ഡൽഹിയിലെ ഐഐടി ക്യാമ്പസിൽ നിന്ന് തുടങ്ങുന്നതാണ് ആ കണ്ണഞ്ചിപ്പിക്കുന്ന യാത്ര. അഷ്‌നീർ ഗ്രോവർ എന്ന പേര് ഇന്ന് ഇന്ത്യയിലെ ഓരോ സ്റ്റാർട്ടപ്പ് പ്രേമിക്കും സുപരിചിതമാണ്. പക്ഷേ, കോടികളുടെ മൂല്യമുള്ള ഭാരത്‌പേ (BharatPe) പടുത്തുയർത്തുന്നതിന് മുൻപ് അദ്ദേഹം ഇൻവെസ്റ്റ്‌മെന്റ് ബാങ്കിംഗിലും റീട്ടെയിൽ മേഖലയിലും തന്റേതായ മുദ്ര പതിപ്പിച്ചിരുന്നു. തന്റെ ജോലിയിൽ നിന്നും ജീവിതത്തിൽ നിന്നും അദ്ദേഹം പഠിച്ചെടുത്ത ഒരൊറ്റ സത്യമുണ്ട്—ബിസിനസ്സ് എന്നാൽ വെറും പുകമറയല്ല, അത് കൃത്യമായ കണക്കുകളുടെ കളിയാണ്.
2018-ലായിരുന്നു ആ വിപ്ലവകരമായ തുടക്കം. ഇന്ത്യ ഡിജിറ്റൽ പേയ്‌മെന്റുകളിലേക്ക് പിച്ചവെക്കുന്ന കാലം. അന്ന് ഓരോ കടക്കാരന്റെയും മുന്നിൽ അഞ്ചോ ആറോ വ്യത്യസ്ത ക്യുആർ കോഡുകൾ നിരത്തി വെച്ചിട്ടുണ്ടാകും. പേയ്ടിഎം ഉപയോഗിക്കുന്നവർക്ക് ഒരു കോഡ്, ഫോൺപേയ്ക്ക് മറ്റൊന്ന്. ഇത് കണ്ടപ്പോൾ അഷ്‌നീറിന്റെ ബിസിനസ്സ് ബുദ്ധി ഉണർന്നു. “എന്തിന് ഇത്രയധികം കോഡുകൾ? എല്ലാ ആപ്പുകൾക്കും കൂടി ഒരൊറ്റ കോഡ് പോരെ?” ഈ ചിന്തയിൽ നിന്നാണ് ‘ഇന്റർഓപ്പറബിൾ ക്യുആർ കോഡ്’ (Interoperable QR Code) ജനിച്ചത്. ഭാരത്പേയുടെ ഈ നീക്കം ഇന്ത്യൻ ഫിൻടെക് ചരിത്രത്തെ തന്നെ മാറ്റിയെഴുതി. കടക്കാർക്ക് പണി എളുപ്പമായി, ഇടപാടുകൾ വേഗത്തിലായി.ഇന്ത്യയിലെ ഡിജിറ്റൽ പേയ്‌മെന്റ് രംഗം ഇത്ര വേഗത്തിൽ വളരാൻ ആ ഒരൊറ്റ നീക്കം വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു.
പക്ഷേ, ക്യുആർ കോഡ് വിൽക്കുക എന്നതിലപ്പുറം അഷ്‌നീറിന് മറ്റൊരു ലക്ഷ്യമുണ്ടായിരുന്നു. പണം കൈമാറുന്നതിനുള്ള ഒരു മാധ്യമം എന്നതിലുപരി, സാധാരണക്കാരായ ചെറുകിട വ്യാപാരികൾക്ക് വായ്പ (Credit) നൽകുന്ന ഒരു സംവിധാനമായി അദ്ദേഹം ഭാരത്‌പേയെ മാറ്റി. ബാങ്കുകളിൽ നിന്ന് ലോൺ കിട്ടാൻ പ്രയാസപ്പെടുന്ന കച്ചവടക്കാർക്ക് അവരുടെ ഡിജിറ്റൽ ഇടപാടുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ എളുപ്പത്തിൽ പണം ലഭ്യമാക്കി. ഈ ‘ക്രെഡിറ്റ് വിപ്ലവം’ ഭാരത്‌പേയെ വെറും ഒരു പേയ്‌മെന്റ് ആപ്പിൽ നിന്ന് വലിയൊരു സാമ്പത്തിക ശക്തിയാക്കി മാറ്റി.
അഷ്‌നീറിനെ ജനപ്രിയനാക്കിയത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബിസിനസ്സ് തന്ത്രങ്ങൾ മാത്രമല്ല, മറിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സമാനതകളില്ലാത്ത സത്യസന്ധതയാണ്. ‘ഷാർക്ക് ടാങ്ക് ഇന്ത്യ’ എന്ന ഷോയിലൂടെ അദ്ദേഹം തന്റെ നിലപാടുകൾ വെട്ടിത്തുറന്നു പറഞ്ഞു. അനാവശ്യമായി പണം കത്തിച്ചുകളയുന്ന (Burning Cash) സ്റ്റാർട്ടപ്പുകളെ അദ്ദേഹം ശകാരിച്ചു. ബിസിനസ്സിന്റെ ലാഭക്കണക്കുകളെ (Unit Economics) കുറിച്ച് അദ്ദേഹം സംസാരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രശസ്തമായ ‘ദോഗ്ലാപൻ’ (Doglapan) എന്ന പ്രയോഗം കാപട്യങ്ങൾക്കെതിരെയുള്ള ഒരു ആയുധമായി മാറി.ഒരു ബിസിനസ്സ് എന്നാൽ ലാഭമുണ്ടാക്കുന്ന ഒന്നായിരിക്കണം (Unit Economics) എന്ന അടിസ്ഥാന പാഠമാണ് അദ്ദേഹം പുതിയ കാലത്തെ സംരംഭകർക്ക് നൽകിയത്.
വിവാദങ്ങളും ആന്തരിക കലഹങ്ങളും കാരണം തന്റെ സ്വന്തം കൈപ്പടയിൽ പടുത്തുയർത്തിയ ഭാരത്‌പേയിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് പടിയിറങ്ങേണ്ടി വന്നു. പക്ഷേ, ആ പടിയിറക്കം ഒരു അന്ത്യമായിരുന്നില്ല. തോൽവികളെ പുഞ്ചിരിയോടെ നേരിട്ട അദ്ദേഹം ഇന്നും പുതിയ പുതിയ സംരംഭങ്ങളുമായി മുന്നിലുണ്ട്. കോർപ്പറേറ്റ് ലോകത്തെ കപടതകളെ തന്റെ മൂർച്ചയുള്ള വാക്കുകൾ കൊണ്ട് കീറിമുറിച്ച അഷ്‌നീർ ഗ്രോവർ, ഇന്ത്യൻ സംരംഭകർക്ക് നൽകിയ ഏറ്റവും വലിയ പാഠം ഇതാണ്—”ബിസിനസ്സിൽ ലാഭമാണ് രാജാവ്, ബാക്കിയെല്ലാം വെറും ദോഗ്ലാപൻ!”
ഇന്ന് 2026-ൽ എത്തിനിൽക്കുമ്പോൾ, ഭാരത്‌പേ എന്ന കമ്പനിയെക്കാൾ വലിയൊരു വ്യക്തിമുദ്രയായി അഷ്‌നീർ ഗ്രോവർ വളർന്നു കഴിഞ്ഞു. ഒരു സംരംഭകൻ എങ്ങനെ ധീരമായി ചിന്തിക്കണം എന്നതിന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതം തന്നെ ഒരു വലിയ പാഠപുസ്തകമാണ്.
