണ്.
ഡെറ്റോളിന്റെ ജനനം ഒരു അത്ഭുതമായിരുന്നില്ല, അതൊരു ആവശ്യമായിരുന്നു. 1930-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ ലണ്ടനിലെ ആശുപത്രികളിൽ ഒരു വലിയ പ്രതിസന്ധിയുണ്ടായിരുന്നു. പ്രസവസമയത്ത് അണുബാധയേറ്റ് (Puerperal sepsis) അമ്മമാർ മരണപ്പെടുന്നത് പതിവായിരുന്നു. അന്ന് നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന അണുനാശിനികൾ ചർമ്മത്തെ പൊള്ളിക്കുന്ന അത്രയും വീര്യമുള്ളതായിരുന്നു. ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് ഡോ. റെയ്നോൾഡ്സ് എന്ന ശാസ്ത്രജ്ഞന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ Chloroxylenol എന്ന ഘടകം വികസിപ്പിക്കുന്നത്. അണുക്കളെ കൊല്ലുകയും എന്നാൽ മനുഷ്യ ചർമ്മത്തിന് പോറലേൽപ്പിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ആ വിദ്യ 1933-ൽ ‘ഡെറ്റോൾ’ എന്ന പേരിൽ പുറത്തിറങ്ങി.
ബ്രിട്ടനിലെ പ്രസവമുറികളിൽ മരണനിരക്ക് പകുതിയായി കുറയ്ക്കാൻ ഡെറ്റോളിന് കഴിഞ്ഞു. ആ വിജയം നൽകിയ ആത്മവിശ്വാസവുമായാണ് അവർ ഇന്ത്യയിലേക്ക് കപ്പൽ കയറിയത്. എന്നാൽ ഇന്ത്യയിൽ കാര്യങ്ങൾ അത്ര എളുപ്പമായിരുന്നില്ല. പാരമ്പര്യ വൈദ്യവും നാട്ടുചികിൽസയും നിലനിന്നിരുന്ന ഒരു സമൂഹത്തിലേക്ക് ഒരു വിദേശ ദ്രാവകത്തെ എത്തിക്കുക എന്നത് വലിയൊരു വെല്ലുവിളിയായിരുന്നു. അവിടെയാണ് ഡെറ്റോൾ തങ്ങളുടെ തന്ത്രം മാറ്റിയത്. അവർ ബിസിനസ്സ് തുടങ്ങിയത് സാധാരണക്കാരിലല്ല, മറിച്ച് ഡോക്ടർമാരിലായിരുന്നു. ആശുപത്രികളിൽ ഡോക്ടർമാർ ഡെറ്റോൾ ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങിയതോടെ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ ഒരു വിശ്വാസം വളർന്നു—”ഡോക്ടർമാർ ഉപയോഗിക്കുന്നതാണ് ഏറ്റവും സുരക്ഷിതം.”
വെള്ളത്തിൽ ഒഴിക്കുമ്പോൾ ആ തെളിഞ്ഞ ദ്രാവകം പാലിനെപ്പോലെ വെളുക്കുന്ന ആ മാന്ത്രിക കാഴ്ച (The Clouding Effect) ഇന്ത്യക്കാരെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തി. കണ്ണുകൊണ്ട് കാണാൻ കഴിയുന്ന ആ ശുദ്ധീകരണം ഡെറ്റോളിന്റെ മുഖമുദ്രയായി മാറി. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത് പരിക്കേറ്റ ലക്ഷക്കണക്കിന് സൈനികർക്ക് ഡെറ്റോൾ ഒരു പുനർജന്മമായി. പിന്നീട് വന്ന പതിറ്റാണ്ടുകളിൽ ‘ലൈഫ്ബോയ്’ സോപ്പുകളും ‘സാവ്‌ലോൺ’ ലിക്വിഡും കടുത്ത മത്സരം ഉയർത്തിയെങ്കിലും ഡെറ്റോൾ തന്റെ സിംഹാസനം സംരക്ഷിച്ചു. മുറിവേറ്റാൽ ഡെറ്റോൾ പുരട്ടുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന ആ ചെറിയ നീറ്റൽ പോലും “അണുക്കൾ മരിക്കുന്നു” എന്നതിന്റെ തെളിവായി ജനങ്ങൾ വിശ്വസിച്ചു തുടങ്ങി.
എന്നാൽ ഈ യാത്ര വിവാദങ്ങൾക്കും സാക്ഷിയായി. 2020-ലെ കോവിഡ് മഹാമാരി കാലത്ത് ഡെറ്റോളിന്റെ പരസ്യങ്ങളിലെ അവകാശവാദങ്ങൾ വലിയ ചർച്ചയായി. കൊറോണ വൈറസിനെ 99.9% കൊല്ലുമെന്ന വാഗ്ദാനം നിയമപരമായ പോരാട്ടങ്ങളിലേക്ക് നയിച്ചു. എങ്കിലും, ആ പ്രതിസന്ധികളെയും അവർ മറികടന്നു. പണ്ട് ചില്ലുകുപ്പികളിൽ വന്നിരുന്ന ഡെറ്റോൾ ഇന്ന് റീസൈക്കിൾ ചെയ്യാവുന്ന പ്ലാസ്റ്റിക് കുപ്പികളിലേക്കും, സോപ്പുകളിലേക്കും, ഹാൻഡ്‌വാഷുകളിലേക്കും വേഷപ്പകർച്ച നടത്തി. പാരമ്പര്യമായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ആ ‘കടുപ്പമേറിയ മണം’ ഇന്നും മാറ്റാതെ നിലനിർത്തുന്നത് അവരുടെ ബ്രാൻഡ് ഐഡന്റിറ്റിയുടെ ഭാഗമാണ്.
ഇന്ന് 2026-ൽ ഡെറ്റോൾ വെറുമൊരു അണുനാശിനിയല്ല, റെക്കിറ്റ് ബെൻകിസർ (Reckitt Benckiser) എന്ന ആഗോള ഭീമന്റെ വജ്രായുധമാണ്. മറ്റ് പല ബ്രാൻഡുകളും വരികയും പോവുകയും ചെയ്തെങ്കിലും, ഇന്ത്യയിലെ അണുനാശിനി വിപണിയിൽ ഡെറ്റോളിന്റെ ആധിപത്യം ഇന്നും ഇളകിയിട്ടില്ല. മുറിവേറ്റ കുഞ്ഞിനെ ചേർത്തുപിടിക്കുന്ന അമ്മയുടെ ആശ്വാസമായും, അണുക്കൾക്കെതിരെയുള്ള കാവലാളായും ഡെറ്റോൾ അതിന്റെ യാത്ര തുടരുന്നു.
