1947-ലെ ഭാരത വിഭജനത്തിന് ശേഷം നീണ്ട 79 വർഷക്കാലമായി അടഞ്ഞുകിടന്ന പാകിസ്ഥാനിലെ ലാഹോറിലുള്ള ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ഗുരുദ്വാര ‘ഛേവിൻ പത്ഷാഹി ശ്രീ ഗുരു ഹർഗോവിന്ദ് സാഹിബ്’ തീർത്ഥാടകർക്കായി വീണ്ടും തുറന്നുകൊടുത്തു. ലാഹോറിലെ മൗസങ് ഏരിയയിലുള്ള ടെംപിൾ റോഡിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ പുരാതന ആരാധനാലയം വർഷങ്ങൾ നീണ്ട പുനരുദ്ധാരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് ശേഷമാണ് പ്രാർത്ഥനകൾക്കായി തുറന്നത്. സിഖ് മതവിശ്വാസ ചടങ്ങുകളോടെ നടന്ന ചടങ്ങിൽ നൂറുകണക്കിന് സിഖ് ഭക്തരും വിശിഷ്ടാതിഥികളും പങ്കെടുത്തു.
പാകിസ്ഥാൻ പഞ്ചാബ് പ്രവിശ്യയിലെ ന്യൂനപക്ഷ ക്ഷേമ മന്ത്രിയും പാകിസ്ഥാൻ സിഖ് ഗുരുദ്വാര പ്രബന്ധക് കമ്മിറ്റി (പി.എസ്.ജി.പി.സി) പ്രസിഡന്റുമായ രമേശ് സിംഗ് അറോറ, ഇവാക്യൂ ട്രസ്റ്റ് പ്രോപ്പർട്ടി ബോർഡ് (ഇ.ടി.പി.ബി) സെക്രട്ടറി നാസിർ മുഷ്താഖ് എന്നിവർ ചടങ്ങിൽ സംബന്ധിച്ചു. സിഖ് മത പൈതൃകം സംരക്ഷിക്കുന്നതിന്റെയും തീർത്ഥാടകർക്ക് മികച്ച സൗകര്യങ്ങൾ ഒരുക്കുന്നതിന്റെയും ഭാഗമായി പാകിസ്ഥാനിലുടനീളം അൻപതിലേറെ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ഗുരുദ്വാരകളുടെ പുനരുദ്ധാരണം പുരോഗമിക്കുകയാണെന്ന് രമേശ് സിംഗ് അറോറ വ്യക്തമാക്കി.
സിഖ് മതത്തിലെ ആറാമത്തെ ഗുരുവായ ശ്രീ ഗുരു ഹർഗോവിന്ദ് സാഹിബുമായി (1595-1644) ബന്ധപ്പെട്ടതാണ് ഈ ഗുരുദ്വാരയുടെ ചരിത്രം. ലാഹോറിലെ പ്രാദേശിക സിഖ് സമൂഹത്തിന്റെ (സംഗത്) ക്ഷണം സ്വീകരിച്ച് അവിടെയെത്തിയ ഗുരു ഹർഗോവിന്ദ് സാഹിബ്, ഭക്തനായ ഭായ് ജീവന്റെ വസതിയിൽ മൂന്ന് ദിവസം തങ്ങിയിരുന്നു. ഗുരുവിനെ ആതിഥേയത്വം വഹിക്കാൻ കഴിഞ്ഞതിന്റെ ആദരസൂചകമായി ഭായ് ജീവൻ പിന്നീട് തന്റെ വീട് ഗുരുദ്വാരയായി മാറ്റുകയായിരുന്നു. കൂടാതെ, മുഗൾ ഗവർണർ പിടിച്ചെടുത്ത ‘ദിൽബാഗ്’, ‘ഗുൽബാഗ്’ എന്നീ കുതിരകളെ തിരികെ ലഭിക്കാനായി ലാഹോറിലെത്തിയ സിഖ് സൈനിക കമാൻഡറും പ്രചാരകനുമായ ഭായ് ബിധി ചന്ദ് താമസിച്ചതും ഇവിടെയായിരുന്നു എന്നാണ് ചരിത്രരേഖകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.
1915-ൽ ഭക്തർ ചേർന്നാണ് ഗുരുദ്വാര ഹാൾ വിപുലീകരിച്ചത്. 1921-ൽ പരിപാലകനായിരുന്ന മഹന്ത് ഹരി സിംഗിന്റെ വഴിവിട്ട പ്രവർത്തനങ്ങളെ തുടർന്ന് സംഗത് നേരിട്ട് ഇതിന്റെ ഭരണം ഏറ്റെടുത്തു. തുടർന്ന് 1927-ൽ ശിരോമണി ഗുരുദ്വാര പ്രബന്ധക് കമ്മിറ്റി (എസ്.ജി.പി.സി) ഗുരുദ്വാരയുടെ നിയന്ത്രണം ഏറ്റെടുത്തു. നിലവിലെ കെട്ടിടത്തിന്റെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങൾ മഹാരാജാ രഞ്ജിത് സിംഗിന്റെ കാലഘട്ടത്തിൽ നിർമ്മിച്ചതാണെന്നാണ് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നത്.
1947-ൽ നടന്ന ഇന്ത്യ-പാക് വിഭജന കാലത്തുണ്ടായ വൻ അക്രമസംഭവങ്ങളെ തുടർന്ന് ഈ ഗുരുദ്വാരയിലെ പതിവ് ആരാധനകൾ പൂർണ്ണമായി നിലയ്ക്കുകയും അടച്ചിടുകയുമായിരുന്നു. അന്ന് ഗുരുദ്വാര സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി സിഖ് സമൂഹത്തിലെ നിരവധി പേർക്ക് ജീവൻ അർപ്പിക്കേണ്ടി വന്നിട്ടുണ്ടെന്ന് സിഖ് ചരിത്രരേഖകളിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. നീണ്ട എട്ട് പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് ശേഷം ഈ ചരിത്ര തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രം പുനരുദ്ധരിച്ച് തുറന്നത് ആഗോളതലത്തിലുള്ള സിഖ് സമൂഹത്തിന് വലിയ ആശ്വാസവും സന്തോഷവുമാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്.
