ഇന്ത്യയിൽ ‘പശ’ എന്നൊരു വാക്ക് നിഘണ്ടുവിൽ മാത്രമേയുള്ളൂ; സാധാരണക്കാരന്റെ നിത്യജീവിതത്തിൽ ആ സാധനത്തിന്റെ പേര് തന്നെ ‘ഫെവികോൾ’ എന്നാണ്! ആപ്പിളും ഗൂഗിളും കോടികൾ മുടക്കി കൊതിക്കുന്ന ആ ‘ബ്രാൻഡ് സിനോണിം’ പദവി, വെറുമൊരു മരപ്പശ വിറ്റ് ഇന്ത്യയിലെ പെട്ടിക്കടകളിൽ വരെ ഒരു വികാരമാക്കി മാറ്റിയ ആ ബിസിനസ്സ് ബുദ്ധിക്ക് പിന്നിൽ ആരായിരുന്നു? ആശാരിമാരുടെ കണ്ണീരും മുംബൈയിലെ ഒരു തടി ഗോഡൗണിലെ നിലത്തു കിടന്നുറങ്ങിയ പ്യൂണിന്റെ വിയർപ്പും ചേർത്ത്, ഇന്ന് ₹1 ലക്ഷം കോടിയിലധികം വിപണിമൂല്യമുള്ള ഒരു സാമ്രാജ്യമായി മാറിയ ആ ഇതിഹാസം—അതാണ് ‘ഫെവികോൾ’ (Fevicol)!”
സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിൽ പങ്കെടുത്ത ഗുജറാത്തിലെ മഹുവ സ്വദേശിയായ ബൽവന്ത് പരീഖ് (Balvant Parekh) നിയമപഠനം കഴിഞ്ഞിട്ടും കളവ് പറയാൻ മടിച്ച് വക്കീൽ കുപ്പായം അഴിച്ചുവെച്ച മനുഷ്യനാണ്. ഉപജീവനത്തിനായി മുംബൈയിലെ ഒരു തടിവ്യാപാരിയുടെ ഓഫീസിൽ പ്യൂണായി ജോലി ചെയ്യേണ്ടിവന്ന ആ നാളുകളിൽ, ഗോഡൗണിലെ നിലത്തായിരുന്നു അദ്ദേഹം അന്തിയുറങ്ങിയിരുന്നത്. അവിടെവെച്ച് അദ്ദേഹം ആശാരിമാർ തടി ഒട്ടിക്കാൻ പണിപ്പെടുന്നത് കണ്ടു. അക്കാലത്ത് ‘സരേഷ്’ (Saresh) എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന മൃഗക്കൊഴുപ്പ് തിളപ്പിച്ചുണ്ടാക്കിയ പശയായിരുന്നു മരപ്പണിക്ക് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. ദുർഗന്ധം വമിക്കുന്നതും ചൂടാക്കി മാത്രം ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയുന്നതുമായ ആ അസൗകര്യത്തെ മാറ്റിയെഴുതാൻ ബൽവന്ത് തീരുമാനിച്ചു. ജർമ്മനിയിലെ സിന്തറ്റിക് സാങ്കേതികവിദ്യയെക്കുറിച്ച് പഠിച്ച അദ്ദേഹം, 1959-ൽ സഹോദരൻ സുശീൽ പരീഖിനൊപ്പം പിഡിലൈറ്റ് (Pidilite) എന്ന കമ്പനി തുടങ്ങി, ചൂടാക്കാതെ തന്നെ നേരിട്ട് ഉപയോഗിക്കാവുന്ന ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ സിന്തറ്റിക് റെസിൻ വൈറ്റ് ഗ്ലൂ ആയ ‘ഫെവികോൾ’ കണ്ടുപിടിച്ചു.
തുടക്കത്തിൽ കടകളിലിട്ട് വിൽക്കുന്നതിന് പകരം, അദ്ദേഹം ഫെവികോൾ ടിന്നുകളുമായി ആശാരിമാരെ നേരിട്ട് കണ്ട് സംസാരിച്ചു. പിന്നീട് ആശാരിമാർക്കായി ‘ഫെവികോൾ ഫർണിച്ചർ ബുക്ക്’ സൗജന്യമായി നൽകി അവരുടെ സ്വന്തം ആളായി മാറി. തുടർന്ന് സ്കൂൾ കുട്ടികൾക്കായി 30 ഗ്രാമിന്റെ ട്യൂബുകളിറക്കി വീടുകളിലേക്ക് കടന്നുകയറി. എന്നാൽ 1980-കളുടെ ഒടുവിൽ ഒഗിൽവി (Ogilvy) കമ്പനിയുമായി കൈകോർത്ത് പീയൂഷ് പാണ്ഡെയുടെ ഭ്രാന്തൻ പരസ്യങ്ങൾ ടിവിയിലും നിരത്തുകളിലും എത്തിയതോടെയാണ് ഫെവികോൾ ഒരു നാടോടിക്കഥയായി മാറിയത്.
പരമ്പരാഗത ബോർഡുകൾ വെക്കുന്നതിന് പകരം ജനങ്ങളെ അമ്പരപ്പിക്കുന്ന പരീക്ഷണങ്ങളിലാണ് ഫെവികോൾ ചരിത്രം രചിച്ചത്. നാട്ടിൻപുറങ്ങളിലെ നിരത്തുകളിൽ പൊടിപറത്തി ഓടുന്ന ഒരു ബസ്സിന്റെ പുറകിലും വശങ്ങളിലും ജനലുകളിലുമായി നൂറുകണക്കിന് ആളുകൾ വലിഞ്ഞുതൂങ്ങി നിൽക്കുന്ന ലൈഫ് സൈസ് ത്രീഡി കട്ടൗട്ടുകൾ (3D cutouts) പതിപ്പിച്ച ആ ‘ബസ് ഇൻസ്റ്റാളേഷൻ’ ആരും മറക്കില്ല! റോഡിലൂടെ പോകുന്ന ആ ബസ്സ് കണ്ട ജനങ്ങൾ അമ്പരന്നു; ഒടുവിൽ താഴെ കണ്ട ആ ലളിതമായ വാചകം മനസ്സിൽ തറച്ചു—”ഫെവികോൾ – പക്ക ജോഡ്”! വാക്കുകളില്ലാതെ ഉൽപ്പന്നത്തിന്റെ കരുത്ത് അവർ തെളിയിച്ചു.
അവിടെയും തീർന്നില്ല അവരുടെ ഇന്നൊവേഷൻ. തിരക്കേറിയ ഷോപ്പിംഗ് മാളുകളുടെ മേൽക്കൂരയിൽ നിന്ന് വായുവിൽ തൂങ്ങിനിൽക്കുന്ന കസേരകളായിരുന്നു മറ്റൊരു മാജിക്! യാതൊരു താങ്ങോ തൂണുകളോ ഇല്ലാതെ, വെറും ഒരിഞ്ച് ഭാഗത്ത് മാത്രം ഫെവികോൾ തേച്ച് ഒട്ടിച്ചുവെച്ച ആ കസേരയുടെ കാലുകളിൽ പിടിച്ച് ആളുകൾ താഴേക്ക് എത്ര ബലം പ്രയോഗിച്ചു വലിച്ചിട്ടും ആ മരക്കഷ്ണങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ബന്ധം വേർപെടുത്താൻ ആർക്കും കഴിഞ്ഞില്ല. പശയുടെ കരുത്ത് ജനങ്ങൾക്ക് നേരിട്ട് അനുഭവവേദ്യമാക്കിയ തന്ത്രമായിരുന്നു അത്.
അതുപോലെ തന്നെ മാളുകളുടെ നടുവിൽ കൃത്യം നടുവെ മുറിച്ച ഒരു വലിയ ആഡംബര സോഫ അവർ സ്ഥാപിച്ചു. ആ സോഫയുടെ മുകൾഭാഗം വായുവിൽ തങ്ങിനിന്നത് വെറും ഒരൊറ്റ തുള്ളി ഫെവികോളിന്റെ ബലത്തിലായിരുന്നു! ആ വിടവിലൂടെ ജനങ്ങൾ അത്ഭുതത്തോടെ കൈകടത്തി നോക്കി, ആ സോഫയുടെ രണ്ട് വശങ്ങളിലും ആളുകൾ ഇരുന്ന് ഫോട്ടോകളെടുത്തു. തങ്ങളുടെ ഉൽപ്പന്നത്തെ ജനങ്ങൾ തന്നെ ആഘോഷിക്കുന്ന ഒരു സംസ്കാരമാക്കി മാറ്റാൻ ഫെവികോളിന് കഴിഞ്ഞു.
ഒരു ഗോഡൗണിലെ നിലത്തു കിടന്നുറങ്ങിയ പ്യൂൺ പയ്യന്റെ സ്വപ്നത്തിൽ നിന്ന് തുടങ്ങി, ഇന്ന് ഡോ. ഫിക്സിറ്റും എം-സീലും ഫെവിക്വിക്കുമടക്കം ലക്ഷം കോടിയിലധികം വിപണിമൂല്യമുള്ള പിഡിലൈറ്റ് എന്ന ഭീമനായി മാറിയ ആ യാത്ര, വെറുമൊരു പശ വിൽക്കലല്ല; മറിച്ച് ഉൽപ്പന്നത്തിന്റെ സത്യസന്ധമായ കരുത്തിനെ സർഗ്ഗാത്മകതയുടെ കൊടുമുടിയിലെത്തിച്ച് ജനഹൃദയങ്ങളിലേക്ക് ഒട്ടിച്ചുവെച്ച അവിശ്വസനീയ ബിസിനസ്സ് വിദ്യയാണ്!
