വർഷത്തിൽ അഞ്ചും ആറും മാസങ്ങൾ തോരാതെ പെയ്യുന്ന പേമാരിയും, കട്ടൻചായയും ചൂടുള്ള കപ്പയും മീൻകറിയും ശീലമാക്കിയ ഒരു ജനതയും! അരനൂറ്റാണ്ട് മുൻപ് ‘കേരളത്തിൽ നമുക്കൊരു ഐസ്‌ക്രീം ഫാക്ടറി തുടങ്ങണം’ എന്ന് ആരെങ്കിലും പരസ്യമായി പറഞ്ഞിരുന്നെങ്കിൽ നാട്ടുകാർ ഒന്നടങ്കം നെറ്റിചുളിക്കുമായിരുന്നു. ‘ഇവിടെ ഐസ്‌ക്രീമിന് മാർക്കറ്റില്ല, ഇത് കേരളമാണ്, മഴ പെയ്താൽ കട പൂട്ടിക്കെട്ടേണ്ടി വരും’ എന്ന് മുതിർന്നവർ പോലും ഒരുപോലെ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയ അതേ മണ്ണിൽ, വെറും നൂറ് സ്ക്വയർ ഫീറ്റിന്റെ ഒരു കൊച്ചു വാടകമുറിയിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച്, ആഗോള-ദേശീയ കോർപ്പറേറ്റ് ഭീമന്മാരെ സ്വന്തം തട്ടകത്തിൽ വിറപ്പിച്ച് നിർത്തിയ ‘ലാസ്സ’യുടെ (Lazza) ആ മാസ്സ് ബിസിനസ്സ് പോരാട്ടം ഇന്ത്യൻ വാണിജ്യ ചരിത്രത്തിലെ തന്നെ ഏറ്റവും ധീരമായ ഏടുകളിലൊന്നാണ്!”
കഥയുടെ തുടക്കം 1970-കളുടെ ആദ്യ നാളുകളിലാണ്. കേരള സർവീസിലെ ഉന്നത ഉദ്യോഗസ്ഥനായി വിരമിച്ച് കൊച്ചിയിൽ വിശ്രമജീവിതം നയിക്കുകയായിരുന്ന എം.സി. ജോൺ എന്ന പ്രഗത്ഭനായ മനുഷ്യനിലൂടെയാണ് ഇതിന്റെ ആദ്യ വിത്ത് വീഴുന്നത്. അന്നത്തെ ഇന്ത്യൻ ഐസ്‌ക്രീം വ്യവസായത്തിന്റെ അമരക്കാരിലൊരാളായിരുന്ന എൽ.സി. ജാവ സംഘടിപ്പിച്ച ഒരു സായാഹ്ന വിരുന്നിൽ വെച്ചാണ് കേരളത്തിൽ ഒരു ഐസ്‌ക്രീം യൂണിറ്റ് തുടങ്ങുന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള അപ്രതീക്ഷിത ചർച്ച ഉയരുന്നത്. ആ ആശയത്തിൽ ആകൃഷ്ടനായ ജോൺ, ബിസിനസ്സിൽ പങ്കാളിയാക്കാൻ മറ്റൊരാളെയും കൂട്ടി ജാവയുമായി കൂടിക്കാഴ്ച നിശ്ചയിച്ചു. എന്നാൽ, നിശ്ചയിച്ച സമയത്ത് ജാവ എത്തിച്ചേരാൻ വൈകിയതിൽ പ്രകോപിതനായ ആ വ്യക്തി പ്രോജക്ട് ഉപേക്ഷിച്ച് ഇറങ്ങിപ്പോയി. പക്ഷേ, എം.സി. ജോൺ അവിടെ തളർന്നില്ല. വൈകിയെത്തിയ ജാവയുമായി അദ്ദേഹം ദീർഘനേരം സംസാരിക്കുകയും, പങ്കാളിയില്ലാതെ ഒറ്റയ്ക്ക് തന്നെ ഈ വെല്ലുവിളി ഏറ്റെടുത്ത് കേരളത്തിൽ ഫ്രാഞ്ചൈസി ആരംഭിക്കാനുള്ള അവകാശം ഉറപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.
അങ്ങനെ 1972-ൽ കൊച്ചിയിൽ തുടക്കമിടുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് മുന്നിൽ നിന്നത് വലിയൊരു കടമ്പയായിരുന്നു. കയ്യിൽ വലിയ മൂലധനമില്ല. കൊച്ചിയിൽ കണ്ടെത്തിയത് വെറും നൂറ് സ്ക്വയർ ഫീറ്റ് മാത്രം വിസ്തൃതിയുള്ള, ചെറിയൊരു വാടകമുറി. ഐസ്‌ക്രീം മിക്സ് ശാസ്ത്രീയമായി തയ്യാറാക്കാനുള്ള കോടികളുടെ വലിയ പ്ലാന്റുകൾ സ്ഥാപിക്കാൻ ശേഷിയില്ലാതിരുന്ന അക്കാലത്ത്, അദ്ദേഹം നടപ്പിലാക്കിയ സാങ്കേതിക തന്ത്രം വിസ്മയിപ്പിക്കുന്നതായിരുന്നു. എൽ.സി. ജാവയുടെ നിർമ്മാണ കേന്ദ്രത്തിൽ നിന്ന് ദിവസവും വിമാനമാർഗ്ഗം ഫ്രഷ് ഐസ്‌ക്രീം മിക്സ് കൊച്ചിയിലെത്തിക്കുക! വെറും രണ്ട് ലിറ്റർ കപ്പാസിറ്റിയുള്ള ഒരു കൊച്ചു എ.പി.വി ബാച്ച് ഫ്രീസറും, തണുപ്പ് നഷ്ടപ്പെടാത്ത ഇൻസുലേറ്റഡ് ഹാൻസീറ്റ് ത്രീ-വീലറും ഉപയോഗിച്ചായിരുന്നു ആദ്യകാലത്തെ വിതരണം. ആദ്യവർഷത്തെ ആകെ വിറ്റുവരവ് വെറും ഒരു ലക്ഷം രൂപ മാത്രമായിരുന്നു. പ്രതികൂല കാലാവസ്ഥയും, കടക്കാരുടെ സംശയങ്ങളും, പാക്ക് ചെയ്ത ഐസ്‌ക്രീമിനോടുള്ള ജനങ്ങളുടെ വിമുഖതയും ബിസിനസ്സിനെ കടുത്ത പരീക്ഷണത്തിലാക്കി.
എന്നാൽ, ആ സംരംഭത്തിലേക്ക് ഒരു വലിയ കൊടുങ്കാറ്റുപോലെ പുതിയൊരു ഊർജ്ജം കൊണ്ടുവന്നത് എം.സി. ജോണിന്റെ മകൻ സൈമൺ ജോണിന്റെ കടന്നുവരവായിരുന്നു. എൻ.ഐ.ടി ട്രിച്ചിയിൽ നിന്ന് എഞ്ചിനീയറിംഗും പി.എസ്.ജി ടെക്കിൽ നിന്ന് എം.ബി.എയും ഉയർന്ന മാർക്കോടെ പൂർത്തിയാക്കിയ സൈമൺ ജോൺ, ആകർഷകമായ കോർപ്പറേറ്റ് ഓഫറുകൾ വേണ്ടെന്നുവെച്ച് 1972-ൽ അച്ഛന്റെ കൊച്ചു സംരംഭത്തിലേക്ക് കൈകോർത്തു. അദ്ദേഹം ചെയ്തത് ഒരു സാധാരണ മാനേജരുടെ ജോലിയായിരുന്നില്ല; സാംപിളുകളുമായി നഗരത്തിലെ ഹോട്ടലുകളിലേക്കും റസ്റ്റോറന്റുകളിലേക്കും അദ്ദേഹം നേരിട്ടിറങ്ങി ഡോർ-ടു-ഡോർ സെല്ലിംഗ് നടത്തി. ആ സമയത്ത് സർക്കാർ കൊണ്ടുവന്ന കർശനമായ ഭക്ഷ്യസുരക്ഷാ മാനദണ്ഡങ്ങൾ (PFA standards) കാരണം ഹോട്ടലുകൾക്ക് പഴയ കൈതിരിപ്പു യന്ത്രങ്ങൾ (Hand-cranked machines) ഉപയോഗിച്ച് സ്വന്തമായി ഐസ്‌ക്രീം ഉണ്ടാക്കുന്നത് വലിയ വെല്ലുവിളിയായി മാറിയിരുന്നു. ഹോട്ടലുകളുടെ ഈ വലിയ തലവേദനയെ തന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ബിസിനസ്സ് അവസരമാക്കി മാറ്റിയ സൈമൺ ജോൺ, ഉയർന്ന ശുചിത്വമുള്ള ഫാക്ടറി ഐസ്‌ക്രീമുകൾ ഹോട്ടലുകളിലേക്ക് എത്തിച്ചുനൽകി വലിയൊരു സ്ഥിരവിപണി ഉറപ്പിച്ചു.
തുടർന്ന് അദ്ദേഹം ബിസിനസ്സ് മലബാറിലേക്ക് വ്യാപിപ്പിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. തന്റെ കയ്യിലുണ്ടായിരുന്ന തുച്ഛമായ സമ്പാദ്യമായ നാല്പതിനായിരം രൂപ മുഴുവൻ നിക്ഷേപിച്ച് കോഴിക്കോട് തുടങ്ങിയ ഫാക്ടറി, ആദ്യ വർഷം തന്നെ ഒന്നര ലക്ഷം രൂപയുടെ അറ്റാദായം കൊയ്തത് കമ്പനിയുടെ ചരിത്രത്തിലെ വലിയ വഴിത്തിരിവായി. അറബിക് ഭാഷയിൽ “ജീവിതത്തിലെ എല്ലാ നല്ല കാര്യങ്ങളും” എന്ന അർത്ഥം നൽകുന്ന ‘ലാസ്സ’ (Lazza) എന്ന ബ്രാൻഡ് നാമം മലയാളിയുടെ നാവിലേക്ക് അനായാസം തുളച്ചുകയറി. കൊച്ചിയിൽ നിന്ന് തിരുവനന്തപുരത്തേക്കും കോഴിക്കോട്ടേക്കും, തുടർന്ന് തമിഴ്‌നാട്, കർണാടക ഉൾപ്പെടെയുള്ള ദക്ഷിണേന്ത്യൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിലേക്കും ലാസ്സ അതിവേഗം പടർന്നു.
ഐസ്‌ക്രീം ബിസിനസ്സിലെ ഏറ്റവും സങ്കീർണ്ണമായ വെല്ലുവിളി ‘കോൾഡ്-ചെയിൻ’ (Cold-chain) മാനേജ്‌മെന്റാണ്. ഫാക്ടറിയിൽ നിന്ന് പുറത്തിറങ്ങുന്ന ഉൽപ്പന്നം ഉപഭോക്താവിന്റെ കയ്യിലെത്തുന്നതുവരെ കൃത്യമായ മൈനസ് താപനില നിലനിർത്തണം. അമൂലും ക്വാളിറ്റി വാൾസും പോലെയുള്ള ആഗോള ഭീമന്മാർ ടെലിവിഷൻ പരസ്യങ്ങൾ കൊണ്ട് സ്ക്രീനുകൾ നിറഞ്ഞാടിയപ്പോൾ, ലസ്സ താഴെത്തട്ടിലാണ് കളിച്ചത്. അവർ സ്വന്തമായി റഫ്രിജറേറ്റഡ് വാഹനങ്ങൾ നിരത്തിലിറക്കി, ഓരോ നാട്ടിൻപുറങ്ങളിലെയും പെട്ടിക്കടകളിലും ബേക്കറികളിലും സ്വന്തം ഫ്രീസറുകൾ സ്ഥാപിച്ച് വിതരണം കുറ്റമറ്റതാക്കി. പ്രാദേശികമായ സ്വാദും, സാധാരണക്കാരന് താങ്ങാവുന്ന വിലയും, എവിടെയും എപ്പോഴും കിട്ടുന്ന ലഭ്യതയുമായിരുന്നു അവരുടെ വിജയമന്ത്രം.
കാലത്തിനൊപ്പം മാനുഫാക്ചറിംഗിൽ അവർ വരുത്തിയ ഓട്ടോമേഷൻ വിപ്ലവമായിരുന്നു അടുത്ത ഘട്ടം. മനുഷ്യസ്പർശമേൽക്കാതെ അത്യാധുനിക യന്ത്രങ്ങളിലൂടെ ഐസ്‌ക്രീം തയ്യാറാക്കുന്ന പത്തിലധികം മെഗാ ഫാക്ടറികളാണ് അവർ പടുത്തുയർത്തിയത്. ആഡംബര വിപണി ലക്ഷ്യമിട്ട് മഡഗാസ്കർ വാനിലയും, ബെൽജിയൻ ചോക്ലേറ്റും, കാലിഫോർണിയൻ ബദാമും, കേരളത്തിന്റെ സ്വന്തം വയനാടൻ ചക്കയുമൊക്കെ ചേർത്ത് പുറത്തിറക്കിയ ‘ലാസ്സ പ്രീമിയം ഗോൾഡ്’ അന്താരാഷ്ട്ര നിലവാരത്തെ വെല്ലുവിളിക്കുന്നതായിരുന്നു.
ഇന്ന് ജെ.എസ്.എഫ് ഹോൾഡിംഗ്സിന്റെ (JSF Holdings) കുടക്കീഴിൽ സൈമൺ ജോണിന്റെ ചെയർമാൻഷിപ്പിലും, മൂന്നാം തലമുറയിലെ ജോൺ സൈമൺ, ജോസഫ് സൈമൺ, ഡോ. രാഹുൽ സൈമൺ എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിലും മുന്നേറുന്ന ലസ്സ, ഇന്ത്യയ്ക്ക് പുറമെ മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലേക്കും ആഫ്രിക്കൻ വിപണികളിലേക്കും വിജയകരമായി ചിറകുവിരിച്ചു കഴിഞ്ഞു. ഒരു ലക്ഷം രൂപയുടെ വിറ്റുവരവിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് നൂറുകണക്കിന് കോടികളുടെ സാമ്രാജ്യമായി വളർന്ന ലാസ്സ, വെല്ലുവിളികളെ അവസരങ്ങളാക്കി മാറ്റിയാൽ ഒരു ചെറിയ പ്രാദേശിക സംരംഭത്തിന് ആഗോള ഭീമന്മാർക്കിടയിലും തങ്ങളുടെ സിംഹാസനം ഉറപ്പിക്കാമെന്ന് കാട്ടിത്തന്ന കേരളത്തിന്റെ അഭിമാനകരമായ ബിസിനസ്സ് ഇതിഹാസമാണ്!
