നോട്ട്ബുക്കിന്റെ അവസാന പേജിൽ ‘FLAMES’ കളിച്ചും, കൂട്ടുകാരുടെ ഓട്ടോഗ്രാഫുകൾ വാങ്ങിക്കൂട്ടിയും നമ്മൾ നെഞ്ചിലേറ്റിയ ആ പഴയ ‘ക്ലാസ്മേറ്റ്’ ബുക്കുകൾ ഓർമ്മയുണ്ടോ? പരുക്കൻ പേജുകളുള്ള സാധാരണ ബുക്കുകൾ മാത്രം കണ്ടിരുന്ന ഒരു വിപണിയിലേക്ക്, വെണ്ണപോലെയുള്ള വെളുത്ത പേജുകളും ആകർഷകമായ കവർ ചിത്രങ്ങളുമായി വന്ന് ഇന്ത്യൻ വിദ്യാർത്ഥികളുടെ ഹൃദയം കവർന്ന ഈ ബ്രാൻഡ് വെറുതെ ഉണ്ടായതല്ല! സിഗരറ്റും ഹോട്ടൽ ബിസിനസ്സും നടത്തിയിരുന്ന ഒരു വമ്പൻ കമ്പനി, ഇന്ത്യയിലെ നോട്ട്ബുക്ക് വിപണി പിടിക്കാൻ ഇറങ്ങിയപ്പോൾ ജനിച്ചതാണ് ഈ സാമ്രാജ്യം. വില അല്പം കൂടുതലാണെങ്കിലും അന്ന് കുട്ടികൾ ഈ ബുക്കിനായി വാശിപിടിച്ചപ്പോൾ മാതാപിതാക്കളുടെ പോക്കറ്റ് വരെ കാലിയായി! എന്തുകൊണ്ടാണ് ഈ ബുക്കിന് ‘ക്ലാസ്മേറ്റ്’ എന്ന പേര് വന്നത്? ഇത് ആദ്യമായി വിപണിയിലെത്തിയപ്പോൾ കുട്ടികളുടെ പ്രതികരണം എന്തായിരുന്നു? സിനിമയെ വെല്ലുന്ന ആ നാടകീയ ബിസിനസ്സ് ചരിത്രം അറിയാം…”
ഈ കഥ തുടങ്ങുന്നത് 2003-ലാണ്. അക്കാലത്ത് സിഗരറ്റ് കച്ചവടത്തിലും ഹോട്ടൽ രംഗത്തും ഇന്ത്യയിൽ വെന്നിക്കൊടി പാറിച്ച ‘ഐടിസി ലിമിറ്റഡ്’ (ITC Limited) എന്ന വമ്പൻ കമ്പനി തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ ഒരു പരീക്ഷണത്തിന് മുതിർന്നു. ഇന്ത്യയിലെ സ്കൂൾ വിദ്യാർത്ഥികൾക്കായി പ്രീമിയം നിലവാരമുള്ള നോട്ട്ബുക്കുകൾ നിർമ്മിക്കുക എന്നതായിരുന്നു അവരുടെ ആലോചന. അന്ന് വിപണിയിൽ ലോക്കൽ കമ്പനികളുടെ തവിട്ടുനിറമുള്ള, മഷി പടരുന്ന പേജുകളുള്ള ബുക്കുകളായിരുന്നു ഭൂരിഭാഗവും. ഈ വിരസത മാറ്റാൻ അവർ പുതിയൊരു ബ്രാൻഡിന് രൂപം നൽകി.
എന്നാൽ ഈ ബ്രാൻഡിന് എന്ത് പേരിടും എന്നതിനെക്കുറിച്ച് കമ്പനിയിൽ വലിയ ചർച്ചകൾ നടന്നു. ക്ലാസ്സ്മുറികളിൽ ഒരു വിദ്യാർത്ഥിക്ക് ഏറ്റവും കൂടുതൽ സമയം ഒപ്പമുണ്ടാകുന്നത് സ്വന്തം സഹപാഠിയാണ്, അതായത് അവന്റെ ‘ക്ലാസ്മേറ്റ്’. നോട്ട്ബുക്കുകളും അതുപോലെ തന്നെ കുട്ടികളുടെ പഠനത്തിലും സ്വപ്നങ്ങളിലും എപ്പോഴും കൂടെയുണ്ടാകുന്ന ഒരു ഉറ്റ സുഹൃത്തായി മാറണം എന്ന് കമ്പനി ആഗ്രഹിച്ചു. ഒരു കുട്ടിയുടെ സ്കൂൾ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും വൈകാരികമായ ആ വാക്ക് തന്നെ അവർ തങ്ങളുടെ ബ്രാൻഡിന്റെ പേരാക്കി മാറ്റി—’ക്ലാസ്മേറ്റ്’. തുടക്കത്തിൽ ‘ക്ലാസ്മേറ്റ് എക്സ്പ്രഷൻസ്’ (Classmate Expressions) എന്ന പേരിൽ തുടങ്ങിയ ഈ ബ്രാൻഡ് പിന്നീട് ലളിതമായി ‘ക്ലാസ്മേറ്റ്’ എന്ന് മാത്രമായി മാറുകയായിരുന്നു.
പക്ഷേ, 2003-ൽ ഇത് ആദ്യമായി ഇന്ത്യൻ വിപണിയിൽ എത്തിയപ്പോഴുള്ള ഉപഭോക്താക്കളുടെ ആദ്യ പ്രതികരണം (First Response) തികച്ചും വിസ്മയകരമായിരുന്നു. അതുവരെ മഞ്ഞനിറമുള്ള കടലാസുകളിൽ എഴുതി ശീലിച്ച കുട്ടികൾക്ക് ക്ലാസ്മേറ്റിന്റെ ഒട്ടും മഷി പടരാത്ത, വെണ്ണപോലെയുള്ള വെളുത്ത പേജുകൾ വലിയൊരു അത്ഭുതമായിരുന്നു. ബുക്കിന്റെ കവർ പേജുകളിൽ കുട്ടികളെ ആകർഷിക്കുന്ന തരത്തിലുള്ള കളിപ്പാട്ടങ്ങളുടെയും കാറുകളുടെയും പ്രകൃതിയുടെയും ചിത്രങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ ഏറ്റവും വലിയ ട്വിസ്റ്റ് ഉണ്ടായിരുന്നത് ബുക്കിന്റെ ഏറ്റവും അവസാനത്തെ പേജുകളിലാണ്! അവിടെ പൊതുവിജ്ഞാന വിവരങ്ങളും, കൗതുകമുണർത്തുന്ന പസിലുകളും (Puzzles) ഒക്കെ അവർ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. പരീക്ഷ കഴിഞ്ഞുള്ള ഇടവേളകളിൽ കുട്ടികൾ ഈ അവസാന പേജുകളിലേക്ക് ഇരച്ചുകയറി. കുട്ടികൾ തങ്ങളുടെ മാതാപിതാക്കളോട് ‘ക്ലാസ്മേറ്റ്’ ബുക്കുകൾ തന്നെ വാങ്ങിത്തരാൻ വാശിപിടിക്കാൻ തുടങ്ങി. വില അല്പം കൂടുതലാണെങ്കിലും കുട്ടികളുടെ എഴുത്ത് മനോഹരമാക്കാൻ മാതാപിതാക്കളും ഈ ബ്രാൻഡിനെ നെഞ്ചിലേറ്റി.
നോട്ട്ബുക്കുകളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങിനിൽക്കാൻ ക്ലാസ്മേറ്റ് തയ്യാറായിരുന്നില്ല. പിന്നീട് അവർ പേനകൾ (പ്രത്യേകിച്ച് വിദ്യാർത്ഥികളുടെ പ്രിയപ്പെട്ട ഒക്ടേൻ ജെൽ ആൻഡ് ബോൾ പേനകൾ), പെൻസിലുകൾ, ഇറേസറുകൾ, ഷാർപ്പനറുകൾ, പിന്നെ നമ്മളൊക്കെ കോമ്പസ്സും പ്രൊട്രാക്ടറും സൂക്ഷിച്ച ആ ഇരുമ്പ് ജിയോമെട്രി ബോക്സുകൾ വരെയുള്ള വമ്പൻ സ്റ്റേഷനറി സാമ്രാജ്യമായി മാറി. 300-ലധികം വൈവിധ്യമാർന്ന നോട്ട്ബുക്കുകളാണ് അവർ വിപണിയിലെത്തിച്ചത്. 2014 ആയപ്പോഴേക്കും വെറും നോട്ട്ബുക്ക് വിൽപ്പനയിലൂടെ മാത്രം 1000 കോടി രൂപയുടെ വാർഷിക വിറ്റുവരവ് നേടുന്ന ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ ബ്രാൻഡായി ക്ലാസ്മേറ്റ് ചരിത്രം കുറിച്ചു.
വലിയൊരു കച്ചവടത്തിനപ്പുറം, പ്രകൃതിയോട് ഇണങ്ങി ജീവിക്കാൻ കുട്ടികളെ പഠിപ്പിക്കുന്ന ചില സുസ്ഥിരതാ പദ്ധതികളും ഐടിസി ഇതിലൂടെ നടപ്പിലാക്കുന്നുണ്ട്. ഉത്തരവാദിത്തത്തോടെ വളർത്തിയെടുക്കുന്ന മരങ്ങളിൽ നിന്ന് മാത്രമാണ് അവർ ബുക്കിനായുള്ള പേപ്പറുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നത്. കുട്ടികളുടെ വ്യക്തിത്വത്തെ ബഹുമാനിക്കുന്ന “ബിക്കോസ് യു ആർ വൺ ഓഫ് എ കൈൻഡ്” (Because You Are One of a Kind) എന്ന വലിയൊരു കാമ്പെയ്‌നും അവർ വർഷങ്ങളായി നടത്തിവരുന്നു.
