നേപ്പാളിലെ അതിവേഗ പ്രളയത്തിന് പിന്നിൽ സാധാരണ മഴപ്രളയത്തേക്കാൾ സങ്കീർണമായ ഒരു ഹിമാലയൻ ഭൗമപ്രക്രിയയാണ് പ്രവർത്തിച്ചതെന്നാണ് പ്രാഥമിക ശാസ്ത്രീയ വിലയിരുത്തൽ. ഉയർന്ന മലനിരകളിലെ വലിയൊരു ഹിമാനിഭാഗം പാറകളോടൊപ്പം തകർന്നുവീണതോടെ ഐസ്, മണ്ണ്, പാറ, വെള്ളം എന്നിവ ചേർന്ന അതിശക്തമായ debris flow താഴ്‌വരയിലേക്ക് കുതിച്ചു.
ആയിരക്കണക്കിന് മീറ്റർ ഉയരത്തിൽ കിടക്കുന്ന മഞ്ഞിനും പാറകൾക്കും വലിയ gravitational potential energy ഉണ്ട്. ഇവ തകർന്നുവീഴുമ്പോൾ ആ ഊർജം അതിവേഗ kinetic energy ആയി മാറുന്നു. താഴേക്ക് പതിക്കുന്നതിനിടെ മഞ്ഞ് പൊടിയുകയും ഭാഗികമായി ഉരുകുകയും വഴിയിലുള്ള മണ്ണും വലിയ പാറകളും വെള്ളവും ഒപ്പം വലിച്ചുകൊണ്ടുപോകുകയും ചെയ്യും. അതോടെ സാധാരണ വെള്ളപ്പാച്ചിലിനേക്കാൾ പലമടങ്ങ് നാശശേഷിയുള്ള ചെളി–പാറ–വെള്ള പ്രവാഹം രൂപപ്പെടുന്നു.
ഇത്തരം അവശിഷ്ടങ്ങൾ നദിയിലെത്തുമ്പോൾ ചിലപ്പോൾ നദിയെ താൽക്കാലികമായി തടഞ്ഞ് പ്രകൃതിദത്ത അണക്കെട്ട് രൂപപ്പെടുത്തും. പിന്നിൽ വൻതോതിൽ വെള്ളം കെട്ടിനിൽക്കുകയും പിന്നീട് ആ തടസ്സം തകരുമ്പോൾ ഒറ്റയടിക്ക് താഴേക്ക് ഒഴുകുകയും ചെയ്യും. ഇതാണ് വളരെ കുറച്ച് സമയത്തിനുള്ളിൽ നദിയിലെ ജലനിരപ്പ് മീറ്ററുകളോളം ഉയരുന്ന flash flood സൃഷ്ടിക്കുന്നത്.
ഹിമാനികളുടെ അടിത്തട്ടിലേക്ക് ഉരുകിയ വെള്ളം കയറുന്നത് ഘർഷണം കുറയ്ക്കുകയും മഞ്ഞുപാളികളെ അസ്ഥിരമാക്കുകയും ചെയ്യാം. കൂടാതെ ഹിമാലയത്തിലെ permafrost ഉരുകുമ്പോൾ പാറകളെ തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിച്ചിരുന്ന മഞ്ഞ് ദുർബലമാകുകയും rockfall, landslide, glacier collapse എന്നിവയുടെ സാധ്യത കൂടുകയും ചെയ്യും.
അതേസമയം, ഈ പ്രത്യേക ദുരന്തത്തിന് നേരിട്ട് കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനമാണ് കാരണമെന്ന് ഇപ്പോൾ തന്നെ ഉറപ്പിച്ച് പറയാനാകില്ല. എന്നാൽ ഹിമാലയത്തിലെ ഉയർന്ന താപനില, വേഗത്തിലുള്ള glacier retreat, permafrost ഉരുകൽ, പുതിയ glacial lakes രൂപപ്പെടൽ തുടങ്ങിയ മാറ്റങ്ങൾ ഇത്തരം അപകടങ്ങളുടെ സാധ്യത വർധിപ്പിക്കുന്ന പശ്ചാത്തല ഘടകങ്ങളാണെന്ന് ശാസ്ത്രജ്ഞർ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നു.
ചുരുക്കത്തിൽ, നേപ്പാൾ പ്രളയത്തിന്റെ ശാസ്ത്രം ഒരു ചങ്ങലയാണ്: ഹിമാനി അസ്ഥിരമാകുന്നു → ഐസും പാറയും തകർന്നുവീഴുന്നു → debris flow രൂപപ്പെടുന്നു → നദി തടസ്സപ്പെടുന്നു → തടസ്സം പൊട്ടുന്നു → അതിവേഗ flash flood ഉണ്ടാകുന്നു.
