ദാഹമകറ്റാൻ നമ്മൾ കുടിക്കുന്ന കൊക്കകോള തുരുമ്പിച്ച ഇരുമ്പ് കമ്പികളിലും കരിപിടിച്ച പാത്രങ്ങളിലും ഒഴിച്ചാൽ നിമിഷനേരം കൊണ്ട് അവ വെട്ടിത്തിളങ്ങുന്ന വീഡിയോകൾ സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ പലപ്പോഴും വൈറലാകാറുണ്ട്. കുടിക്കുന്ന ഒരു ശീതളപാനീയം എങ്ങനെയാണ് കഠിനമായ തുരുമ്പും ലോഹക്കറകളും ഇല്ലാതാക്കുന്നത് എന്ന കൗതുകം എല്ലാവരിലും ഉണ്ടായേക്കാം. ഇത് വെറുമൊരു ഇൻറർനെറ്റ് അഭ്യാസമാണെന്ന് കരുതി തള്ളിക്കളയാൻ വരട്ടെ; കൊക്കകോള പോലുള്ള കാർബണേറ്റഡ് പാനീയങ്ങൾ ലോഹക്കറകൾ നീക്കം ചെയ്യുമെന്നത് ശാസ്ത്രീയമായി നൂറുശതമാനം സത്യമാണ്, ഇതിന് പിന്നിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നത് ശുദ്ധമായ രസതന്ത്രമാണ്.
കൊക്കകോളയിൽ പ്രധാനമായും അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന ഫോസ്ഫോറിക് ആസിഡാണ് (Phosphoric Acid – $H_3PO_4$) ഈ അത്ഭുതത്തിന് കാരണം. പാനീയത്തിന് പ്രത്യേക രുചി നൽകാനും കേടുകൂടാതെ സൂക്ഷിക്കാനും ചേർക്കുന്ന ഈ ആസിഡ് കാരണം കൊക്കകോളയുടെ പിഎച്ച് (pH) മൂല്യം ഏകദേശം 2.5 മുതൽ 2.8 വരെയായി താഴുന്നു, അതായത് വിനാഗിരിയോ നാരങ്ങാനീരോ പോലെ ശക്തമായ അമ്ലഗുണം (Acidic Nature) ഇതിനുണ്ട്. ഇരുമ്പിൽ ഈർപ്പവും ഓക്സിജനും തട്ടി ഉണ്ടാകുന്ന തുരുമ്പ് എന്നത് അയൺ ഓക്സൈഡ് ($Fe_2O_3$) ആണ്. ഇതിലേക്ക് ഫോസ്ഫോറിക് ആസിഡ് എത്തുമ്പോൾ ഒരു രാസപ്രവർത്തനം നടക്കുകയും അയൺ ഓക്സൈഡ് വെള്ളത്തിൽ ലയിക്കുന്ന അയൺ ഫോസ്ഫേറ്റായി (FePO_4) മാറുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് തുരുമ്പിനെ ലോഹത്തിൽ നിന്ന് എളുപ്പത്തിൽ ഇളക്കിമാറ്റാൻ സഹായിക്കുന്നു.
ഇതുകൂടാതെ സോഡയിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന കാർബോണിക് ആസിഡും (H_2CO_3), കാർബൺ ഡൈ ഓക്സൈഡ് കുമിളകളും ലോഹോപരിതലത്തിലെ അഴുക്കുകളെ ഇളക്കി മാറ്റുന്നതിൽ പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നുണ്ട്. ചെമ്പ്, പിച്ചള പാത്രങ്ങളിലെ ഓക്സിഡേഷൻ വഴിയുണ്ടാകുന്ന കറുത്ത നിറം മാറ്റാനും നാണയങ്ങളിലെ കറകൾ തുടച്ചുനീക്കാനും ഈ അസിഡിക് സ്വഭാവത്തിന് സാധിക്കും. വാണിജ്യാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള പല തുരുമ്പ് നിവാരണ ലായനികളിലും (Rust Converters) പ്രധാന ഘടകമായി ഫോസ്ഫോറിക് ആസിഡ് തന്നെയാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. എന്നാൽ വ്യാവസായിക ക്ലീനറുകളെ അപേക്ഷിച്ച് കോളയിൽ ആസിഡിന്റെ അളവ് വളരെ കുറവായതിനാലും കൂടിയ അളവിൽ പഞ്ചസാര അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതിനാലും കറ നീക്കം ചെയ്യാൻ കൂടുതൽ സമയമെടുക്കും ഒപ്പം പശിമയുള്ള അവശിഷ്ടം അവശേഷിക്കുകയും ചെയ്യും. എങ്കിലും അടുക്കളയിലെ ലളിതമായ ശാസ്ത്ര പരീക്ഷണങ്ങളിൽ കൊക്കകോള ഒരു ഒന്നാന്തരം കെമിക്കൽ ഏജൻറ് തന്നെയാണ്.
