വർഷത്തിൽ വെറും ഇരുപത്തിയെട്ട് ദിവസങ്ങൾ മാത്രം ഭക്തർക്കായി തുറക്കപ്പെടുകയും, അതിനുശേഷം പ്രകൃതിയുടെ മടിത്തട്ടിലേക്ക് തന്നെ ലയിച്ചുചേരുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു അത്ഭുത ക്ഷേത്രത്തെക്കുറിച്ച് നിങ്ങളേപ്പോഴെങ്കിലും കേട്ടിട്ടുണ്ടോ? കാടും മലയും പുഴയും അതിരിട്ട ആ പുണ്യഭൂമിയിൽ ദേവന് തലചായ്ക്കാൻ ഒരു മേൽക്കൂരയോ, ചുറ്റുമതിലുകളോ, ശ്രീകോവിലോ ഇല്ല. വാനമേലാപ്പിന് കീഴിൽ പ്രകൃതിയോട് ചേർന്ന്, പവിത്രമായ ജലപ്രവാഹത്തിന് നടുവിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ആ പുണ്യസങ്കേതമാണ് ‘ദക്ഷിണകാശി’ എന്നറിയപ്പെടുന്ന കണ്ണൂരിലെ കൊട്ടിയൂർ മഹാശിവക്ഷേത്രം. ഓരോ വർഷവും ഇടവമാസത്തിലെ വൈശാഖ മഹോത്സവകാലത്ത് ഇവിടേക്ക് ഒഴുകിയെത്തുന്ന പതിനായിരക്കണക്കിന് ഭക്തരുടെ നാമജപങ്ങളാൽ കൊട്ടിയൂർ കാടുകൾ ഭക്തിസാന്ദ്രമാകാറുണ്ട്. പ്രകൃതിയും ഈശ്വരനും ഒന്നായി മാറുന്ന, പുരാണങ്ങളിലെ ദക്ഷയാഗ ഭൂമിയായ കൊട്ടിയൂരിന്റെ കഥകൾ ഏതു നാസ്തികനിലും ആത്മീയതയുടെ ഒരു കണികയെങ്കിലും നിറയ്ക്കാൻ പോന്നതാണ്.
ഈ പുണ്യഭൂമിക്ക് പിന്നിൽ കണ്ണീരിന്റെയും കഠിനമായ കോപത്തിന്റെയും ഹൃദയസ്പർശിയായ ഒരു പുരാണ കഥയുണ്ട്. ഒരിക്കൽ പ്രജാപതിയായ ദക്ഷൻ നടത്തിയ മഹായാഗത്തിലേക്ക് സ്വന്തം മകളായ സതീദേവിയെയും ഭർത്താവായ പരമശിവനെയും ക്ഷണിച്ചില്ല. എന്നാൽ പിതാവിന്റെ യാഗവേദിയിലേക്ക് ഓടിയെത്തിയ സതീദേവിയെ ദക്ഷൻ പരസ്യമായി അപമാനിച്ചു. പ്രാണനാഥനായ മഹാദേവന് നേരെ ഉയർന്ന നിന്ദനങ്ങൾ താങ്ങാനാവാതെ സതി യാഗാഗ്നിയിൽ സ്വയം സമർപ്പിച്ചു. ഇതറിഞ്ഞ് ക്രോധത്താൽ ജ്വലിച്ച പരമശിവൻ തന്റെ ജട പിഴുതു നിലത്തടിച്ച് വീരഭദ്രനെ സൃഷ്ടിക്കുകയും, വീരഭദ്രൻ ദക്ഷയാഗം പൂർണ്ണമായും തകർത്തെറിയുകയും ചെയ്തു. പിന്നീട് ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണവും ചേർന്ന് ശിവന്റെ കോപം തണുപ്പിച്ചു എന്നാണ് ഐതിഹ്യം. ഈ ദിവ്യശക്തികളെല്ലാം ഒത്തുചേർന്ന (കൂടി+ഊര്) സ്ഥലമാണ് കൊട്ടിയൂർ എന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ഇവിടുത്തെ അക്കരെ കൊട്ടിയൂരിലെ സ്വയംഭൂവായ ശിവലിംഗത്തിൽ തൊഴുതുവണങ്ങാൻ ഭക്തർ പുണ്യനദിയായ ബാവലിപ്പുഴ മുറിച്ചുകടന്നാണ് എത്താറുള്ളത്. വൈശാഖോത്സവ കാലത്ത് പെയ്യുന്ന ഓരോ മഴത്തുള്ളിയും, സതീദേവിയുടെ വിയോഗത്തിൽ ദുഃഖിതനായ മഹാദേവന്റെ കണ്ണീരാണെന്നാണ് ഇവിടുത്തെ ഭക്തരുടെ ഹൃദയത്തിൽ തൊട്ടുള്ള വിശ്വാസം.
ഇരുപത്തിയെട്ട് ദിവസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന ഈ വൈശാഖ മഹോത്സവം ആചാരങ്ങളുടെയും വഴിപാടുകളുടെയും ഒരു മഹാസംഗമം കൂടിയാണ്. വിശുദ്ധമായ നെയ്യ് മഹാദേവന് സമർപ്പിക്കുന്ന ‘നെയ്യാട്ടത്തോടെയാണ്’ ഈ ഉത്സവത്തിന് തുടക്കമാകുന്നത്. തുടർന്ന് സ്വർണ്ണ-വെള്ളി ആഭരണങ്ങളും പൂജാപാത്രങ്ങളും രാജകീയ പ്രൗഢിയോടെ എഴുന്നള്ളിക്കുന്ന ‘ഭണ്ഡാരം എഴുന്നള്ളത്ത്’ നടക്കുന്നു. ഭക്തർ സമർപ്പിക്കുന്ന ലക്ഷക്കണക്കിന് കരിക്കുകളുടെ മലനിരകൾ കൊട്ടിയൂരിൽ കാണാം. ഇതിനെ ‘ഇളനീർ വെയ്പ്പ്’ എന്ന് വിളിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ഈ ഇളനീർ തീർത്ഥം സ്വയംഭൂ ശിവലിംഗത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്യുന്ന ‘ഇളനീരാട്ടം’ ഭക്തിയുടെ പരകോടിയാണ്. ഇതിനിടയിൽ നടക്കുന്ന ‘രോഹിണി ആരാധന’ ഭാരതത്തിൽ തന്നെ മറ്റെങ്ങും കാണാത്ത ഒന്നാണ്. സതിയുടെ വേർപാടിൽ ഉരുകുന്ന മഹാദേവനെ വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രതിപുരുഷൻ പ്രണാമത്തോടെ ആശ്ലേഷിച്ച് ആശ്വസിപ്പിക്കുന്ന ഈ ചടങ്ങ് കാണുന്ന ഏവരുടെയും കണ്ണ് നിറയ്ക്കും. ഒടുവിൽ ‘തൃക്കലാശാട്ടോടെ’ ഈ ഉത്സവത്തിന് തിരിതാഴുമ്പോൾ താൽക്കാലികമായി നിർമ്മിച്ച എല്ലാ ശ്രീകോവിലുകളും പന്തലുകളും അഴിച്ചുമാറ്റപ്പെടുന്നു. മനുഷ്യനിർമ്മിതികളെല്ലാം ഇല്ലാതായി, ആ പുണ്യഭൂമി വീണ്ടും പ്രകൃതിയുടെ വന്യതയിലേക്ക് മറയുന്നു. കോലാഹലങ്ങളോ ആർഭാടങ്ങളോ ഇല്ലാതെ, പ്രകൃതിയുടെ മടിത്തട്ടിൽ വാനമേലാപ്പിന് കീഴിൽ ഇന്നും ജ്വലിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഈ കൊട്ടിയൂർ ചൈതന്യം ഭൗതിക ലോകത്തിനപ്പുറമുള്ള ഏതോ ഒരു ദിവ്യാനുഭൂതിയാണ് ഓരോ മനുഷ്യനിലും അവശേഷിപ്പിക്കുന്നത്.
