ബംഗളൂരുവിലെ തിരക്കേറിയ ഒരു വൈകുന്നേരം. അമേരിക്കയിലെ സിലിക്കൺ വാലിയിലും ലോകപ്രശസ്ത ഗെയിമിങ് കമ്പനിയായ Zynga-യിലുമൊക്കെ ഉന്നത പദവികൾ വഹിച്ചിരുന്ന ഷാൻ കടവിൽ എന്ന മലയാളി തന്റെ ലാപ്ടോപ്പിന് മുന്നിലിരുന്ന് അസ്വസ്ഥനാകുകയാണ്. കാരണം മറ്റൊന്നുമല്ല, അയാൾക്ക് അന്ന് രാത്രി നല്ല നാടൻ കേരള സ്റ്റൈൽ മീൻകറി കഴിക്കണം! FarmVille പോലുള്ള വെർച്വൽ ഗെയിമുകളിലൂടെ ലോകത്തിന് കൃഷിയും വിളവെടുപ്പുമൊക്കെ കാണിച്ചുകൊടുത്ത ആ ടെക് വിദഗ്ധന്, താൻ താമസിക്കുന്ന നഗരത്തിൽ വിശ്വസിച്ച് വാങ്ങാൻ കഴിയുന്ന നല്ല പച്ചമീൻ കിട്ടുന്നില്ല എന്നതായിരുന്നു യഥാർത്ഥ പ്രശ്നം. മാർക്കറ്റിൽ കിട്ടുന്ന മീൻ എപ്പോൾ പിടിച്ചതാണെന്നോ, എത്ര ദിവസം പഴക്കമുള്ളതാണെന്നോ, അതിൽ രാസവസ്തുക്കൾ ചേർത്തിട്ടുണ്ടോ എന്നോ ആർക്കും ഒരു ഉറപ്പുമില്ല.
അങ്ങനെയിരിക്കെയാണ് ഷാൻ ‘SeaToHome’ എന്നൊരു വെബ്സൈറ്റ് കണ്ടെത്തുന്നത്. കൊച്ചിയിൽ നിന്ന് പിടിക്കുന്ന നല്ല ഫ്രഷ് മീൻ നേരിട്ട് ബംഗളൂരുവിലെ വീടുകളിൽ എത്തിക്കുന്ന ഒരു സംരംഭം. ഷാൻ അതിന്റെ സ്ഥിരം ഉപഭോക്താവായി മാറി. പക്ഷേ, ഒരു ദിവസം മീൻ ഓർഡർ ചെയ്യാൻ നോക്കിയപ്പോൾ ആ വെബ്സൈറ്റ് പ്രവർത്തിക്കുന്നില്ല! സാധാരണ ഒരാളായിരുന്നെങ്കിൽ മറ്റൊരു മീൻകട തേടിപ്പോയേനെ. എന്നാൽ ഷാൻ കടവിൽ ചെയ്തത് മറ്റൊന്നാണ്. ആ വെബ്സൈറ്റ് എന്തിനാണ് നിന്നുപോയതെന്നറിയാൻ അദ്ദേഹം അതിന്റെ ഉടമയെ അന്വേഷിച്ചിറങ്ങി. ആ അന്വേഷണം ചെന്നെത്തിയത് കൊച്ചിയിലെ മത്സ്യവ്യാപാര മേഖലയിൽ വർഷങ്ങളുടെ പരിചയമുള്ള മാത്യു ജോസഫ് എന്ന സംരംഭകനിലേക്കാണ്.
മാത്യു ജോസഫിന്റെ കഥയും തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു. മത്സ്യക്കയറ്റുമതി രംഗത്ത് പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന മാത്യു, ആഗോള സാമ്പത്തിക മാന്ദ്യത്തെത്തുടർന്ന് കയറ്റുമതി മേഖല തളർന്നപ്പോഴാണ് പുതിയൊരു വഴി ചിന്തിച്ചത്. കേരളത്തിലെ മത്സ്യത്തൊഴിലാളികളിൽ നിന്ന് നേരിട്ട് മീൻ വാങ്ങി ഇടനിലക്കാരില്ലാതെ ഇന്ത്യയിലെ ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് എത്തിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ 2011-12 കാലഘട്ടത്തിലാണ് അദ്ദേഹം SeaToHome തുടങ്ങിയത്. ഏത് ബോട്ടിൽ നിന്നാണ് മീൻ പിടിച്ചതെന്ന് പോലും തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുന്ന തരത്തിലുള്ള സംവിധാനം അദ്ദേഹം കൊണ്ടുവന്നു. തുടക്കത്തിൽ ആളുകൾക്ക് ഇഷ്ടമായെങ്കിലും, ഓർഡറുകൾ കൂടിയപ്പോൾ അത് കൈകാര്യം ചെയ്യാനുള്ള സാങ്കേതികവിദ്യയോ മൂലധനമോ ഇല്ലാതെ വന്നതോടെ SeaToHome എന്ന ആ സ്വപ്നം പാതിവഴിയിൽ നിന്നുപോവുകയായിരുന്നു.
2015-ൽ കൊച്ചിയിലും ബംഗളൂരുവിലുമായി രണ്ട് വ്യത്യസ്ത ലോകങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ആ രണ്ട് മലയാളികൾ കൈകോർത്തപ്പോൾ പിറന്നത് വെറുമൊരു മീൻ വിൽപ്പന കമ്പനിയായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള മത്സ്യവ്യാപാര രീതികളെ പൊളിച്ചെഴുതിയ ‘FreshToHome’ എന്ന വിപ്ലവമായിരുന്നു. മാത്യുവിന്റെ മത്സ്യബന്ധന മേഖലയിലെ ആഴത്തിലുള്ള അറിവും മത്സ്യത്തൊഴിലാളികളുമായുള്ള ബന്ധവും, ഷാനിന്റെ ടെക്നോളജി വൈദഗ്ധ്യവും ഒന്നിച്ചു. തുടക്കത്തിൽ വെറും എട്ട് ജീവനക്കാരെ വെച്ചാണ് ഈ സംരംഭത്തിന് തുടക്കമിട്ടത്.
ഈ ബിസിനസിന്റെ യഥാർത്ഥ മാജിക് ഒളിഞ്ഞിരുന്നത് അവരുടെ ആപ്പിലായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് കടൽത്തീരത്ത് നിന്ന് ഉപഭോക്താവിന്റെ അടുക്കളയിലേക്കുള്ള അവരുടെ സപ്ലൈ ചെയിനിലായിരുന്നു. പരമ്പരാഗത രീതിയിൽ കടലിൽ നിന്ന് പിടിക്കുന്ന മീൻ ഉപഭോക്താവിന്റെ കയ്യിലെത്താൻ മൂന്നോ നാലോ ദിവസമെടുക്കുമ്പോൾ, FreshToHome അത് 24 മുതൽ 36 മണിക്കൂറിനുള്ളിൽ വീട്ടിലെത്തിക്കാൻ തുടങ്ങി. ‘100% Fresh, 0% Chemicals’ എന്നതായിരുന്നു അവരുടെ ഏറ്റവും വലിയ ഗുണനിലവാര മാനദണ്ഡം. മീനിൽ അമോണിയയോ ഫോർമാലിനോ ചേർക്കുന്നില്ലെന്നും, ചിക്കനിൽ ആന്റിബയോട്ടിക് അവശിഷ്ടങ്ങളില്ലെന്നും അവർ ഉറപ്പുവരുത്തി. മത്സ്യത്തൊഴിലാളികളിൽ നിന്ന് നേരിട്ട് ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ശേഖരിച്ച്, താപനില കൃത്യമായി നിയന്ത്രിക്കുന്ന കോൾഡ് ചെയിൻ സംവിധാനങ്ങളിലൂടെയും ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് അധിഷ്ഠിതമായ ഡിമാൻഡ് ഫോർകാസ്റ്റിംഗിലൂടെയും അവർ ഗുണനിലവാരത്തിന് പുതിയൊരു അളവുകോൽ സൃഷ്ടിച്ചു.
മീനിൽ തുടങ്ങിയ യാത്ര പിന്നീട് വളർച്ചയുടെ പുതിയ പടവുകൾ കയറാൻ തുടങ്ങി. 2017-ൽ ചിക്കനും മട്ടണും അവരുടെ നിരയിലേക്ക് എത്തി. 2019-ൽ പച്ചക്കറികളും പാലുൽപ്പന്നങ്ങളുമായി ‘FTHDaily’ എന്ന സേവനവും ആരംഭിച്ചു. അതേ വർഷം തന്നെ പ്രവാസികളുടെ പ്രിയപ്പെട്ട നാടായ യു.എ.ഇ വിപണിയിലേക്കും ഈ മലയാളി ബ്രാൻഡ് കടന്നുചെന്നു. ഗൾഫിലെ സൂപ്പർമാർക്കറ്റ് സംസ്കാരത്തിനനുസരിച്ച് തങ്ങളുടെ ബിസിനസ് രീതികൾ മാറ്റിയെടുക്കാൻ മാത്യു ജോസഫ് നേരിട്ട് അവിടെ താമസിച്ച് പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകി. 2021 ആയപ്പോഴേക്കും ബംഗളൂരുവിൽ ഓഫ്ലൈൻ സ്റ്റോറുകളും അവർ തുറന്നു.
ഒരു മലയാളിയുടെ മീൻകൊതിയിൽ തുടങ്ങിയ ഈ സംരംഭത്തിലേക്ക് ലോകത്തെ വമ്പൻ നിക്ഷേപകർ ഒഴുകിയെത്തുന്ന കാഴ്ചയാണ് പിന്നീട് കണ്ടത്. Iron Pillar, Investcorp, ദുബായ് സർക്കാരിന്റെ Investment Corporation of Dubai, അസെന്റ് ക്യാപിറ്റൽ എന്നിവർക്കൊപ്പം 2023-ൽ ആഗോള ഭീമനായ Amazon-ന്റെ Smbhav Venture Fund പോലും 104 മില്യൺ ഡോളറിന്റെ നിക്ഷേപവുമായി FreshToHome-ന് ഒപ്പം ചേർന്നു. മൊത്തം 256 മില്യൺ ഡോളറിലധികം ഇക്വിറ്റി ഫണ്ടിംഗ് നേടിയ ഈ കമ്പനി ഇന്ത്യയിലെയും ഗൾഫിലെയും ഏറ്റവും വലിയ ഓൺലൈൻ മീൻ-മാംസ വിതരണ ശൃംഖലയായി വളർന്നു.
എന്നാൽ ഈ വിജയകഥയ്ക്ക് മറ്റൊരു യാഥാർത്ഥ്യത്തിന്റെ മുഖം കൂടിയുണ്ട്. 2025 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ കമ്പനിയുടെ വരുമാനം 14 ശതമാനം വളർച്ചയോടെ 421 കോടി രൂപയിലേക്ക് എത്തിയെങ്കിലും, ചെലവുകൾ 576 കോടി രൂപയായതിനാൽ 146 കോടി രൂപയുടെ അറ്റനഷ്ടമാണ് കമ്പനി രേഖപ്പെടുത്തിയത്. കോൾഡ് സ്റ്റോറേജ്, വേഗത്തിലുള്ള ഗതാഗതം, കേടാകുന്ന ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിലെ വെല്ലുവിളികൾ എന്നിവയെല്ലാം ഈ ബിസിനസിലെ ചെലവുകൾ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. അതിനിടയിലാണ് Blinkit, Zepto തുടങ്ങിയ ക്വിക്ക് കൊമേഴ്സ് കമ്പനികൾ 10 മിനിറ്റ് ഡെലിവറിയുമായി വെല്ലുവിളി ഉയർത്തിയത്. ഈ മത്സരത്തെ നേരിടാൻ FreshToHome-ഉം ഡാർക്ക് സ്റ്റോറുകൾ വഴി 10-20 മിനിറ്റ് ഡെലിവറി പരീക്ഷണങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു. 2026-ലും പ്രവർത്തന മൂലധനത്തിനും വിപുലീകരണത്തിനുമായി Trifecta Capital, BlackSoil, Stride Ventures തുടങ്ങിയ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ നിന്നായി 150 കോടി രൂപയോളം ഡെറ്റ് ഫണ്ടിംഗിലൂടെ സമാഹരിച്ചുകൊണ്ട് അവർ തങ്ങളുടെ പോരാട്ടം തുടരുകയാണ്. സ്വന്തം ഭക്ഷണശീലത്തിലെ ഒരു ചെറിയ കുറവ് പരിഹരിക്കാൻ ഇറങ്ങിപ്പുറപ്പെട്ട ഒരു ടെക്കിയും, പരാജയപ്പെട്ട ഒരു സംരംഭത്തെ നെഞ്ചോട് ചേർത്ത ഒരു മത്സ്യവ്യാപാരിയും ചേർന്ന് ഇന്ത്യയിലെ ഭക്ഷ്യവിതരണ രംഗത്ത് പുതിയൊരു ചരിത്രം തന്നെയാണ് എഴുതിച്ചേർത്തത്.











