“ലോകം അസാധ്യമെന്ന് വിധിയെഴുതിയ ഒരു ഭ്രാന്തൻ ഐഡിയക്ക് ഇന്ന് എത്ര വിലയുണ്ടാകും? വെറുമൊരു കോളേജ് പ്രൊജക്റ്റിലെ തോറ്റ ഐഡിയ ഇന്ന് ശതകോടികളുടെ ബിസിനസ് സാമ്രാജ്യമാകുമെന്ന് ആരെങ്കിലും കരുതിയോ? പരീക്ഷക്ക് ഗ്രേഡ് നൽകിയ പ്രൊഫസർ പോലും ‘ഇതൊന്നും നടക്കില്ല’ എന്ന് പറഞ്ഞു തള്ളിക്കളഞ്ഞ ഒരു ഭ്രാന്തൻ ചിന്ത! സ്വന്തം കമ്പനി പൂട്ടാതിരിക്കാൻ ലാസ് വെഗാസിലെ ചൂതാട്ട മേശയിൽ ഭാഗ്യം പരീക്ഷിക്കേണ്ടി വന്ന ഒരു മനുഷ്യന്റെ വാശിയാണ് ഇന്ന് നമ്മൾ കാണുന്ന ഈ ആഗോള കൊറിയർ വിപ്ലവം. ആരും വിശ്വസിക്കാതിരുന്ന ആ ‘സി ഗ്രേഡ്’ ഐഡിയ എങ്ങനെയാണ് ലോകത്തെ കീഴടക്കിയത് എന്ന് നോക്കാം!”
1960-കളിൽ യേൽ സർവ്വകലാശാലയിൽ പഠിച്ചിരുന്ന ഫ്രെഡറിക് സ്മിത്ത് എന്ന വിദ്യാർത്ഥി തന്റെ ഇക്കണോമിക്സ് ക്ലാസ്സിൽ ഒരു പ്രബന്ധം അവതരിപ്പിച്ചു. രാത്രി മുഴുവൻ വിമാനങ്ങൾ പറത്തി, അടുത്ത ദിവസം തന്നെ സാധനങ്ങൾ ഉപഭോക്താവിന്റെ കൈകളിൽ എത്തിക്കുന്ന ഒരു വിപ്ലവകരമായ ആശയമായിരുന്നു അത്. എന്നാൽ അന്ന് വിമാനങ്ങൾ യാത്രക്കാരെ കൊണ്ടുപോകാനാണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത്. “വെറും സാധനങ്ങൾ അയക്കാൻ വേണ്ടി ആരെങ്കിലും ഇത്രയും പണം ചിലവാക്കുമോ?” എന്ന് ചോദിച്ച പ്രൊഫസർ ആ പ്രോജക്റ്റിന് നൽകിയത് ഒരു സി ഗ്രേഡ് (C Grade) ആയിരുന്നു. പല വിദഗ്ധരും ഇതിനെ ഒരു ‘ഫാന്റസി’ എന്ന് വിളിച്ച് പരിഹസിച്ചു. പക്ഷേ, വരാനിരിക്കുന്ന കാലം വേഗതയുടേതാണെന്ന് സ്മിത്ത് മുൻകൂട്ടി കണ്ടു.
കോളേജ് പഠനത്തിന് ശേഷം വിയറ്റ്നാം യുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുത്ത സ്മിത്ത്, അവിടെ നിന്ന് സൈനിക നീക്കങ്ങളുടെയും ലോജിസ്റ്റിക്സിന്റെയും പാഠങ്ങൾ പഠിച്ചു. തിരിച്ചെത്തിയ അദ്ദേഹം 1971-ൽ ‘ഫെഡറൽ എക്സ്പ്രസ്സ്’ എന്ന കമ്പനി സ്ഥാപിച്ചു. ആദ്യ രാത്രിയിൽ 14 വിമാനങ്ങളുമായി 25 നഗരങ്ങളിലേക്ക് വെറും 186 പാക്കേജുകളാണ് അവർ അയച്ചത്. തുടക്കകാലം അത്യന്തം ദുഷ്കരമായിരുന്നു. വിമാനത്തിന്റെ ഇന്ധനത്തിന് പോലും പണമില്ലാതെ കമ്പനി തകർച്ചയുടെ വക്കിലെത്തി. കമ്പനിയുടെ അക്കൗണ്ടിൽ വെറും 5,000 ഡോളർ മാത്രം അവശേഷിച്ച ഒരു ദിവസം, സ്മിത്ത് ആ തുകയുമായി ലാസ് വെഗാസിലേക്ക് പറന്നു. അവിടെ ബ്ലാക്ക് ജാക്ക് കളിച്ച് അദ്ദേഹം ആ തുക 27,000 ഡോളറാക്കി മാറ്റി! ആ തുക കൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹം കമ്പനിയുടെ ഇന്ധന ബില്ലുകൾ അടച്ചു തീർത്തത്. അതൊരു താൽക്കാലിക ആശ്വാസമായിരുന്നുവെങ്കിലും ഫെഡെക്സിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ വഴിത്തിരിവായി അത് മാറി.
ബിസിനസ്സുകൾ വളരുന്നതിനനുസരിച്ച് രേഖകളും മെഡിക്കൽ ഉപകരണങ്ങളും കമ്പ്യൂട്ടർ ഭാഗങ്ങളും അതിവേഗം എത്തിക്കേണ്ടത് അത്യാവശ്യമായി വന്നു. “When it absolutely, positively has to be there overnight” എന്ന അവരുടെ പരസ്യവാചകം ലോകമെമ്പാടും തരംഗമായി. ആശുപത്രികളും നിയമസ്ഥാപനങ്ങളും വമ്പൻ കമ്പനികളും ഫെഡെക്സിനെ ആശ്രയിക്കാൻ തുടങ്ങി. സാധനങ്ങൾ ദിവസങ്ങളോളം സ്റ്റോക്ക് ചെയ്യുന്ന പഴയ രീതി മാറി, ആവശ്യമുള്ളപ്പോൾ മാത്രം ഓർഡർ ചെയ്യുന്ന ‘സ്പീഡ് ഇക്കണോമി’യിലേക്ക് ലോകം മാറി. ഇ-കൊമേഴ്‌സ് വിപ്ലവത്തിന് അടിത്തറ പാകിയതും ഫെഡെക്സിന്റെ ഈ കുതിപ്പായിരുന്നു.
ഇന്ന് 220-ലധികം രാജ്യങ്ങളിൽ സാന്നിധ്യമുള്ള, ലക്ഷക്കണക്കിന് ജീവനക്കാരുള്ള ഒരു ആഗോള ഭീമനാണ് ഫെഡെക്സ്. ഒരു പ്രൊഫസർ തള്ളിക്കളഞ്ഞ ആ ‘സി ഗ്രേഡ്’ ഐഡിയ ഇന്ന് ലോകത്തിന്റെ ചരക്കുനീക്കത്തെ തന്നെ നിയന്ത്രിക്കുന്നു. പരാജയപ്പെടുമെന്ന് ഉറപ്പുള്ള ഘട്ടത്തിലും തന്റെ ആശയത്തിൽ ഉറച്ചുനിന്ന ഫ്രെഡറിക് സ്മിത്തിന്റെ ജീവിതം നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നത് ഒന്നാണ്—ലോകം ഇന്ന് അസാധ്യമെന്ന് വിളിക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾ നാളെ ഒരുപക്ഷേ ലോകത്തെ തന്നെ മാറ്റിമറിച്ചേക്കാം. ആരും കാണാത്ത ഭാവി മുൻകൂട്ടി കാണാൻ കഴിയുന്നവനാണ് യഥാർത്ഥ ബിസിനസ്സുകാരൻ!
