കടകളിൽ നിന്നും പാത്രങ്ങളിൽ പകർന്നുകൊടുത്തിരുന്ന വെറും വെളിച്ചെണ്ണയെ, ഇന്ത്യയിലെ 10,000 കോടിയിലധികം രൂപയുടെ വിറ്റുവരവുള്ള ഒരു വമ്പൻ ബിസിനസ്സ് സാമ്രാജ്യമാക്കി മാറ്റിയ ആ മാന്ത്രിക നീലക്കുപ്പിയുടെ കഥ ഏതൊരു സിനിമയേക്കാളും ആവേശം നിറഞ്ഞതാണ്! അമ്മമാർ കുഞ്ഞുങ്ങളെ ഒക്കത്തിരുത്തി മുടി ചീകി കൊടുക്കുമ്പോഴും, സുന്ദരികൾ കണ്ണാടിക്ക് മുന്നിൽ നിന്ന് മുടി മെടയുമ്പോഴും ഒരുപോലെ വായുവിൽ പടരുന്ന സുഗന്ധം…. ഇന്ത്യയിലെ നൂറു കോടിയിലധികം വരുന്ന മനുഷ്യർക്ക് വെളിച്ചെണ്ണ എന്നാൽ അത് വെറുമൊരു എണ്ണയല്ല, അതീ നീല പ്ലാസ്റ്റിക് കുപ്പിയാണ്! അതെ, വിപണിയിൽ ആയിരക്കണക്കിന് ഹെയർ ഓയിൽ ബ്രാൻഡുകൾ വന്നിട്ടും, വിദേശ കമ്പനികൾ കോടികളുടെ പരസ്യങ്ങളുമായി വട്ടമിട്ടു പറന്നിട്ടും, വീടുകളുടെ കണ്ണാടിക്കൂട്ടിലെ ആ നീലക്കുപ്പിയുടെ സിംഹാസനം ഇളക്കാൻ ഇന്നുവരെ ആർക്കും കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. വെറുമൊരു സാധാരണ വെളിച്ചെണ്ണയെ ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ബിസിനസ്സ് സാമ്രാജ്യങ്ങളിൽ ഒന്നാക്കി മാറ്റിയ, 10,000 കോടിയിലധികം രൂപയുടെ വിറ്റുവരവുള്ള മാരിക്കോ (Marico) എന്ന കമ്പനിയുടെയും പാരഷൂട്ടിന്റെയും (Parachute) കഥ ഏതൊരു സിനിമയേക്കാളും ആവേശം നിറഞ്ഞതാണ്.
നമുക്ക് കുറച്ചുകാലം പുറകോട്ട് സഞ്ചരിക്കാം. 1948-ൽ ആണ് പാരഷൂട്ട് എന്ന ബ്രാൻഡ് ജനിക്കുന്നത്. അക്കാലത്ത് ഇന്ത്യയിൽ ആരും പാക്കറ്റ് വെളിച്ചെണ്ണയെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ചിട്ടുപോലുമില്ലായിരുന്നു. ആളുകൾക്ക് വെളിച്ചെണ്ണ വേണമെങ്കിൽ തൊട്ടടുത്തുള്ള പലചരക്ക് കടകളിൽ ചെന്ന്, അവിടെ വലിയ ടിന്നുകളിൽ സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്ന എണ്ണ പാത്രങ്ങളിൽ വാങ്ങി വരികയായിരുന്നു പതിവ്. ഗുണനിലവാരമില്ലായ്മയും മായം ചേർക്കലുമൊക്കെ അക്കാലത്ത് വലിയ പ്രശ്നങ്ങളായിരുന്നു. അവിടെയാണ് പാരഷൂട്ട് ഒരു വിപ്ലവം കൊണ്ടുവന്നത്. അവർ വെളിച്ചെണ്ണ കൃത്യമായി പാക്ക് ചെയ്ത്, ശുദ്ധിയും ഗുണമേന്മയും ഉറപ്പുനൽകി വിപണിയിലെത്തിച്ചു. ഒരു സാധാരണ കമ്മോഡിറ്റി മാത്രമായിരുന്ന വെളിച്ചെണ്ണയെ അവർ ഒരു ബ്രാൻഡഡ് ഉൽപ്പന്നമാക്കി മാറ്റി.
എന്നാൽ ഈ കഥയിലെ യഥാർത്ഥ ഹീറോ രംഗപ്രവേശം ചെയ്യുന്നത് 1990-കളിലാണ്. ബോംബെ ഓയിൽ ഇൻഡസ്ട്രീസിന്റെ ഭാഗമായിരുന്ന ഈ ബിസിനസ്സിനെ മാറ്റിമറിക്കാൻ ഹർഷ് മാരിവാല (Harsh Mariwala) എന്ന ദീർഘവീക്ഷണമുള്ള മനുഷ്യൻ തീരുമാനിച്ചു. കമ്പനി പുനഃസംഘടിപ്പിച്ച് അദ്ദേഹം ‘മാരിക്കോ’ എന്ന പുതിയ കമ്പനിക്ക് രൂപം നൽകി. പാരാഷൂട്ടിനെ അതിന്റെ ഫ്ലാഗ്ഷിപ്പ് ബ്രാൻഡാക്കി മാറ്റി. ഹർഷ് മാരിവാലയുടെ നേതൃത്വത്തിലാണ് പാരഷൂട്ട് അതിന്റെ സുവർണ്ണകാലത്തിലേക്ക് കടന്നത്. അദ്ദേഹം ബ്രാൻഡിംഗിലും നിർമ്മാണ രീതികളിലും വിതരണ ശൃംഖലയിലും വിപ്ലവകരമായ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തി.
പാരഷൂട്ടിന്റെ വിജയത്തിന് പിന്നിൽ ഒരു വലിയ ബിസിനസ്സ് ബുദ്ധിയുണ്ട്, അതാണ് അതിന്റെ പാക്കേജിംഗ് ഇന്നവേഷൻ. പണ്ടൊക്കെ വെളിച്ചെണ്ണ വിറ്റിരുന്നത് ടിൻ പാത്രങ്ങളിലായിരുന്നു. എന്നാൽ ഈ ടിന്നുകൾക്ക് ചോർച്ച ഉണ്ടാകാനും തുരുമ്പെടുക്കാനുമുള്ള സാധ്യത കൂടുതലായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, ഉപയോഗിക്കാനും ബുദ്ധിമുട്ടായിരുന്നു. ഇതിനൊരു പരിഹാരമായാണ് പാരഷൂട്ട് തങ്ങളുടെ വിപ്ലവകരമായ ‘നീല പ്ലാസ്റ്റിക് കുപ്പികൾ’ വിപണിയിലിറക്കിയത്. കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ എളുപ്പമുള്ള, ചോർച്ചയില്ലാത്ത, വൃത്തിയുള്ള ഈ പ്ലാസ്റ്റിക് കുപ്പികൾ ഇന്ത്യൻ ഉപഭോക്താക്കൾ ഇരുകൈയും നീട്ടി സ്വീകരിച്ചു. സാധാരണക്കാരിലേക്ക് എളുപ്പത്തിൽ എത്തിക്കാൻ ചെറിയ പാക്കറ്റുകളിലും കുപ്പികളിലും അവർ എണ്ണ ലഭ്യമാക്കി. ഇതോടെ ഇന്ത്യയിലെ താഴേത്തട്ടിലുള്ള ജനങ്ങളിലേക്ക് വരെ ഈ നീലക്കുപ്പി എത്തിച്ചേർന്നു.
കാലത്തിനനുസരിച്ച് പാരഷൂട്ട് സ്വയം മാറിക്കൊണ്ടിരുന്നു. വെറും ശുദ്ധമായ വെളിച്ചെണ്ണയിൽ മാത്രം അവർ ഒതുങ്ങിനിന്നില്ല. പുതിയ തലമുറയെ ആകർഷിക്കാൻ പാരഷൂട്ട് അഡ്വാൻസ്‌ഡ്, ജാസ്മിൻ ഹെയർ ഓയിൽ, അലോവേര ചേർത്ത എണ്ണകൾ, ആയുർവേദ കൂട്ടുകൾ, ഹെയർ ക്രീമുകൾ, സിറം എന്നിവ വിപണിയിലെത്തിച്ചു. സോപ്പുപൊടികളും ഹെയർ ഓയിലുകളുമായി വിപണി ഭരിക്കുന്ന എച്ച്.യു.എൽ (HUL), ഡാബർ, ഇമാമി, ബജാജ് തുടങ്ങിയ വമ്പൻമാരോട് മത്സരിച്ചാണ് പാരഷൂട്ട് ഈ ഒന്നാം സ്ഥാനം നിലനിർത്തിയത്.
ഇന്ന് പാരഷൂട്ടിന്റെ മാതൃ കമ്പനിയായ മാരിക്കോ ഇന്ത്യയിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങിനിൽക്കുന്ന ഒന്നല്ല. സഫോള (Saffola), ഹെയർ ആൻഡ് ഹെയർ, നിഹാർ നാച്ചുറൽസ്, ലിവോൺ, സെറ്റ് വെറ്റ്, ബിയേർഡോ (Beardo) തുടങ്ങിയ പ്രശസ്തമായ ബ്രാൻഡുകളെല്ലാം മാരിക്കോയുടെ കുടക്കീഴിലുള്ളതാണ്. ലഭ്യമായ ഏറ്റവും പുതിയ സാമ്പത്തിക വിവരങ്ങൾ പ്രകാരം (FY 2024–25), മാരിക്കോ കമ്പനിയുടെ വിറ്റുവരവ് ഏകദേശം 10,831 കോടി രൂപയാണ്! ഇതിൽ നിന്നുണ്ടാക്കിയ അറ്റാദായം മാത്രം ഏകദേശം 1,593 കോടി വരും. ഇന്ത്യയിലെ മൂന്നിൽ ഒരാൾ മാരിക്കോയുടെ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ടെന്നാണ് കണക്കുകൾ പറയുന്നത്.
ഇന്ത്യൻ വിപണി കീഴടക്കിയ ശേഷം പാരഷൂട്ട് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള വിപണികളിലേക്ക് ചിറകുവിരിച്ചു. ബംഗ്ലാദേശ്, യു.എ.ഇ, സൗദി അറേബ്യ, ഈജിപ്ത്, ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക, വിയറ്റ്നാം തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിൽ ഇന്ന് പാരഷൂട്ടിന് വലിയ വിപണിയുണ്ട്. ഓരോ രാജ്യത്തെയും ജനങ്ങളുടെ താല്പര്യത്തിനനുസരിച്ച് സുഗന്ധത്തിലും കട്ടിയിലും മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തിയാണ് അവർ അവിടെ വിപണി പിടിച്ചത്.
ബിസിനസ്സ് ലോകത്ത് പാരഷൂട്ട് ഒരു അത്ഭുത പഠനവിഷയമാണ് (Case Study). പരമ്പരാഗതമായ ഒരു ഉൽപ്പന്നത്തെ ശരിയായ ബ്രാൻഡിംഗിലൂടെയും, പാക്കേജിംഗിലെ കൃത്യമായ പരീക്ഷണങ്ങളിലൂടെയും എങ്ങനെ ലോകം അറിയുന്ന ഒരു മൾട്ടി-ബില്യൺ ബ്രാൻഡാക്കി മാറ്റാം എന്ന് പാരഷൂട്ട് തെളിയിച്ചു. ഇന്ന് നമ്മൾ പല അന്താരാഷ്ട്ര ബ്രാൻഡുകളിലേക്ക് മാറിയിട്ടുണ്ടാകാം, എങ്കിലും മുടിക്ക് എണ്ണ തേക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുമ്പോൾ ഒരു ശരാശരി ഇന്ത്യൻ മനസ്സിന്റെ ഉള്ളിലേക്ക് ആദ്യം ഓടിയെത്തുന്നത് ആ നീലക്കുപ്പി തന്നെയാണ്. തലമുറകൾ കൈമാറിയ ആ വിശ്വാസമാണ് പാരഷൂട്ടിനെ ഇന്നും വിപണിയിലെ രാജാവായി നിലനിർത്തുന്നത്.
