“ചെറുപ്പത്തിൽ സ്കൂളിലേക്ക് പോകുമ്പോൾ അമ്മ ടിഫിൻ ബോക്സിൽ വെച്ചു തന്നിരുന്ന ആ ചുവന്ന ജാം പുരട്ടിയ ബ്രെഡ് കഷ്ണം ഓർമ്മയുണ്ടോ? സ്കൂൾ ഇന്റർവെല്ലിൽ കൂട്ടുകാരോട് വഴക്കിട്ട് നമ്മൾ ഓടിയെത്തി കൊതിയോടെ കഴിച്ച ആ മധുരത്തിന് പിന്നിൽ പഞ്ചാബിലെ ഒരു റെയിൽവേ ട്രാക്കിന്റെയും ബ്രിട്ടീഷ് അധിനിവേശത്തിന്റെയും വലിയൊരു ചരിത്രമുണ്ടെന്ന് നിങ്ങൾപ്പോഴെങ്കിലും ചിന്തിച്ചിട്ടുണ്ടോ? നമ്മുടെ ബാല്യകാല ഓർമ്മകളിൽ മധുരം നിറച്ച കിസ്സാന്റെ ആ അവിശ്വസനീയമായ 90 വർഷത്തെ വിജയഗാഥയിലേക്ക് നമുക്കൊന്നിറങ്ങിപ്പോകാം.”
കഥ ആരംഭിക്കുന്നത് 1930-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിൻ കീഴിലുള്ള പഞ്ചാബിലെ ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ മണ്ണിലാണ്. അന്ന് ബ്രിട്ടീഷ് തീവണ്ടികൾ ഒരു പ്രത്യേക റെയിൽവേ സ്റ്റോപ്പിൽ നിറുത്തുമായിരുന്നു. അവിടെ ബ്രിട്ടീഷ് വ്യവസായികളായ മിറ്റ്ചെൽ ബ്രദേഴ്സ് (Mitchell Bros.) ഒരു ചെറിയ ഫ്രൂട്ട് പ്രോസസിംഗ് യൂണിറ്റ് നടത്തിയിരുന്നത്. വടക്കേ ഇന്ത്യയിലെ പാടശേഖരങ്ങളിൽ വിളയുന്ന പുതുമയാർന്ന പഴങ്ങൾ നാട്ടുകാർ അവിടേക്ക് കൊണ്ടുവരുമായിരുന്നു. വിദേശികളായ യാത്രക്കാരും പ്രാദേശികരും ചേർന്ന് ആ കർഷകരെയും ആ ഇടത്തെയും സ്നേഹത്തോടെ ‘കിസ്സാൻ’ (Kissan – കർഷകൻ) എന്ന് വിളിക്കാൻ തുടങ്ങി. അന്ന് ഒരു ബ്രാൻഡ് നാമത്തെക്കാൾ ഉപരിയായി, അതൊരു കർഷകന്റെയും അവരുടെ വിളവെടുപ്പിന്റെയും പ്രതീകമായിരുന്നു. മിറ്റ്ചെൽ ബ്രദേഴ്സ് ആ പേര് ഔദ്യോഗികമായി സ്വീകരിച്ചു, പക്ഷേ അവർ ആദ്യം തുടങ്ങിയത് ജാം ആയിരുന്നില്ല. മറിച്ച്, ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന്റെയും ബ്രിട്ടീഷ് ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ ആവശ്യത്തിന്റെയും കാലഘട്ടമായിരുന്നതുകൊണ്ട് അവർ ടിന്നിലടച്ച പഴങ്ങളും (Canned Fruits), പച്ചക്കറികളും, ബേക്കഡ് ബീൻസും നിർമ്മിച്ച് ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യകാല പ്രോസസിംഗ് വ്യവസായത്തിന്റെ അമരക്കാരായി മാറി.
എന്നാൽ കിസ്സാന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ വഴിത്തിരിവ് സംഭവിക്കുന്നത് സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര ഇന്ത്യയിലാണ്. 1950-ൽ വ്യവസായ ഭീമനായ വിറ്റൽ മല്യ (Vittal Mallya) തൻ്റെ യുബി ഗ്രൂപ്പ് വഴി മിറ്റ്ചെൽ ബ്രദേഴ്സിൽ നിന്ന് കിസ്സാനെ സ്വന്തമാക്കിയതോടെ കഥ മാറി. വിറ്റൽ മല്യ എന്ന ദീർഘദർശിക്ക് കിസ്സാൻ വെറുമൊരു കാനിംഗ് കമ്പനിയായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് വരാനിരിക്കുന്ന ഇന്ത്യയുടെ വളരുന്ന മിഡിൽ ക്ലാസ്സ് ജനതയുടെ രുചിയെ മാറ്റിയെഴുതാനുള്ള ഒരു വലിയ ബ്രാൻഡായിരുന്നു. അദ്ദേഹം ടിന്നിലടച്ച പച്ചക്കറികളിൽ നിന്ന് ശ്രദ്ധ മാറി ജാമിലേക്കും, ടൊമാറ്റോ കെച്ചപ്പിലേക്കും, സ്ക്വാഷുകളിലേക്കും കമ്പനിയെ തിരിച്ചുവിട്ടു. അവിടം മുതലാണ് ‘ബ്രെഡ് ആൻഡ് ജാം’ എന്ന ആശയം ഇന്ത്യൻ വീടുകളിൽ ഒരു സംസ്കാരമായി മാറിയത്. സ്കൂളിൽ പോകുന്ന കുട്ടികൾക്ക് അന്ന് ഏറ്റവും എളുപ്പത്തിൽ തയ്യാറാക്കാവുന്ന പ്രാതൽ എന്ന നിലയിൽ കിസ്സാൻ ജാം ഓരോ വീട്ടിലെയും റാക്കുകളിൽ സ്ഥാനം പിടിച്ചു. അച്ചാറുകളും മറ്റ് സോസുകളും കൂടി വന്നതോടെ കിസ്സാൻ ഒരു ‘അന്താരാഷ്ട്ര നിലവാരമുള്ള നാടൻ ബ്രാൻഡ്’ ആയി വളർന്നു.കുട്ടികളുടെ ടിഫിൻ ബോക്സുകളിലെയും മുതിർന്നവരുടെ ഓർമ്മകളിലെയും മധുരമുള്ള ഒരു കുടുംബ വികാരമായി മാറി!
പിന്നീട് 1993-ൽ ബ്രൂക്ക് ബോണ്ട് ഇന്ത്യ (Brooke Bond India) കിസ്സാനെ ഏറ്റെടുക്കുകയും, തൊട്ടുപിന്നാലെ അത് ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ എഫ്എംസിജി കോർപ്പറേഷനായ ഹിന്ദുസ്ഥാൻ യൂണിലിവറിന്റെ (HUL) കൈകളിലെത്തുകയും ചെയ്തു. എത്ര കൈകൾ മറിഞ്ഞിട്ടും, ഉടമസ്ഥർ മാറിയിട്ടും ‘കിസ്സാൻ’ എന്ന പേരിനുണ്ടായിരുന്ന വിശ്വസ്തതയും ഗുണനിലവാരവും ഇല്ലാതായില്ല.
ഇന്ന് യൂണിലിവറിന്റെ കീഴിൽ തങ്ങളുടെ പഴയ വേരുകളെ കിസ്സാൻ മറന്നില്ല. ‘Kissan – The Brand because of Kisans’ എന്ന ആശയം ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചുകൊണ്ട് തക്കാളി സോസുകൾക്കായി ഇന്ത്യയിലെ എണ്ണമറ്റ കർഷകരിൽ നിന്ന് സുസ്ഥിരമായ (Sustainable) രീതിയിൽ നേരിട്ട് തക്കാളിയും പഴങ്ങളും സംഭരിച്ച്, അയ്യായിരത്തിലധികം കർഷക കുടുംബങ്ങൾക്ക് സ്ഥിരവരുമാനം നൽകാൻ ഇന്നും കിസ്സാന് കഴിയുന്നു.
ഒരു ബ്രിട്ടീഷ് റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനിലെ ചെറിയ സ്റ്റോപ്പിൽ നിന്നു തുടങ്ങി, വിറ്റൽ മല്യയുടെയും യൂണിലിവറിന്റെയും കോർപ്പറേറ്റ് കൈകളിലൂടെ കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെട്ട്, തലമുറകളുടെ ബാല്യത്തിൽ മധുരം നിറച്ച കിസ്സാൻ, ഇന്ത്യൻ ബിസിനസ്സ് ലോകത്തെ ഏറ്റവും തിളക്കമാർന്ന പാരമ്പര്യത്തിന്റെ കഥയാണ്!
