മനുഷ്യകുലത്തിന്റെ വളർച്ചയ്ക്കും മുന്നോട്ടുള്ള വിജയകരമായ പ്രയാണത്തിനും ശാസ്ത്രത്തിന്റെ സ്വാധീനം വളരെ വലുതാണ്. രഹസ്യങ്ങളുടെ ചുരുളഴിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന മനുഷ്യർ ഭൂമിയിലെ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ഉത്തരംകണ്ടെത്താനുള്ള ഉദ്യമങ്ങളും കടന്ന് ആകാശരഹസ്യങ്ങളിലേക്കും കണ്ണുവച്ചിട്ട് നാളുകളേറെയായി. അതിന്റെ ഭാഗമായിട്ടാണ് ഈ ഉപഗ്രഹവിക്ഷേപണങ്ങളും ആകാശദൗത്യങ്ങളുമെല്ലാം അടിക്കടി ഉണ്ടാവുന്നത്. ലോകരാഷ്ട്രങ്ങൾ സൗഹാർദപരമായ മത്സരമാണ് ഇക്കാര്യത്തിൽ പുലർത്തുന്നത്. പലപ്പോഴും ഇത്തരം റോക്കറ്റുകളുടെയും ആകാശദൗത്യങ്ങളുടെയും വിക്ഷേപണം നടത്തുമ്പോൾ ചിലരെങ്കിലും ശ്രദ്ധിച്ച കാര്യമായിരിക്കും, എപ്പോഴും ഒരിടം തന്നെ ഉപഗ്രഹവിക്ഷേപണത്തിന് അനുയോജ്യമായ സ്ഥലമായി തിരഞ്ഞെടുക്കുന്ന കാര്യം. ഇതിന്റെ കാരണമെന്തെന്ന് ചിന്തിച്ചിട്ടുണ്ടോ? മിക്ക വിക്ഷേപണ സൈറ്റുകളും ഭൂമധ്യരേഖയ്ക്ക് സമീപമാണെന്ന കാര്യമെങ്കിലും പലരും ശ്രദ്ധിച്ചുകാണും.
കിഴക്ക് വശത്തുള്ളതും,കടൽത്തീരത്തുള്ളതും ഭൂമധ്യരേഖയ്ക്ക് അടുത്തുള്ളതുമായ പ്രദേശമാണ് ഉപഗ്രഹവിക്ഷേപണങ്ങൾക്ക് ഏറ്റവും അനുയോജ്യമായി കണക്കാക്കുന്നത്യ ഭൂമിയുടെ ഭ്രമണവേഗം ഏറ്റവും കൂടുതലുള്ളത് ഭൂമധ്യരേഖയോട് ചേർന്നുള്ള പ്രദേശത്താണത്രേ.ഭൂമധ്യരേഖയിൽ ഭൂമി ഏറ്റവും വേഗത്തിൽ കിഴക്കോട്ട് കറങ്ങുന്നു എന്നതാണ്. ഭൂമധ്യരേഖയിൽ ഭൂമിയുടെ ഭ്രമണം ഏകദേശം 1,674 കി.മീ/മണിക്കൂറാണ്. ഭൂമിയുടെ ഭ്രണമവേഗതയും ദിശയും പ്രയോജനപ്പെടുത്തിയാണ് ബഹിരാകാശ റോക്കറ്റുകൾ അധികവും വിക്ഷേപിക്കുന്നത്. ഭൂമധ്യരേഖയ്ക്ക് സമാന്തരമായുള്ള ജിയോ സിങ്ക്രണൈസ് ഓർബിറ്റിലേക്കും ജിയോ സ്റ്റേഷണറി ഓർബിറ്റിലേക്കുമുള്ള ഉപഗ്രഹങ്ങൾ വഹിക്കുന്നവയാണവ. ഭൂമധ്യരേഖയോട് ചേർന്ന് കിഴക്ക് ദിശയിലാവും ഇവയുടെ വിക്ഷേപണം. അതേസമയം ധ്രുവങ്ങൾക്ക് മുകളിലൂടെ ഭൂമിയെ ചുറ്റുന്ന പോളാർ ഉപഗ്രഹങ്ങൾ വിക്ഷേപിക്കുക ദക്ഷിണ ദിശയിലേക്കാണ്.
കിഴക്കോട്ട് വിക്ഷേപിക്കുമ്പോൾ ഇത് ഉപഗ്രഹങ്ങൾക്ക് ഒരു അധിക ഉത്തേജനം നൽകുന്നു. വിക്ഷേപണ വാഹനത്തിന്റെ വേഗത ഭൂമിയുടെ ഈ ഭ്രമണ വേഗതയിൽ കൂട്ടി ചേർക്കുന്നു. ലോ എർത്ത് ഓർബിറ്റിൽ എത്താൻ ആവശ്യമായ വേഗതയുടെ 33% ആണ് ഇത്. ഈ ഇക്വറ്റോറിയൽ ബൂസ്റ്റ് ഒരു റോക്കറ്റിന് ഭ്രമണപഥത്തിലെത്താൻ ആവശ്യമായ ഊർജ്ജം കുറയ്ക്കുകയും പേലോഡ് ശേഷി വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ഇന്ധന ഉപഭോഗം കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
കൂടാതെ, ഭൂമധ്യരേഖയ്ക്ക് സമീപം വിക്ഷേപിക്കുന്നത്, ആശയവിനിമയത്തിനും കാലാവസ്ഥാ പ്രവചനത്തിനും ഭൗമ നിരീക്ഷണത്തിനും അനുയോജ്യമായ ജിയോസ്റ്റേഷണറി, ഇക്വറ്റോറിയൽ ഭ്രമണപഥങ്ങളിൽ എളുപ്പത്തിൽ എത്തിച്ചേരാൻ ഉപഗ്രഹങ്ങളെ അനുവദിക്കുന്നു. ഇക്കാരണങ്ങളാൽ, ഫ്‌ലോറിഡയിലെ കെന്നഡി സ്പേസ് സെന്റർ, ഫ്രഞ്ച് ഗയാനയിലെ ഗയാന സ്പേസ് സെന്റർ, ഇന്ത്യയിലെ ശ്രീഹരിക്കോട്ട തുടങ്ങിയ ഭൂമധ്യരേഖാ വിക്ഷേപണ സൈറ്റുകൾ ബഹിരാകാശ ഏജൻസികൾക്കും സ്വകാര്യ വിക്ഷേപണ ദാതാക്കൾക്കും അനുയോജ്യമായ സ്ഥലങ്ങളാക്കി മാറ്റുന്നു. വിക്ഷേപണത്തിനോടനുബന്ധിച്ചുള്ള പ്രകമ്പനങ്ങൾ, അപകടങ്ങൾ, മലിനീകരണം തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങൾ പരിഗണിക്കുമ്പോൾ ജനവാസം കുറഞ്ഞ മേഖലകളാണോ എന്നതും വിക്ഷേപണ കേന്ദ്രത്തിനുള്ള സ്ഥലം തിരഞ്ഞെടുക്കുമ്പോൾ പരിഗണിക്കും. ഇക്കാരണത്താലാണ് ഇന്ത്യയിൽ ആന്ധ്രപ്രദേശ്, തമിഴ്‌നാട് തീരപ്രദേശങ്ങൾ ഇതിനായി പരിഗണിക്കുന്നത്.
അതായത്, സുരക്ഷ, ഭൂമിശാസ്ത്രം, കാലാവസ്ഥ, വിക്ഷേപണ വാഹനത്തിന്റെ തരം, പേലോഡ്, ആവശ്യമുള്ള ഭ്രമണപഥം എന്നിവ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി പ്രധാന ഘടകങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് ബഹിരാകാശ ഏജൻസികൾ വിക്ഷേപണ സൈറ്റുകൾ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്. ഉപഗ്രഹങ്ങൾ അവയുടെ ആവശ്യമുള്ള ഭ്രമണപഥങ്ങൾ കൈവരിക്കുന്നതിന് വ്യത്യസ്ത ദിശകളിലായാണ് വിക്ഷേപിക്കുന്നത് – ജിയോസിൻക്രണസ്, ജിയോസ്റ്റേഷണറി എന്നിവയ്ക്ക് കിഴക്ക് ദിശയിലേക്കും ധ്രുവ ഭ്രമണപഥങ്ങൾക്ക് തെക്കോട്ടും. ഭൂമിയുടെ ഭ്രമണം പ്രയോജനപ്പെടുത്തി ശരിയായ വിക്ഷേപണ സ്ഥലം തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിലൂടെ, ബഹിരാകാശ ഏജൻസികൾക്ക് അവരുടെ ദൗത്യങ്ങൾ ഒപ്റ്റിമൈസ് ചെയ്യാനും പ്രപഞ്ചത്തെ കൂടുതൽ കാര്യക്ഷമമായി പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യാനും കഴിയുന്നു.
