പഴയ വിറകുപുരകളുടെ കോണിലോ അമ്മമാരുടെ മുറികളിലോ അനാഥമായി കിടക്കുന്ന ആ കറുത്ത ഇരുമ്പ് തയ്യൽ മെഷീൻ കണ്ടിട്ടുണ്ടോ? ഒരു നൂറ്റാണ്ട് മുമ്പ്, വിദേശികളുടെ തുണികൾക്ക് മുന്നിൽ കൈകൂപ്പി നിന്ന ഇന്ത്യൻ സ്ത്രീകളുടെ കൈകളിലേക്ക് സ്വന്തമായി അധ്വാനിക്കാൻ ആ കറുത്ത മെഷീൻ വെച്ചു കൊടുത്ത ഒരു മനുഷ്യനുണ്ടായിരുന്നു! അന്ന് ഒരു തയ്യൽ മെഷീനിൽ കൊത്തിവെച്ച ‘ഉഷ’ എന്ന പേര്, ഇന്ന് നിങ്ങളുടെ തലയ്ക്കുമുകളിൽ കാറ്റായും, കൈകളിൽ സൂപ്പർ ഫാസ്റ്റ് അയൺ ബോക്സായും, അടുക്കളയിൽ മിക്സിയായും മാറുമെന്ന് അന്നാരെങ്കിലും കരുതിയോ? വിദേശി ബ്രാൻഡുകൾ ഭരിച്ച ഭാരതത്തിലേക്ക് കടന്നുവന്ന്, ഇന്ത്യൻ സ്ത്രീകളെ സ്വയംതൊഴിൽ പഠിപ്പിച്ച്, ഇന്ന് 30-ലധികം രാജ്യങ്ങളുടെ വിപണി ഭരിക്കുന്ന ‘ഉഷ’ (Usha International) എന്ന സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ കഥ അറിയാമോ?”
“ഒരു തോൽവിയിൽ നിന്നും വൻകിട വ്യവസായ തട്ടകത്തിലേക്ക് കടന്നുവന്ന്, ഒരു തയ്യൽ മെഷീനിലൂടെ തലമുറകളുടെ വിശ്വാസമായി മാറിയ ലാലാ ശ്രീറാമിന്റെയും ഉഷയുടെയും ആ മാസ്സ് വിജയത്തിലേക്ക് നമുക്കൊന്നിറങ്ങിപ്പോകാം.”
കഥ ആരംഭിക്കുന്നത് ബിസിനസ്സിലെ വൻ തോൽവികളോടെയാണ്. സ്വന്തമായി തുടങ്ങിയ സ്റ്റേഷനറി കടയും കോട്ടൺ ജിന്നിംഗ് ഫാക്ടറിയും തകർന്നു തരിപ്പണമായതോടെ, 1909-ൽ റാവൽപിണ്ടിയിലെ ഒരു കോൺട്രാക്ടറുടെ കീഴിൽ ‘മുനീം’ (കണക്കെഴുത്തുകാരൻ) ആയി ജോലി ചെയ്യേണ്ടി വന്ന 25-കാരനായ ഒരു യുവാവുണ്ടായിരുന്നു—ലാലാ ശ്രീറാം (Lala Shri Ram). എന്നാൽ അതേവർഷം അദ്ദേഹം തന്റെ അച്ഛനും അമ്മാവനും പങ്കാളികളായ ഡൽഹി ക്ലോത്ത് & ജനറൽ മിൽസ് (DCM) എന്ന കമ്പനിയിൽ അക്കൗണ്ട്സ് ഡിപ്പാർട്ട്‌മെന്റിൽ ഒരു സാധാരണ അപ്രന്റീസായി ജോലിയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത് ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യത്തിന് ടെന്റുകൾ വിതരണം ചെയ്യാനുള്ള വൻ കരാർ സ്വന്തമാക്കിയ ലാലാ ശ്രീറാം, അതിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച ലാഭം ഉപയോഗിച്ച് DCM കമ്പനിയുടെ ഓഹരികൾ ഘട്ടം ഘട്ടമായി സ്വന്തമാക്കി അതിന്റെ അമരത്തെത്തി. തുടർന്ന് തുണിമില്ലുകൾ, പഞ്ചസാര മില്ലുകൾ, കെമിക്കലുകൾ എന്നിവയിലേക്ക് ഡിസിഎമ്മിനെ പടർത്തിയ അദ്ദേഹം 1930-കളിൽ ഇന്ത്യൻ വീടുകളിൽ സ്ത്രീകൾ നേരിടുന്ന കടുത്ത സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധി തിരിച്ചറിഞ്ഞു.
വിദേശത്തുനിന്ന് വൻവിലകൊടുത്ത് ഇറക്കുമതി ചെയ്യുന്ന തയ്യൽ മെഷീനുകൾ സാധാരണക്കാർക്ക് വാങ്ങാൻ കഴിയാത്ത അവസ്ഥയായിരുന്നു അന്ന്. ഇന്ത്യൻ സ്ത്രീകൾക്ക് സ്വന്തമായി ജോലി ചെയ്ത് സാമ്പത്തിക സ്വാതന്ത്ര്യം നേടാൻ ലളിതവും താങ്ങാനാവുന്നതുമായ ഒരു മാർഗ്ഗം വേണമെന്ന് അദ്ദേഹം ഉറപ്പിച്ചു. 1936-ൽ ഡിസിഎം (DCM) ഗ്രൂപ്പിന് കീഴിൽ അദ്ദേഹം ‘ഉഷ’ എന്ന ബ്രാൻഡിൽ തയ്യൽ മെഷീനുകൾ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി.
സംസ്കൃതത്തിലും ഹിന്ദിയിലും ‘ഉഷ’ (Usha) എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം “പുതിയ പ്രഭാതം” (Dawn/New Beginning) എന്നാണ്. വിദേശി ബ്രാൻഡുകൾ ഭരിച്ചിരുന്ന അക്കാലത്ത്, ഭാരതീയ സ്ത്രീകൾക്ക് പുതിയൊരു പ്രകാശവും സാമ്പത്തിക സ്വാതന്ത്ര്യവും നൽകുന്ന “പുതിയൊരു പ്രഭാതം” എന്ന സങ്കൽപ്പത്തിലാണ് അദ്ദേഹം ഈ പേര് നൽകിയത്. കൂടാതെ ബ്രിട്ടീഷ് പേരുകൾക്കിടയിൽ സാധാരണക്കാരായ ഇന്ത്യൻ വീട്ടമ്മമാർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ഉച്ചരിക്കാവുന്ന ലളിതമായ ഒരു സ്ത്രീനാമം എന്നതും ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് പിന്നിലുണ്ടായിരുന്നു. സ്വന്തമായി അധ്വാനിച്ച് വരുമാനമുണ്ടാക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച ലക്ഷക്കണക്കിന് സ്ത്രീകൾക്ക് ഉഷയുടെ തയ്യൽ മെഷീൻ വെറുമൊരു യന്ത്രമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് അവരുടെ സ്വയംപര്യാപ്തതയുടെയും ആത്മാഭിമാനത്തിന്റെയും ചിഹ്നമായിരുന്നു!
1940-കളിൽ ഉഷ ഇന്ത്യക്കാരുടെ സ്വാതന്ത്ര്യ സ്വപ്നങ്ങൾക്കൊപ്പം മറ്റൊരു വിപ്ലവം കൂടി സൃഷ്ടിച്ചു—തയ്യൽ മെഷീനിൽ നിന്ന് ഫാനുകളിലേക്ക് (Fans) അവർ ചുവടുവെച്ചു. ഉഷ്ണതരംഗങ്ങളിൽ ഇന്ത്യ വെന്തുരുകുമ്പോൾ, ഉഷയുടെ ഫാനുകൾ സാധാരണക്കാരന്റെ വീടുകളിൽ തണുത്ത കാറ്റെത്തിച്ചു. വിദേശി ഫാനുകൾ മാത്രം ഭരിച്ചിരുന്ന വിപണിയിൽ നിന്ന് ഇന്ത്യയിൽ നിർമ്മിച്ച് വിദേശ രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് ഫാനുകൾ കയറ്റി അയക്കാനും ഉഷ തുടക്കമിട്ടു. അതോടെ ഇന്ത്യൻ വീടുകളിൽ ഒരു അപൂർവ്വ കാഴ്ച തെളിഞ്ഞു—ഉമ്മറത്ത് കറങ്ങുന്ന ഫാനിലും, അകത്തളത്തിൽ അമ്മമാർ തുന്നുന്ന മെഷീനിലും ഒരേ പേര് തിളങ്ങിപ്പറ്റി; ‘USHA’!
ആദ്യകാലത്ത് ‘Agents and Distributors Ltd.’ എന്നും പിന്നീട് ‘Usha Sales’ എന്നും അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന കമ്പനി, ജനങ്ങളുടെ മനസ്സിൽ ‘ഉഷ’ എന്ന പേര് അത്രമേൽ പതിഞ്ഞതുകൊണ്ട് 1982-ൽ ഔദ്യോഗികമായി തങ്ങളുടെ പേര് ‘Usha International Limited’ എന്ന് തിരുത്തിയെഴുതി.
1993-ൽ ജപ്പാനിലെ പ്രശസ്തമായ ജനോമീ കോർപ്പറേഷനുമായി (Janome Corporation) കൈകോർത്തതോടെ തയ്യൽ മെഷീൻ രംഗത്ത് അത്യാധുനിക ഡിജിറ്റൽ, കമ്പ്യൂട്ടറൈസ്ഡ് എംബ്രോയ്ഡറി സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ വൻ തരംഗം തന്നെ ഉഷ സൃഷ്ടിച്ചു. അവിടെ നിന്നും അവർ നിർത്തിയില്ല. പ്രഷർ കുക്കറുകൾ, അയൺ ബോക്സുകൾ, കിച്ചൺ അപ്ലയൻസുകൾ, വാട്ടർ ഹീറ്ററുകൾ, റൂം കൂളറുകൾ മുതൽ കാറുകൾക്ക് ആവശ്യമായ ഓട്ടോമോട്ടീവ് ഘടകങ്ങൾ വരെ നിർമ്മിക്കുന്ന കൂറ്റൻ സാമ്രാജ്യമായി ഉഷ പന്തലിച്ചു.
ശ്രീറാം കോളേജ് ഓഫ് കോമേഴ്‌സും (SRCC) ലേഡി ശ്രീറാം കോളേജും (LSR) സ്ഥാപിച്ച് വിദ്യാഭ്യാസ രംഗത്ത് വിപ്ലവം സൃഷ്ടിച്ച ലാലാ ശ്രീറാം കെട്ടിപ്പടുത്ത ഈ പ്രസ്ഥാനം, തങ്ങളുടെ പഴയ വേരുകളെ മറന്നില്ല. ‘Usha Silai School’ എന്ന പദ്ധതിയിലൂടെ ഗ്രാമീണ മേഖലയിലെ ലക്ഷക്കണക്കിന് സ്ത്രീകൾക്ക് സൗജന്യമായി തയ്യൽ പരിശീലനവും മെഷീനുകളും നൽകി അവരെ സ്വന്തം ഗ്രാമങ്ങളിൽ തന്നെ ചെറുകിട സംരംഭകരാക്കി മാറ്റാൻ ഉഷയ്ക്ക് കഴിഞ്ഞു.
ഇന്ന് 45-ലധികം സ്വന്തം എക്സ്ക്ലൂസീവ് ഷോറൂമുകളും, 4 അത്യാധുനിക ഫാക്ടറികളും, 34 വെയർഹൗസുകളും, 30-ലധികം വിദേശ രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് കയറ്റുമതിയും നടത്തുന്ന ഉഷ, സിദ്ധാർത്ഥ് ശ്രീറാം ഗ്രൂപ്പിന്റെ (Siddharth Shriram Group) കീഴിൽ ഇപ്പോഴും ഇന്ത്യക്കാരുടെ വീടുകളിൽ വൻ ശക്തിയായി മുന്നേറുകയാണ്. ഒരു തോൽവിയിൽ തുടങ്ങി, അമ്മയുടെ തയ്യൽ മെഷീനിലൂടെ വളർന്ന് 90 വർഷമായി ഓരോ ഇന്ത്യൻ വീട്ടിലും തലയുയർത്തി നിൽക്കുന്ന ഉഷയുടെ ഈ കഥ, ബിസിനസ്സ് ലോകത്തെ ഏറ്റവും വലിയ പാരമ്പര്യത്തിന്റെ ജീവിക്കുന്ന തെളിവാണ്!
