ബാത്ത്റൂമിൽ കയറുമ്പോൾ സോപ്പ് തീർന്നുപോയ അവസ്ഥ നമ്മളിൽ പലരും ജീവിതത്തിൽ ഒരിക്കലെങ്കിലും അനുഭവിച്ചിട്ടുണ്ടാകും. അപ്പോൾ വാഷിംഗ് മെഷീന് അടുത്തോ അലക്കുകല്ലിന് മുകളിലോ ഇരിക്കുന്ന തുണി കഴുകുന്ന ഡിറ്റർജന്റിലേക്ക് കണ്ണുപോയി, “ഇതും പതയുന്ന സാധനമല്ലേ, ഇതുകൊണ്ട് കുളിച്ചാൽ എന്താ കുഴപ്പം?” എന്ന് വെറുതെയെങ്കിലും ചിന്തിച്ചിട്ടുണ്ടോ? കാഴ്ചയിൽ രണ്ടും പതയുന്ന ശുചീകരണ വസ്തുക്കളാണെങ്കിലും അബദ്ധത്തിൽ പോലും അത്തരമൊരു പരീക്ഷണത്തിന് മുതിരരുത്. കാരണം, സോപ്പും ഡിറ്റർജന്റും തമ്മിൽ രാസഘടനയിലും അവ ശരീരത്തിൽ ഉണ്ടാക്കുന്ന പ്രത്യാഘാതങ്ങളിലും ആകാശവും ഭൂമിയും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസമുണ്ട്.
സോപ്പും ഡിറ്റർജന്റും തമ്മിലുള്ള പ്രധാന വ്യത്യാസം അവയുടെ നിർമ്മാണത്തിലും രാസഘടനയിലുമാണ്. പ്രകൃതിദത്ത സസ്യ എണ്ണകളോ മൃഗക്കൊഴുപ്പോ സോഡിയം ഹൈഡ്രോക്സൈഡ് അല്ലെങ്കിൽ പൊട്ടാസ്യം ഹൈഡ്രോക്സൈഡ് ലായനിയുമായി ചേർത്ത് ‘സാപ്പോണിഫിക്കേഷൻ’ (Saponification) എന്ന പ്രക്രിയയിലൂടെയാണ് സോപ്പ് നിർമ്മിക്കുന്നത്. അതായത്, ഫാറ്റി ആസിഡുകളുടെ സോഡിയം അല്ലെങ്കിൽ പൊട്ടാസ്യം ലവണങ്ങളാണ് (Fatty acid salts) സോപ്പുകൾ. എന്നാൽ ഡിറ്റർജന്റുകൾ തികച്ചും സിന്തറ്റിക് ആണ്. പെട്രോളിയം ഉപോൽപ്പന്നങ്ങളിൽ നിന്ന് രാസപ്രക്രിയ വഴി വേർതിരിച്ചെടുക്കുന്ന ആൽക്കൈൽ ബെൻസീൻ സൾഫോണേറ്റുകളാണ് (Alkylbenzene sulfonates) ഇവയുടെ അടിസ്ഥാനം. രാസപരമായി സോപ്പ് ചർമ്മത്തിന് ഇണങ്ങുന്ന മൃദുവായ ക്ലെൻസറാണെങ്കിൽ, ഡിറ്റർജന്റ് വസ്ത്രങ്ങളിലെയും പ്രതലങ്ങളിലെയും കടുത്ത അഴുക്കും എണ്ണമയവും നീക്കം ചെയ്യാൻ രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിട്ടുള്ള അതിശക്തമായ രാസമിശ്രിതമാണ്.
വെള്ളത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന രീതിയിലും ഇവ പരസ്പരം വ്യത്യാസപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. സാധാരണ കഠിനജലത്തിൽ (Hard water) അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന കാൽസ്യം, മഗ്നീഷ്യം തുടങ്ങിയ ലവണങ്ങളുമായി സോപ്പ് പ്രവർത്തിക്കുമ്പോൾ അത് അലിഞ്ഞുപോകാത്ത വെളുത്ത പാടയായി (Scum) അടിഞ്ഞുകൂടുകയും പത കുറയുകയും ചെയ്യും. എന്നാൽ ഏതുതരം കഠിനജലത്തിലും പതയുകയും അഴുക്ക് വേഗത്തിൽ ഇളക്കി മാറ്റുകയും ചെയ്യുന്ന ശക്തമായ സൾഫേറ്റ് സംയുക്തങ്ങളാണ് ഡിറ്റർജന്റുകളിലുള്ളത്. ഈ അതിവേഗ ശുചീകരണശേഷി വസ്ത്രങ്ങളിലെ അഴുക്കുകൾക്ക് ഫലപ്രദമാണെങ്കിലും മനുഷ്യശരീരത്തിന് അത്യന്തം ദോഷകരമാണ്.
മനുഷ്യന്റെ ചർമ്മം വളരെ ലോലവും നേരിയ അസിഡിക് സ്വഭാവമുള്ളതുമാണ്. ചർമ്മത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക പി.എച്ച് (pH) മൂല്യം 4.5 നും 5.5 നും ഇടയിലാണ്. ബാക്ടീരിയകളിൽ നിന്നും ബാഹ്യ അണുബാധകളിൽ നിന്നും ശരീരത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്ന ‘ആസിഡ് മാന്റിൽ’ (Acid Mantle) എന്ന സ്വാഭാവിക സുരക്ഷാ കവചമാണിത്. എന്നാൽ ഡിറ്റർജന്റുകൾ വളരെ ഉയർന്ന ആൽക്കലൈൻ സ്വഭാവമുള്ളവയാണ് (pH 9 മുതൽ 11 വരെ). ഇവ ഉപയോഗിച്ച് ശരീരം കഴുകിയാൽ ചർമ്മത്തിലെ സ്വാഭാവിക എണ്ണമയവും സെറാമൈഡുകളും (Ceramides) നിമിഷനേരം കൊണ്ട് പൂർണ്ണമായി നഷ്ടപ്പെടും. ഇത് ചർമ്മം വരണ്ടുപോകുന്നതിനും തൊലി അടർന്നുമാറുന്നതിനും കടുത്ത ചൊറിച്ചിലിനും എക്സിമ, കോൺടാക്റ്റ് ഡെർമറ്റൈറ്റിസ് തുടങ്ങിയ ഗുരുതരമായ ത്വക്ക് രോഗങ്ങൾക്കും കാരണമാകും.
ഇതിനുപുറമെ, വസ്ത്രങ്ങൾക്ക് തിളക്കം നൽകാനുള്ള ഒപ്റ്റിക്കൽ ബ്രൈറ്റ്നറുകൾ, ബ്ലീച്ചിംഗ് ഏജന്റുകൾ, കടുത്ത കൃത്രിമ സുഗന്ധങ്ങൾ, സ്റ്റെയിൻ നീക്കം ചെയ്യാനുള്ള പ്രോട്ടീസ് എൻസൈമുകൾ തുടങ്ങിയ നിരവധി രാസവസ്തുക്കൾ ഡിറ്റർജന്റുകളിൽ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഇവ മനുഷ്യശരീരത്തിൽ അലർജിയും കെമിക്കൽ പൊള്ളലുകളും ഉണ്ടാക്കാൻ ഇടയാക്കും. ചുരുക്കത്തിൽ, വസ്ത്രങ്ങളിലെ കടുത്ത കറകൾ നീക്കം ചെയ്യാൻ നിർമ്മിച്ച ഡിറ്റർജന്റുകൾ ജീവനുള്ള കോശങ്ങളാൽ നിർമ്മിതമായ മനുഷ്യശരീരത്തിന് അനുയോജ്യമല്ല. അഴുക്കുകളയുക എന്ന ലക്ഷ്യം രണ്ടിനും ഒന്നാണെങ്കിലും, വസ്ത്രങ്ങൾക്കുള്ളത് വസ്ത്രങ്ങൾക്കും ശരീരത്തിനുള്ളത് ഗുണനിലവാരമുള്ള സോപ്പുകൾക്കും വിട്ടുകൊടുക്കുന്നതാണ് സുരക്ഷിതം.
