കടും നീല നിറത്തിലുള്ള ഒരു കല്ല് പക്ഷേ അതിന്റെ മൂല്യം സ്വര്‍ണ്ണത്തിന്റെ മൂല്യത്തിന് തുല്യമാണ്. ലാപിസ് ലസൗലി എന്നറിയപ്പെടുന്ന മനോഹരമായ ഈ കല്ലിന് വലിയൊരു ചരിത്രം തന്നെ പറയാനുണ്ട്. അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിലെ വിദൂര പര്‍വതങ്ങളില്‍ നിന്ന് പ്രധാനമായും ഖനനം ചെയ്‌തെടുക്കുന്ന ഇതിന് ഈജിപ്ത് മുതല്‍ മെസൊപ്പൊട്ടേമിയ വരെയുള്ള പുരാതന സംസ്‌കാരങ്ങളുമായി അഭേദ്യമായ ബന്ധമുണ്ട്. വടക്കുകിഴക്കന്‍ അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിലെ ബഡാക്ഷാന്‍ പ്രവിശ്യയാണ് ഈ തിളക്കമുള്ള നീലക്കല്ലിന്റെ പ്രാഥമിക പ്രദേശം.
പുരാതന മെസൊപ്പൊട്ടേമിയയിലേക്കുള്ള നീണ്ട യാത്രയില്‍ ഇവിടെ താമസിച്ചിരുന്ന ജനത ഈ കല്ല് കൊണ്ടുപോയി. സിലിണ്ടര്‍ സീലുകള്‍ക്കും അമ്യൂലറ്റുകള്‍ക്കുമായി ഇവ അന്ന് കൊത്തിയെടുത്തിരുന്നു, ലാപിസ് ലാസുലിയെ ഉയര്‍ന്ന ബഹുമാനത്തോടെ കരുതിയിരുന്ന സുമേറിയക്കാരും അവരുടെ ആഭരണങ്ങളിലും ആചാരപരമായ വസ്തുക്കളിലും ഇത് ഉള്‍പ്പെടുത്തി. പ്രശസ്തമായ സ്റ്റാന്‍ഡേര്‍ഡ് ഓഫ് ഉര്‍ എന്ന സുമേറിയന്‍ പുരാവസ്തുവില്‍, ലാപിസ് ലാസുലി ഉണ്ട്. ആദ്യകാല മെസൊപ്പൊട്ടേമിയന്‍ സംസ്‌കാരത്തില്‍ കല്ലിന്റെ പ്രാധാന്യം വിശദമായി കാണിക്കുന്നതാണ് മൊസൈക്ക് ഡിസൈന്‍.
ലാപിസ് ലാസുലി പൊടിച്ച് ഒരു പിഗ്മെന്റായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. തിളക്കമുള്ള നീല പിഗ്മെന്റ് കലയില്‍ വളരെ ആവശ്യക്കാരുള്ള ഒരു വസ്തുവായി മാറി. ലിയോനാര്‍ഡോ ഡാവിഞ്ചി, മൈക്കലാഞ്ചലോ തുടങ്ങിയ പ്രതിഭകള്‍ ഉള്‍പ്പെടെയുള്ള മധ്യകാല, നവോത്ഥാന ചിത്രകാരന്മാര്‍ അവരുടെ മാസ്റ്റര്‍പീസുകളില്‍ ഇത് ഉപയോഗിച്ചു. തിളക്കമുള്ള നിറവും മങ്ങലിനെതിരായ പ്രതിരോധവും മതപരമായ ഐക്കണോഗ്രഫിയിലും പ്രകാശിതമായ കയ്യെഴുത്തുപ്രതികളിലും ഈ പിഗ്മെന്റിനെ പ്രിയങ്കരമാക്കി.
ലാപിസ് ലാസുലിയോടുള്ള ആകര്‍ഷണം കാലത്തെയും ഭൂമിശാസ്ത്രത്തെയും മറികടന്ന് ലോകമെമ്പാടും വ്യാപിച്ചത് ഇങ്ങനെയാണ്. പുരാതന ഈജിപ്തുകാര്‍ മരണാനന്തര ജീവിതത്തിനുള്ള വഴികാട്ടിയായി ഇതിനെ കണക്കാക്കി.
ഉപയോഗത്തിന്റെ കാര്യത്തില്‍, ലാപിസ് ലാസുലി അതിന്റെ സൗന്ദര്യത്തിനും ചരിത്രപരമായ മൂല്യത്തിനും ഇപ്പോഴും വിലപ്പെട്ടതും പ്രിയപ്പെട്ടതുമാണ്. പ്രോസസ്സ് ചെയ്യാത്ത രൂപത്തിലുള്ള ആഭരണങ്ങളില്‍ ഇത് വളരെയധികം ഉപയോഗിക്കുന്നു. ലാപിസ് ലാസുലി എന്ന പിഗ്മെന്റിന് അള്‍ട്രാമറൈന്‍ എന്ന പൊടിച്ച രൂപമുണ്ട്, ഇത് ഇന്നും കലയില്‍ ഉപയോഗിക്കുന്നു, സിന്തറ്റിക്‌സ് ഈ രംഗത്ത് പ്രബലമാണെങ്കിലും.
