1976 ജൂലൈ 27-ന്റെ സായാഹ്നം. ഫ്രാൻസിലെ ലിൽ നഗരത്തിന് സമീപമുള്ള എംഗ്ലോസ് എന്ന ചെറിയ പ്രദേശത്തെ ഓഷാൻ സൂപ്പർമാർക്കറ്റിന്റെ കാർ പാർക്കിംഗിന് പിന്നിലെ ഒരു സാധാരണ ഷെഡ്ഡ് പോലെയുള്ള കടയിൽ ഏഴ് യുവാക്കൾ ക്യാഷ് കൗണ്ടറിന് ചുറ്റും ശ്വാസമടക്കിപ്പിടിച്ച് നിൽക്കുകയായിരുന്നു. പരസ്യങ്ങളോ കൊട്ടിഘോഷിച്ച ഉദ്ഘാടനങ്ങളോ ഇല്ലാതെ അന്ന് രാവിലെ തുടങ്ങിയ ആ കടയുടെ ആദ്യ ദിവസത്തെ ആകെ വിൽപ്പന കണക്കുകൂട്ടിയപ്പോൾ കണ്ട തുക കൃത്യം 9,999 ഫ്രാങ്ക്! പതിനായിരം എന്ന മാന്ത്രിക സംഖ്യ തികയ്ക്കാൻ അവരിലൊരാൾ സ്വന്തം പോക്കറ്റിൽ നിന്ന് പണമിറക്കി ഒരു ജോടി സോക്സ് കൂടി വാങ്ങി ആ കണക്ക് തികച്ചു. ആരും ശ്രദ്ധിക്കാതെ തുടങ്ങിയ ആ കടയിൽ തുടക്കത്തിൽ രാവിലെകളിൽ ഷട്ടറുകൾ ഉയർന്നിരുന്നില്ല; കാരണം സ്ഥാപകനായ മിഷേൽ ലെക്ലെർക്കും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആറ് സഹപ്രവർത്തകരും ചേർന്ന് രാവിലെ മുഴുവൻ ഓടിയും കളിച്ചും സ്പോർട്സ് ആസ്വദിക്കുകയായിരുന്നു, ഉച്ചകഴിഞ്ഞായിരുന്നു കട തുറന്നിരുന്നത്. കളിയെ അത്രമേൽ പ്രണയിച്ച ആ ഏഴ് പേർ അന്ന് പണിതുയർത്തിയത്, പതിറ്റാണ്ടുകൾക്കിപ്പുറം 16.8 ബില്യൺ യൂറോയുടെ ആഗോള സ്പോർട്സ് വിപ്ലവമായി മാറിയ ‘ഡെക്കാത്‌ലോൺ’ (Decathlon) ആയിരുന്നു.
എഴുപതുകളിലെ ഫ്രാൻസിൽ ഒരു സാധാരണക്കാരന് കായികവിനോദങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുക എന്നത് അത്ര എളുപ്പമുള്ള കാര്യമായിരുന്നില്ല. ഫുട്ബോൾ ബൂട്ട് വാങ്ങാൻ ഒരു കടയിലും, സൈക്കിൾ വാങ്ങാൻ മറ്റൊരു തെരുവിലും, നീന്തൽ വസ്ത്രങ്ങൾക്കായി വേറെയൊരു കടയിലും കയറിയിറങ്ങി ജനങ്ങൾ വലഞ്ഞു. അതിലുമേറെ, അന്താരാഷ്ട്ര ബ്രാൻഡുകളുടെ ആഡംബര വില കാരണം സ്പോർട്സ് എന്നത് സമ്പന്നരുടെ മാത്രം പ്രിവിലേജായി ചുരുങ്ങിയിരുന്നു. ഫ്രാൻസിലെ പ്രശസ്തമായ മുള്ളിയേസ് (Mulliez) വ്യാപാര കുടുംബത്തിലെ കണ്ണിയായിരുന്ന മിഷേൽ ലെക്ലെർക്കിന്റെ മനസ്സിൽ കത്തിയത് ലളിതമായൊരു ചിന്തയായിരുന്നു: കായിക വിനോദങ്ങളെ സ്നേഹിക്കുന്ന ഏതൊരാൾക്കും തലചായ്ക്കാൻ ഒരൊറ്റ മേൽക്കൂരയുണ്ടാകണം, അവിടെ പണക്കാരനെന്നോ പാവപ്പെട്ടവനെന്നോ വ്യത്യാസമില്ലാതെ സാധാരണക്കാരന്റെ പോക്കറ്റിന് ഇണങ്ങുന്ന വിലയിൽ ലോകോത്തര ഉപകരണങ്ങൾ കിട്ടണം. അത്ലറ്റിക്സിലെ പത്ത് ഇനങ്ങളുടെ സംഗമമായ ‘ഡെക്കാത്‌ലോൺ’ എന്ന പേര് ആ കടയ്ക്ക് നൽകി അവർ തുടക്കം കുറിച്ചു.
എന്നാൽ, നൈക്കിയുടെയും അഡിഡാസിന്റെയും ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ വാങ്ങി മറിച്ചുവിൽക്കുന്ന ഒരു ഇടനിലക്കാരനായി ഒതുങ്ങാൻ ഡെക്കാത്‌ലോൺ തയ്യാറായിരുന്നില്ല. അവിടെയാണ് കമ്പനിയുടെ ചരിത്രം തിരുത്തിയെഴുതിയ ഏറ്റവും വലിയ വഴിത്തിരിവ് പിറക്കുന്നത്. 1986-ൽ സ്വന്തമായി ഫാക്ടറികൾ തുടങ്ങി അവർ സ്വന്തം ബ്രാൻഡിൽ സൈക്കിൾ ഫ്രെയിമുകൾ നിർമ്മിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഒരു സാധാരണ റീട്ടെയിൽ കടയിൽ നിന്ന്, സ്വന്തം ലബോറട്ടറികളിൽ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ഡിസൈൻ ചെയ്യുകയും, നിർമ്മിക്കുകയും, സ്വന്തം വമ്പൻ സ്റ്റോറുകളിലൂടെ മാത്രം ഉപഭോക്താവിലേക്ക് എത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ‘എൻഡ്-ടു-എൻഡ്’ ബിസിനസ്സ് തന്ത്രം അവർ പരീക്ഷിച്ചു. ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ വിൽക്കുക മാത്രമല്ല, ഓരോ കായിക ഇനത്തിനും പ്രത്യേക സ്വത്വം നൽകാൻ അവർ ആഗ്രഹിച്ചു. അങ്ങനെയാണ് മലകയറ്റക്കാർക്കായി ‘കെച്ചുവ’ (Quechua) എന്ന വിഖ്യാത ബ്രാൻഡും, ജലകായിക വിനോദങ്ങൾക്കായി ‘ട്രിബോർഡും’ (Tribord) പിറവിയെടുക്കുന്നത്. 2005-ൽ വെറും രണ്ട് സെക്കൻഡുകൾ കൊണ്ട് സ്വയം നിവർന്നുനിൽക്കുന്ന ‘2 സെക്കൻഡ്സ് ടെന്റ്’ (2 Seconds Tent) എന്ന പോപ്പ്-അപ്പ് ക്യാമ്പിംഗ് ടെന്റ് ലോകത്തിന് മുന്നിൽ അവതരിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ഇന്നൊവേഷനിൽ ഡെക്കാത്‌ലോൺ തങ്ങളുടെ അപ്രമാദിത്യം തെളിയിച്ചു.
ഫ്രാൻസിൽ നിന്ന് യൂറോപ്പിലേക്കും പിന്നീട് ലോകം മുഴുവനും പടർന്ന ഡെക്കാത്‌ലോണിന്റെ അടുത്ത വലിയ പരീക്ഷണം ഇന്ത്യയായിരുന്നു. 1999-ൽ ഉൽപ്പന്ന നിർമ്മാണത്തിനായി ഇന്ത്യയിലെത്തിയ അവർ, 2009-ൽ ബെംഗളൂരുവിലെ സർജാപൂരിലാണ് രാജ്യത്തെ ആദ്യ സ്റ്റോർ തുറക്കുന്നത്. വിദേശ നിക്ഷേപ നിയമങ്ങളുടെ ഭാഗമായി തുടക്കത്തിൽ ക്ലബ്ബുകൾക്കും സ്ഥാപനങ്ങൾക്കുമായി ഹോൾസെയിൽ (B2B) രീതിയിൽ തുടങ്ങിയെങ്കിലും, 2013-ൽ നേരിട്ട് ഉപഭോക്താക്കൾക്കായി (B2C) വാതിലുകൾ തുറന്നതോടെ അത്ഭുതങ്ങൾ സംഭവിച്ചു. പരമ്പരാഗത തുണിക്കടകൾ പോലെയല്ലാതെ, ഫുട്ബോളും ബാസ്കറ്റ്ബോളും എറിഞ്ഞുനോക്കാനും, റോളർ സ്കേറ്റിംഗ് നടത്തി നോക്കാനും, സ്റ്റോറിനുള്ളിലൂടെ സൈക്കിൾ ചവിട്ടി നോക്കാനും അനുവാദം നൽകിയ ആ വലിയ കളിക്കളങ്ങൾ ഇന്ത്യക്കാരെ വിസ്മയിപ്പിച്ചു. വാങ്ങാൻ വന്നവരെല്ലാം കളിക്കാൻ തുടങ്ങി. സാധാരണക്കാരന് അപ്രാപ്യമെന്ന് കരുതിയ ട്രെക്കിംഗും സൈക്ലിംഗും ലക്ഷക്കണക്കിന് ഇന്ത്യൻ വീടുകളിൽ ഒരു നിത്യശീലമായി മാറിയത് ഡെക്കാത്‌ലോണിന്റെ വരവോടെയാണ്.
ഇന്ന് 82-ലധികം രാജ്യങ്ങളിലായി ആയിരത്തി തൊള്ളായിരത്തിലധികം കൂറ്റൻ സ്റ്റോറുകളുമായി ലോകം അടക്കിവാഴുന്ന ഒരു പ്രൈവറ്റ് ബിസിനസ്സ് സാമ്രാജ്യമാണ് ഡെക്കാത്‌ലോൺ. ഇന്ത്യയിൽ മാത്രം നാലായിരത്തിലധികം കോടി രൂപയുടെ വാർഷിക വിറ്റുവരവിലേക്ക് കുതിക്കുന്ന ഈ ബ്രാൻഡ്, കളിപ്പാട്ടങ്ങളോ ഷൂസുകളോ വിൽക്കുന്ന വെറുമൊരു കച്ചവട സ്ഥാപനമല്ല. കളി എന്നത് ആർഭാടമല്ലെന്നും, ആരോഗ്യമുള്ള ഒരു സമൂഹത്തിന് എല്ലാവർക്കും പ്രാപ്യമാകേണ്ട ഒരു വികാരമാണെന്നും അടിവരയിട്ടുറപ്പിച്ച, പാർക്കിംഗ് ഷെഡ്ഡിൽ നിന്ന് തുടങ്ങിയ ആ ഏഴ് ചെറുപ്പക്കാരുടെ നിശ്ചയദാർഢ്യത്തിന്റെ സാക്ഷ്യപത്രമാണ് ഡെക്കാത്‌ലോൺ എന്ന പേര്.
