രൂക്ഷമായ സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയിൽ നിന്ന് കരകയറാൻ ശ്രമിക്കുന്ന പാകിസ്ഥാന് വീണ്ടും കനത്ത തിരിച്ചടി. നടപ്പ് സാമ്പത്തിക വർഷത്തിന്റെ ആദ്യ പാദത്തിൽ (ജൂലൈ – സെപ്റ്റംബർ) രാജ്യത്തിന്റെ മൊത്തം ബജറ്റ് മിച്ചത്തിൽ (Fiscal Surplus) 40 ശതമാനത്തിന്റെ വൻ ഇടിവാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. സർക്കാർ വരുമാനത്തിലുണ്ടായ കുറവും, പൊതുചെലവുകളും കടങ്ങളുടെ പലിശ തിരിച്ചടവും കുത്തനെ ഉയർന്നതുമാണ് പാകിസ്ഥാൻ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ വീണ്ടും കടുത്ത സമ്മർദ്ദത്തിലാക്കിയിരിക്കുന്നത്. പ്രമുഖ പാക് മാധ്യമമായ ‘ഡോൺ’ (Dawn) ആണ് ധനമന്ത്രാലയത്തിന്റെ ഈ ഞെട്ടിക്കുന്ന കണക്കുകൾ പുറത്തുവിട്ടത്.
കഴിഞ്ഞ വർഷം ഇതേ കാലയളവിൽ മൊത്ത ആഭ്യന്തര ഉൽപ്പാദനത്തിന്റെ (GDP) 1.7 ശതമാനമായിരുന്ന ബജറ്റ് മിച്ചം, 2026 ജൂലൈ-സെപ്റ്റംബർ കാലയളവിൽ 0.9 ശതമാനമായി കൂപ്പുകുത്തി. തുകയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പരിശോധിച്ചാൽ, മുൻവർഷം 2.12 ലക്ഷം കോടി (2.12 ട്രില്യൺ) പാകിസ്ഥാൻ രൂപയായിരുന്ന ബജറ്റ് മിച്ചം ഇത്തവണ 1.273 ലക്ഷം കോടി രൂപയായി ചുരുങ്ങി. പലിശ തിരിച്ചടവുകൾ ഒഴിവാക്കിയുള്ള പ്രാഥമിക മിച്ചം (Primary Surplus) ജി.ഡി.പിയുടെ 2.8 ശതമാനത്തിൽ നിന്ന് 2.1 ശതമാനത്തിലേക്കും താഴ്ന്നിട്ടുണ്ട്.
ധനമന്ത്രാലയത്തിന്റെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം നികുതി പിരിവിൽ നേരിയ വർദ്ധനവ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടും, രാജ്യത്തിന്റെ ആകെ വരുമാനത്തിൽ വലിയ ഇടിവാണ് സംഭവിച്ചത്. മുൻവർഷം 6.2 ലക്ഷം കോടി രൂപയായിരുന്ന മൊത്തം വരുമാനം ഇത്തവണ 6.004 ലക്ഷം കോടി രൂപയായി കുറഞ്ഞു. നികുതി വരുമാനം 3.153 ലക്ഷം കോടി രൂപയിൽ നിന്ന് 3.387 ലക്ഷം കോടി രൂപയായി ഉയർന്നെങ്കിലും, നികുതിയിതര വരുമാനത്തിലുണ്ടായ (Non-tax revenue) കനത്ത ഇടിവാണ് തിരിച്ചടിയായത്. സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്ക് ഓഫ് പാകിസ്ഥാൻ സർക്കാരിന് കൈമാറുന്ന ലാഭവിഹിതം ഗണ്യമായി കുറഞ്ഞതാണ് നികുതിയിതര വരുമാനം ഇടിയാൻ പ്രധാന കാരണമായത്.
വരുമാനം കുറഞ്ഞതിനൊപ്പം സർക്കാരിന്റെ ചെലവുകൾ അനിയന്ത്രിതമായി വർദ്ധിച്ചതും പ്രതിസന്ധി രൂക്ഷമാക്കി. ആകെ ചെലവ് 16 ശതമാനം വർദ്ധിച്ച് 4.73 ലക്ഷം കോടി രൂപയിലെത്തി. ഇതിൽ ഏറ്റവും വലിയ ബാധ്യതയായി മാറിയത് കടങ്ങളുടെ പലിശ തിരിച്ചടവാണ്. പലിശയിനത്തിൽ മാത്രം 23 ശതമാനത്തിലധികം വർദ്ധനവുണ്ടാവുകയും, 1.7 ലക്ഷം കോടി രൂപ ഇതിനായി ചെലവഴിക്കേണ്ടി വരികയും ചെയ്തു. സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ പെൻഷൻ ചെലവുകളിൽ 10 ശതമാനത്തിന്റെയും ഭരണനിർവ്വഹണ ചെലവുകളിൽ 6 ശതമാനത്തിന്റെയും വർദ്ധനവുണ്ടായിട്ടുണ്ട്.
കേന്ദ്ര സർക്കാരിന് പുറമെ പ്രവിശ്യാ സർക്കാരുകളുടെ സാമ്പത്തിക സ്ഥിതിയും പരുങ്ങലിലാണ്. നാല് പ്രവിശ്യകളുടെയും സംയുക്ത പണമിച്ചത്തിൽ 23 ശതമാനത്തിന്റെ കുറവുണ്ടായി. പഞ്ചാബ്, സിന്ധ് പ്രവിശ്യകളുടെ മിച്ചത്തിൽ വലിയ ഇടിവുണ്ടായപ്പോൾ, ബലൂചിസ്ഥാൻ പ്രവിശ്യ 5,300 കോടി രൂപ മിച്ചമുണ്ടായിരുന്ന സ്ഥാനത്ത് നിന്ന് 1,600 കോടി രൂപയുടെ കമ്മിയിലേക്ക് കൂപ്പുകുത്തി. അന്താരാഷ്ട്ര നാണയ നിധിയുടെ (IMF) കർശന വ്യവസ്ഥകൾ പാലിക്കാൻ പാകിസ്ഥാൻ നിർബന്ധിതമാകുന്നതിനിടെ പുറത്തുവന്ന ഈ സാമ്പത്തിക കണക്കുകൾ ഷെഹ്ബാസ് ഷെരീഫ് സർക്കാരിന് വലിയ തലവേദനയായിരിക്കുകയാണ്.
