1971-ലെ ഇന്ത്യ-പാകിസ്താൻ യുദ്ധത്തിൽ ഭാരതം നേടിയ ഐതിഹാസിക വിജയത്തിന് പിന്നിൽ കരസേനയുടെയും വ്യോമസേനയുടെയും കരുത്തിനൊപ്പം തന്നെ നിർണ്ണായകമായത് ഇന്ത്യൻ നാവികസേന കടലിൽ തീർത്ത അദൃശ്യമായ ആ ഉപരോധമായിരുന്നു. ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിനെ പാകിസ്താന് മുന്നിൽ കൊട്ടിയടച്ചുകൊണ്ട് ഇന്ത്യൻ നാവികസേന നടത്തിയ നീക്കങ്ങളാണ് കിഴക്കൻ പാകിസ്താനെ (ഇന്നത്തെ ബംഗ്ലാദേശ്) ഒറ്റപ്പെടുത്തുന്നതിനും ഒടുവിൽ 93,000 സൈനികരുടെ കീഴടങ്ങലിലേക്കും നയിച്ചത്. നിലവിൽ ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിൽ ഇറാൻ നടത്തുന്ന നീക്കങ്ങളോട് ഉപമിക്കാവുന്ന തരത്തിലുള്ള അതീവ രഹസ്യമായ ഒരു നാവിക ഉപരോധമായിരുന്നു അന്ന് ഇന്ത്യ നടപ്പിലാക്കിയത്. ഔദ്യോഗികമായി ഒരു ‘ബ്ലോക്കേഡ്’ പ്രഖ്യാപിച്ചാൽ അമേരിക്കയോ ബ്രിട്ടനോ ഇടപെടാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്ന തിരിച്ചറിവിൽ, നയതന്ത്രപരമായ കുരുക്കുകൾ ഒഴിവാക്കാൻ ‘രഹസ്യ ഉപരോധം’ എന്ന തന്ത്രമാണ് അന്നത്തെ നേവി ചീഫ് എസ്.എം നന്ദയും വൈസ് അഡ്മിറൽ എൻ. കൃഷ്ണനും സ്വീകരിച്ചത്.
പാകിസ്താന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ ദൗർബല്യം മുതലെടുത്തായിരുന്നു ഇന്ത്യയുടെ കരുനീക്കം. പടിഞ്ഞാറൻ പാകിസ്താനിൽ നിന്നും കിഴക്കൻ പാകിസ്താനിലേക്ക് ആയുധങ്ങളും ഇന്ധനവും എത്തിക്കാൻ കടൽമാർഗ്ഗമല്ലാതെ മറ്റ് വഴികളുണ്ടായിരുന്നില്ല. 1971 ജനുവരിയിൽ ഇന്ത്യൻ വിമാനം തട്ടിക്കൊണ്ടുപോയതിനെ തുടർന്ന് ആകാശപാത ഇന്ത്യ അടച്ചതോടെ പാകിസ്താൻ പൂർണ്ണമായും കടലിനെ ആശ്രയിക്കേണ്ടി വന്നു. ഈ ഘട്ടത്തിലാണ് ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യ വിമാനവാഹിനിക്കപ്പലായ ഐഎൻഎസ് വിക്രാന്ത് ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിൽ വിന്യസിക്കപ്പെട്ടത്. വിക്രാന്തിനെ തകർക്കാൻ പാകിസ്താൻ അയച്ച പിഎൻഎസ് ഗാസി എന്ന അന്തർവാഹിനിയെ തന്ത്രപരമായി കെണിയിൽ വീഴ്ത്തി തകർത്തത് നാവികസേനയുടെ ചരിത്രത്തിലെ സുവർണ്ണ അധ്യായമാണ്. ഐഎൻഎസ് വിക്രാന്ത് വിശാഖപട്ടണത്തുണ്ടെന്ന് പാകിസ്താനെ തെറ്റിദ്ധരിപ്പിക്കാൻ ഐഎൻഎസ് രാജ്പുതിനെ ഡെക്കോയ് ആയി ഉപയോഗിക്കുകയും ഗാസിയെ കടലിന്റെ അടിത്തട്ടിലേക്ക് അയക്കുകയും ചെയ്തു.
വിക്രാന്തിൽ നിന്നും പറന്നുയർന്ന സീ ഹോക്ക് വിമാനങ്ങൾ ചിറ്റഗോംഗ്, കോക്സ് ബസാർ തുറമുഖങ്ങളിലെ പാക് സൈനിക കേന്ദ്രങ്ങളും ഇന്ധന ഡിപ്പോകളും തകർത്തുതരിപ്പണമാക്കി. ഇതോടെ കിഴക്കൻ പാകിസ്താനിലെ സൈന്യത്തിന് പടിഞ്ഞാറ് നിന്നുള്ള സഹായങ്ങൾ പൂർണ്ണമായും നിലച്ചു. പിൻവാങ്ങാൻ പോലും കടൽമാർഗ്ഗമില്ലാതെ പാക് സൈന്യം വലഞ്ഞു. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത് ഡൺകിർക്കിൽ സഖ്യകക്ഷികൾ രക്ഷപ്പെട്ടതുപോലൊരു പഴുത് പാകിസ്താന് നൽകാതിരിക്കാൻ ഇന്ത്യൻ യുദ്ധക്കപ്പലുകൾ കടലിൽ കാവൽ നിന്നു. ഈ നാവിക ഉപരോധം പാക് സൈന്യത്തിന്റെ ആത്മവീര്യം തകർക്കുകയും ഡിസംബർ 16-ന് ലഫ്റ്റനന്റ് ജനറൽ എ.എ.കെ നിയാസിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള വൻ സൈന്യത്തിന് കീഴടങ്ങേണ്ടി വരികയും ചെയ്തു. കരയിലെ യുദ്ധം ജയിക്കാൻ കടലിൽ ഇന്ത്യ തീർത്ത ഈ അദൃശ്യമായ മതിലായിരുന്നു ഏറ്റവും വലിയ ആയുധം.
