മിസൈലുകൾ തലയ്ക്ക് മുകളിലൂടെ പാഞ്ഞുപോകുന്ന ശബ്ദം! ചുറ്റുമുള്ള വമ്പൻ കമ്പനികൾ ജീവനും കൊണ്ട് നാടുവിടുമ്പോൾ, വിമാനത്താവളങ്ങൾ വരെ അടച്ചുപൂട്ടിയ ആ യുദ്ധഭൂമിയിലേക്ക് ജീവൻ പണയം വെച്ച് ഒരു മലയാളി ചെറുപ്പക്കാരൻ വന്നെത്തി. അന്ന് തോറ്റുപിന്മാറാൻ അയാൾ തയ്യാറായിരുന്നില്ല. വർഷങ്ങൾക്കിപ്പുറം, അതേ മരുഭൂമിയിൽ അയാൾ പടുത്തുയർത്തിയത് 240-ലധികം വമ്പൻ മാളുകളും ലക്ഷക്കണക്കിന് ഉപഭോക്താക്കളുമുള്ള ഒരു ആഗോള സാമ്രാജ്യമാണ്! അതെ, തൃശ്ശൂരിലെ നാട്ടിക എന്ന ചെറിയ ഗ്രാമത്തിൽ നിന്ന് ലോകകോടീശ്വരന്മാരുടെ നിരയിലേക്ക് ഉയർന്ന സമാനതകളില്ലാത്ത ബിസിനസ്സ് വിസ്മയം എം. എ. യൂസഫലിയുടെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ലുലു സാമ്രാജ്യത്തിന്റെയും ആരും പറയാത്ത ചില അതിജീവന കഥയാണിത്.
1973-ൽ അബുദാബിയിലെ കപ്പലിറങ്ങുമ്പോൾ യൂസഫലി എന്ന പതിനെട്ടുകാരന്റെ കയ്യിൽ വലിയ ഡിഗ്രി സർട്ടിഫിക്കറ്റുകളോ ബാങ്ക് ബാലൻസോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. അമ്മാവൻ എം. കെ. അബ്ദുള്ളയുടെ ‘എംകെ ട്രേഡിംഗ്’ എന്ന കൊച്ചു സ്ഥാപനത്തിൽ വെറും ഒരു സഹായിയായിട്ടായിരുന്നു തുടക്കം. അന്ന് ഗൾഫിൽ എയർകണ്ടീഷണറുകൾ പോയിട്ട് കൃത്യമായി കറന്റ് പോലുമില്ലാത്ത അവസ്ഥയായിരുന്നു. കടുത്ത ചൂടിൽ വിയർത്തൊലിച്ച്, തുറമുഖത്ത് വരുന്ന വലിയ കപ്പലുകളിൽ നിന്ന് അരിച്ചാക്കുകളും പഞ്ചസാരപ്പെട്ടികളും സ്വന്തം ചുമലിലേറ്റിയാണ് യൂസഫലി ബിസിനസ്സ് പഠിച്ചത്. വാൻ ഓടിച്ച് കൊടും മരുഭൂമിയിലൂടെ കിലോമീറ്ററുകൾ സഞ്ചരിച്ച് അറബികളുടെ വീടുകളിൽ നേരിട്ട് സാധനങ്ങൾ എത്തിക്കുമായിരുന്നു. ആ കഠിനാധ്വാനമാണ് അറബികളുടെ ഭാഷയും അവരുടെ സംസ്കാരവും, അതിലുപരി അവരുടെ ആവശ്യങ്ങളും കൃത്യമായി മനസ്സിലാക്കാൻ യൂസഫലിയെ സഹായിച്ചത്.
എൺപതുകളിൽ അബുദാബിയിൽ ഒരു വലിയ ബിസിനസ്സ് മാറ്റത്തിന് യൂസഫലി തുടക്കമിട്ടു. പലചരക്ക് സാധനങ്ങൾ ഹോൾസെയിൽ ആയി ഇറക്കുമതി ചെയ്യുന്ന ബിസിനസ്സിലേക്ക് അദ്ദേഹം തിരിഞ്ഞു. പക്ഷേ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സ് അതിലും വലുതൊന്നിന് വേണ്ടിയാണ് തുടിച്ചത്. ഗൾഫിൽ എണ്ണപ്പണം ഒഴുകാൻ തുടങ്ങിയതോടെ ജനങ്ങളുടെ ജീവിതനിലവാരം ഉയരുന്നത് യൂസഫലി നിരീക്ഷിച്ചു. യൂറോപ്പിലെപ്പോലെ വലിയ സൂപ്പർമാർക്കറ്റുകൾ ഗൾഫിലും വരണമെന്ന് അദ്ദേഹം ആഗ്രഹിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് തൊണ്ണൂറുകളുടെ തുടക്കത്തിൽ അബുദാബിയിൽ ആദ്യത്തെ ‘ലുലു ഹൈപ്പർമാർക്കറ്റ്’ സ്ഥാപിക്കുന്നത്. അക്കാലത്ത് അതൊരു വലിയ ചൂതാട്ടമായിരുന്നു. കാരണം പരമ്പരാഗതമായ ചെറിയ അറബിക് കടകളിൽ (ബഖാലകൾ) നിന്ന് സാധനങ്ങൾ വാങ്ങി ശീലിച്ച ആളുകൾ ഇത്രയും വലിയ മാളുകളിലേക്ക് വരുമോ എന്ന് പലരും സംശയിച്ചു. എന്നാൽ ലുലുവിന്റെ കുറഞ്ഞ വിലയും ലോകോത്തര നിലവാരവും ജനങ്ങളെ അങ്ങോട്ട് ആകർഷിച്ചു. ‘ലുലു’ എന്ന വാക്കിന് അറബിയിൽ ‘മുത്ത്’ എന്നാണ് അർത്ഥം. ആ പേര് അന്വർത്ഥമാക്കും വിധം അത് പ്രവാസികളുടെ ജീവിതത്തിലെ മുത്തായി മാറി.
പക്ഷേ, ലുലു അതിന്റെ വിജയത്തിന്റെ കൊടുമുടിയിലേക്ക് കയറാൻ തുടങ്ങിയപ്പോഴാണ് 1990-ൽ ഗൾഫ് യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെടുന്നത്. സദ്ദാം ഹുസൈന്റെ ഇറാഖ് സൈന്യം കുവൈറ്റ് കീഴടക്കി, തൊട്ടടുത്തുള്ള യുഎഇ ലക്ഷ്യമാക്കി നീങ്ങുന്നു എന്ന വാർത്തകൾ പരന്നു. വിദേശ കമ്പനികൾ മുഴുവൻ അബുദാബിയിലെ തങ്ങളുടെ ഓഫീസുകൾ പൂട്ടി ജീവനക്കാരുമായി നാടുവിട്ടു. ബാങ്കുകൾ പണം നൽകുന്നത് നിർത്തിവെച്ചു. ആ സമയത്ത് യൂസഫലിക്ക് വേണമെങ്കിൽ സുരക്ഷിതമായി നാട്ടിലേക്ക് പോരാമായിരുന്നു. എന്നാൽ അദ്ദേഹം ആ പ്രതിസന്ധിയെ മറ്റൊരു രീതിയിലാണ് കണ്ടത്. യുദ്ധഭീതിയിൽ ആളുകൾ സാധനങ്ങൾ പൂഴ്ത്തിവെയ്ക്കാൻ തുടങ്ങിയപ്പോൾ ലുലുവിന്റെ വെയർഹൌസുകൾ അദ്ദേഹം ജനങ്ങൾക്കായി തുറന്നുകൊടുത്തു. സാധനങ്ങൾക്ക് ഒരൊറ്റ രൂപ പോലും വില കൂട്ടിയില്ല എന്ന് മാത്രമല്ല, ജീവനക്കാർക്ക് ധൈര്യം പകർന്ന് അദ്ദേഹം അബുദാബിയിൽ തന്നെ ഉറച്ചുനിന്നു. യുദ്ധത്തിന് ശേഷം യുഎഇ ഭരണാധികാരികൾക്ക് യൂസഫലിയോടുള്ള ബഹുമാനം ഇരട്ടിക്കാൻ കാരണം ഈ നിലപാടായിരുന്നു. “കഷ്ടകാലത്ത് കൂടെ നിന്നവനെ” അവർ നെഞ്ചോട് ചേർത്തു. ലുലുവിന് ഗൾഫ് മണ്ണിൽ വേരൂന്നാൻ ഗവൺമെന്റ് എല്ലാവിധ പിന്തുണയും നൽകി.
പിന്നീട് ലുലുവിന്റെ വളർച്ച പ്രവചനാതീതമായിരുന്നു. ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങാതെ ആഗോളതലത്തിൽ സ്വന്തമായി ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാനും സംസ്കരിക്കാനുമുള്ള വലിയ ശൃംഖലകൾ ലുലു സ്ഥാപിച്ചു. ആഫ്രിക്കയിൽ നിന്നും ഏഷ്യയിൽ നിന്നും നേരിട്ട് സാധനങ്ങൾ കുറഞ്ഞ വിലയ്ക്ക് എത്തിച്ചതോടെ മറ്റ് ആഗോള റീട്ടെയ്ൽ ഭീമന്മാർക്ക് ലുലുവിന് മുന്നിൽ മുട്ടുമടക്കേണ്ടി വന്നു. 2006-ന് ശേഷം യൂസഫലി തന്റെ ശ്രദ്ധ ജന്മനാടായ ഇന്ത്യയിലേക്ക് തിരിച്ചു. 2013-ൽ കൊച്ചിയിൽ ലുലു മാൾ തുറന്നപ്പോൾ അത് കേരളത്തിന്റെ ബിസിനസ്സ് ഭൂപടത്തെത്തന്നെ മാറ്റിമറിച്ചു. പിന്നീട് തിരുവനന്തപുരം, ബെംഗളൂരു, ലഖ്നൌ, ഹൈദരാബാദ് എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കും ഈ സാമ്രാജ്യം പടർന്നു. കേവലം റീട്ടെയ്ൽ ബിസിനസ്സിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങാതെ കൊച്ചി ഇൻഫോപാർക്ക്, സിയാൽ (CIAL) എയർപോർട്ട് ഓഹരികൾ, പ്രമുഖ ബാങ്കുകളുടെ ഓഹരികൾ എന്നിവയിലെല്ലാം യൂസഫലി വലിയ നിക്ഷേപങ്ങൾ നടത്തി.
യൂസഫലിയുടെ ബിസിനസ്സ് തന്ത്രങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടത് ‘റീ-ഇൻവെസ്റ്റ്‌മെന്റ്’ (Re-investment) ആണ്. അതായത്, ബിസിനസ്സിൽ നിന്ന് കിട്ടുന്ന ലാഭം ആഡംബരങ്ങൾക്കായി ധൂർത്തടിക്കാതെ വീണ്ടും ബിസിനസ്സ് വളർത്താൻ തന്നെ ഉപയോഗിക്കുക. 2024-ൽ ലുലു റീട്ടെയ്ൽ അബുദാബി സ്റ്റോക്ക് എക്സ്ചേഞ്ചിൽ ലിസ്റ്റ് ചെയ്തപ്പോൾ, ആ ആഗോള കമ്പനിയുടെ മൂല്യം ലോകം തിരിച്ചറിഞ്ഞു. 1.7 ബില്യൺ ഡോളറാണ് ഐപിഒയിലൂടെ കമ്പനി സമാഹരിച്ചത്. ഇന്ന് 65,000-ത്തിലധികം ആളുകൾക്ക് ജോലി നൽകുന്ന ലുലു ഗ്രൂപ്പിന്റെ പിന്നിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നത് യൂസഫലി എന്ന ഒറ്റ മനുഷ്യന്റെ ദീർഘവീക്ഷണമാണ്.
യൂസഫലിയെ മറ്റ് ബിസിനസ്സുകാരിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തനാക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ എളിമയും സാധാരണക്കാരോട് കാണിക്കുന്ന കാരുണ്യവുമാണ്. പാവപ്പെട്ട പ്രവാസികൾക്ക് നാട്ടിലേക്ക് വരാൻ വിമാന ടിക്കറ്റ് നൽകുന്നത് മുതൽ വലിയ പ്രകൃതിദുരന്തങ്ങളിൽ കോടിക്കണക്കിന് രൂപയുടെ ദുരിതാശ്വാസ സഹായം നൽകുന്നത് വരെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവകാരുണ്യ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നീളുന്നു. ഒരിക്കൽ യെമനിലെ ജയിലിൽ വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധിക്കപ്പെട്ട ഒരു മലയാളി യുവാവിനെ മോചിപ്പിക്കാൻ ഒരു കോടിയിലധികം രൂപ മോചനദ്രവ്യം നൽകി ആ ജീവൻ രക്ഷിച്ച യൂസഫലിയെ മലയാളി സമൂഹം ഒരിക്കലും മറക്കില്ല.
തന്റെ ബിസിനസ്സ് സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഓരോ സൂക്ഷ്മകാര്യങ്ങളും ഇപ്പോഴും നേരിട്ട് നിരീക്ഷിക്കുന്ന യൂസഫലി ഇടയ്ക്കിടെ പറയാറുള്ള ഒരു വാചകമുണ്ട്: “നമ്മൾ ചെയ്യുന്ന ജോലിയിൽ ആത്മാർത്ഥതയും, ദൈവത്തിൽ വിശ്വാസവും ഉണ്ടെങ്കിൽ ലോകത്ത് ഒരു പ്രതിസന്ധിക്കും നമ്മളെ തളർത്താൻ കഴിയില്ല.” തൃശ്ശൂരിലെ ഒരു കൊച്ചു ഗ്രാമത്തിൽ നിന്ന് തുടങ്ങി ഇന്ന് ലോകം ആദരിക്കുന്ന ലുലു സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ അധിപനായി മാറിയ യൂസഫലിയുടെ ജീവിതം, കഠിനാധ്വാനം ചെയ്യാൻ തയ്യാറുള്ള ഏതൊരു മനുഷ്യനും മുൻപിലുള്ള ഏറ്റവും വലിയ പാഠപുസ്തകമാണ്.
