പാകിസ്ഥാനിൽ റാബി കാർഷിക സീസൺ ആരംഭിക്കാനിരിക്കെ ജലക്ഷാമം രൂക്ഷമാകുന്നു. റിസർവോയറുകളിലെ ജലനിരപ്പ് നാല് വർഷത്തിനിടയിലെ ഏറ്റവും താഴ്ന്ന നിലയിലെത്തിയതോടെ റാബി സീസണിലെ ജലലഭ്യതയിൽ ഏകദേശം 25 ശതമാനത്തിന്റെ കുറവുണ്ടാകുമെന്നാണ് കണക്കുകൂട്ടൽ. ഒക്ടോബർ ഒന്നിന് ആരംഭിക്കുന്ന റാബി കൃഷിക്കാലത്ത് 21–22 മില്യൺ ഏക്കർ-അടി (MAF) വെള്ളം മാത്രമേ ലഭ്യമാകൂ എന്നാണ് നിലവിലെ വിലയിരുത്തൽ.
ജലക്ഷാമം ഏറ്റവും കൂടുതൽ ബാധിക്കുക ഗോതമ്പ് കൃഷിയെയാകുമെന്ന ആശങ്കയാണ് ഉയരുന്നത്. പാകിസ്ഥാനിലെ പ്രധാന റാബി വിളയായ ഗോതമ്പിന്റെ ഉൽപാദനം കുറയുന്നത് രാജ്യത്തിന്റെ ഭക്ഷ്യസുരക്ഷയിലും സാമ്പത്തിക മേഖലയിലും സമ്മർദം സൃഷ്ടിക്കാനിടയുണ്ട്. ജലസേചനത്തെ ആശ്രയിച്ചുള്ള കൃഷി വ്യാപകമായതിനാൽ ജലലഭ്യതയിലെ കുറവ് കർഷകരെയും കാർഷിക ഉൽപാദനത്തെയും നേരിട്ട് ബാധിക്കുമെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ.
ഇന്ത്യയും പാകിസ്ഥാനും തമ്മിലുള്ള ജലതർക്കം തുടരുന്നതിനിടെയാണ് പാകിസ്ഥാൻ കടുത്ത ജലസമ്മർദത്തിലേക്ക് നീങ്ങുന്നത്. 1960ലെ സിന്ധു നദീജല കരാർ സംബന്ധിച്ച ഇന്ത്യയുടെ പങ്കാളിത്തം 2025 ഏപ്രിൽ 23 മുതൽ താൽക്കാലികമായി നിർത്തിവച്ചിരിക്കുകയാണ്. ഇതിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ പാകിസ്ഥാന്റെ ജലവിഭവ നിയന്ത്രണം കൂടുതൽ സമ്മർദത്തിലായിരിക്കുകയാണെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ.
റാബി സീസണിന് മുന്നോടിയായി പാകിസ്ഥാനിലെ അണക്കെട്ടുകളിലും ജലസംഭരണികളിലും ആവശ്യത്തിന് വെള്ളമില്ലാത്തത് സ്ഥിതി കൂടുതൽ സങ്കീർണമാക്കുന്നു. ഒരു മില്യൺ ഏക്കർ-അടിയിലധികം വെള്ളത്തിന്റെ അധിക റിലീസുകളും റാബി സീസണിലെ ജലക്ഷാമം രൂക്ഷമാക്കുന്നതായി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടുന്നു. ലഭ്യമായ ജലത്തിന്റെ അളവ് കുറയുന്നതോടെ കൃഷിക്ക് ആവശ്യമായ ജലവിതരണം ഉറപ്പാക്കുന്നത് പാകിസ്ഥാന് വലിയ വെല്ലുവിളിയാകും.
ജലക്ഷാമത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതം കൃഷിയിടങ്ങളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങില്ലെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ. പാകിസ്ഥാന്റെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിൽ കൃഷിക്ക് നിർണായക പങ്കുള്ളതിനാൽ കാർഷിക ഉൽപാദനത്തിലെ ഇടിവ് വ്യാപകമായ സാമ്പത്തിക പ്രത്യാഘാതങ്ങൾക്ക് വഴിവെച്ചേക്കാം. ഗോതമ്പിന്റെ ലഭ്യത കുറയുന്നത് ഭക്ഷ്യവിലയിലും ഭക്ഷ്യസുരക്ഷയിലും സമ്മർദം വർധിപ്പിക്കാനുള്ള സാധ്യതയുമുണ്ട്.
അതേസമയം, ജലലഭ്യത കുറഞ്ഞതോടെ പാകിസ്ഥാനിലെ പഞ്ചാബ്, സിന്ധ് പ്രവിശ്യകൾക്കിടയിലെ ജലവിഹിത തർക്കവും വീണ്ടും ശക്തമാകാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. ലഭ്യമായ വെള്ളം കുറയുന്നതിനനുസരിച്ച് സംസ്ഥാനങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള വിഹിതത്തിനായുള്ള മത്സരം വർധിക്കുമെന്നാണ് സൂചന. റാബി സീസണിലെ ജലവിഹിതം അന്തിമമാക്കുന്നതിനുള്ള നടപടികളിലാണ് ഇൻഡസ് റിവർ സിസ്റ്റം അതോറിറ്റി (IRSA). മൂന്ന് തലത്തിലുള്ള ജലവിതരണ ഫോർമുലയെച്ചൊല്ലി പ്രവിശ്യകൾക്കിടയിൽ വീണ്ടും അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ ഉയരാനുള്ള സാധ്യതയും നിലനിൽക്കുന്നു.
റാബി കൃഷി ആരംഭിക്കാൻ ദിവസങ്ങൾ മാത്രം ശേഷിക്കെ കുറഞ്ഞ ജലസംഭരണം, 25 ശതമാനം വരെ പ്രതീക്ഷിക്കുന്ന ജലക്ഷാമം, ഗോതമ്പ് ഉൽപാദനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ആശങ്ക, പ്രവിശ്യകൾ തമ്മിലുള്ള ജലവിഹിത തർക്കം എന്നിവയാണ് പാകിസ്ഥാൻ നേരിടുന്ന പ്രധാന വെല്ലുവിളികൾ.
