ടെലിവിഷനും റേഡിയോയും പോയിട്ട് ഇന്ത്യക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം പോലും കിട്ടുന്നതിന് മുൻപ്, വെറും ഒരു കുപ്പി പച്ച മരുന്നുകൊണ്ട് ബ്രിട്ടീഷുകാരെ വരെ ഞെട്ടിച്ച ഒരു ഇന്ത്യൻ കമ്പനിയുടെ കഥ നിങ്ങൾക്കറിയാമോ? ഇന്ന് തലവേദനയോ കടുപ്പമുള്ള ശരീരവേദനയോ വന്നാൽ നമ്മൾ നെറ്റിയിൽ തേച്ചുപിടിപ്പിക്കുന്ന, ആ സ്ട്രോങ്ങ് മെന്തോൾ മണമുള്ള അമൃതാഞ്ജൻ (Amrutanjan) വെറുമൊരു പെയിൻ ബാം മാത്രമല്ല; മറിച്ച് ഇന്ത്യയിലെ പത്രപ്രവർത്തനത്തെയും നമ്മുടെ സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തെയും വരെ രഹസ്യമായി ഫണ്ട് ചെയ്ത ഒന്നര നൂറ്റാണ്ട് പഴക്കമുള്ള ഒരു വിപ്ലവമാണ്! ഇന്നത്തെ വമ്പൻ മാർക്കറ്റിംഗ് കമ്പനികൾ പോലും തോറ്റുപോകുന്ന തന്ത്രങ്ങളിലൂടെ ഇന്ത്യക്കാരുടെ മനസ്സിൽ ഇടംപിടിച്ച അമൃതാഞ്ജന്റെ ആ ഞെട്ടിക്കുന്ന ചരിത്രം ഇതാ!”
1893-ൽ, അതായത് ഇന്നേക്ക് ഏതാണ്ട് 133 വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപാണ് ഈ ചരിത്രം ആരംഭിക്കുന്നത്. കാശിനാഥുനി നാഗേശ്വര റാവു എന്ന അസാധാരണ പ്രതിഭയും ദീർഘവീക്ഷണവുമുള്ള ഒരു സ്വാതന്ത്ര്യ സമര സേനാനിയാണ് ഇതിന്റെ പിന്നിൽ പ്രവർത്തിച്ചത്. അദ്ദേഹം വെറുമൊരു ബിസിനസ്സുകാരൻ മാത്രമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് ഒരു പത്രപ്രവർത്തകനും കടുത്ത സാമൂഹിക പരിഷ്കർത്താവുമായിരുന്നു. അക്കാലത്ത് ഇന്ത്യയിൽ ആധുനിക ആരോഗ്യ സംവിധാനങ്ങൾ വളരെ കുറവായിരുന്നു. സാധാരണക്കാർക്ക് വാങ്ങാൻ കഴിയുന്ന വേദനസംഹാരികൾ വിപണിയിൽ ഇല്ലായിരുന്നു എന്ന് തന്നെ പറയാം. വിദേശത്തുനിന്ന് വരുന്ന മരുന്നുകൾക്കാകട്ടെ സാധാരണക്കാർക്ക് ചിന്തിക്കാൻ പോലുമാകാത്തത്ര വലിയ വിലയുമായിരുന്നു. ഈ പ്രതിസന്ധിക്ക് സ്വന്തം രാജ്യത്ത് തന്നെ ഒരു പരിഹാരം കണ്ടെത്തണം എന്ന് അദ്ദേഹം ഉറപ്പിച്ചു.
അങ്ങനെ മെന്തോൾ, കർപ്പൂരം, യൂക്കാലിപ്റ്റസ് ഓയിൽ എന്നിവ കൃത്യമായ അളവിൽ ചേർത്തുവെച്ച് അദ്ദേഹം ഒരു ബാം വികസിപ്പിച്ചെടുത്തു. ജീവന്റെ അമൃത് എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ‘അമൃത്’ എന്നും തേക്കുക അല്ലെങ്കിൽ പുരട്ടുക എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ‘അഞ്ജൻ’ എന്നും ചേർത്ത് അദ്ദേഹം അതിന് ‘അമൃതാഞ്ജൻ’ എന്ന് പേരിട്ടു. എന്നാൽ മരുന്ന് ഉണ്ടാക്കിയത് കൊണ്ട് മാത്രം കാര്യമില്ലെന്നും അത് ജനങ്ങളിലേക്ക് എത്തിക്കണമെന്നും നാഗേശ്വര റാവുവിന് നന്നായി അറിയാമായിരുന്നു. ഇന്നത്തെപ്പോലെ സോഷ്യൽ മീഡിയയോ ടിവിയോ ഇല്ലാതിരുന്ന ആ കാലത്ത് അദ്ദേഹം പയറ്റിയ മാർക്കറ്റിംഗ് തന്ത്രങ്ങൾ ലോകത്തെ അമ്പരപ്പിക്കുന്നതായിരുന്നു.
നാടകശാലകൾ, സംഗീത കച്ചേരികൾ, റെയിൽവേ സ്റ്റേഷനുകൾ എന്നിവടങ്ങളിലെല്ലാം അദ്ദേഹം അമൃതാഞ്ജന്റെ പരസ്യങ്ങൾ എത്തിച്ചു. വായനയറിയാത്ത സാധാരണക്കാർക്ക് പോലും പെട്ടെന്ന് തിരിച്ചറിയാൻ പാകത്തിൽ കടുംപച്ച നിറത്തിലുള്ള കുപ്പിയിലാണ് അദ്ദേഹം ഈ ബാം വിപണിയിലിറക്കിയത്. അതിലുമുപരി ഇന്ന് വമ്പൻ കമ്പനികൾ ചെയ്യുന്ന ‘ഫ്രീ സാമ്പിൾ’ (Free Sample) തന്ത്രം നൂറ് വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ് ഇന്ത്യയിൽ ആദ്യമായി പയറ്റിയത് ഇദ്ദേഹമായിരുന്നു. വലിയ പൊതുസമ്മേളനങ്ങളിലും ഉത്സവപ്പറമ്പുകളിലും അദ്ദേഹം അമൃതാഞ്ജന്റെ സാമ്പിളുകൾ സൗജന്യമായി വിതരണം ചെയ്തു. ജനങ്ങൾ അത് ഉപയോഗിച്ചു നോക്കുകയും വേദനയ്ക്ക് പെട്ടെന്ന് ആശ്വാസം കിട്ടുകയും ചെയ്തതോടെ വായമൊഴിയായി അമൃതാഞ്ജന്റെ പ്രശസ്തി ഇന്ത്യ മുഴുവൻ പടർന്നു പന്തലിച്ചു.
ഈ ബിസിനസ്സിലൂടെ ലഭിച്ച ലാഭം നാഗേശ്വര റാവു തന്റെ സ്വന്തം പോക്കറ്റിൽ ഒതുക്കുകയല്ല ചെയ്തത്. സ്വാതന്ത്ര്യ സമരത്തെ ജനങ്ങളിലേക്ക് എത്തിക്കാൻ വേണ്ടി അദ്ദേഹം ‘ആന്ധ്ര പത്രിക’ എന്ന സ്വാധീനമുള്ള ഒരു പത്രം ആരംഭിച്ചു. അമൃതാഞ്ജൻ വിറ്റു കിട്ടിയ പണത്തിന്റെ വലിയൊരു പങ്ക് ഈ പത്രത്തിന്റെ നടത്തിപ്പിനും ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യ സമര പ്രസ്ഥാനങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയാണ് അദ്ദേഹം ചിലവഴിച്ചത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ അക്കാലത്ത് അമൃതാഞ്ജൻ വാങ്ങുന്നത് ഒരു മരുന്ന് വാങ്ങൽ മാത്രമല്ലായിരുന്നു, മറിച്ച് രാജ്യത്തിന് വേണ്ടിയുള്ള ഒരു വിപ്ലവം കൂടിയായിരുന്നു. ടൈഗർ ബാം, വിക്സ്, സാൻഡു ബാം തുടങ്ങിയ വലിയ ആഗോള ബ്രാൻഡുകൾ പിന്നീട് കടുത്ത മത്സരം ഉയർത്തിയെങ്കിലും അമൃതാഞ്ജൻ കെട്ടിപ്പടുത്ത വൈകാരികമായ ആ വിശ്വാസ്യതയെ തകർക്കാൻ ആർക്കും കഴിഞ്ഞില്ല.
ഇന്ന് അമൃതാഞ്ജൻ ഹെൽത്ത് കെയർ ലിമിറ്റഡ് എന്ന പേരിൽ സ്റ്റോക്ക് മാർക്കറ്റിൽ ലിസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുള്ള വലിയൊരു ഇന്ത്യൻ കമ്പനിയാണിത്. വെറുമൊരു പെയിൻ ബാം മാത്രമായി തുടങ്ങിയ അവർ ഇന്ന് ദഹനസംബന്ധമായ ഉൽപ്പന്നങ്ങളും ഹൈജീൻ പ്രൊഡക്ട്സുമെല്ലാം വിപണിയിലെത്തിക്കുന്നുണ്ട്. തലമുറകളിൽ നിന്ന് തലമുറകളിലേക്ക് കൈമാറിവന്ന ആ സുപരിചിതമായ മണവും പച്ചക്കുപ്പിയും ഇന്നും ഇന്ത്യക്കാരുടെ നൊസ്റ്റാൾജിയയായി തുടരുന്നു. പണമോ വലിയ സൗകര്യങ്ങളോ ഇല്ലാതിരുന്നിട്ടും കൃത്യമായ വിതരണ ശൃംഖലയും ജനങ്ങളുടെ വിശ്വാസവും നേടിയെടുത്താൽ നൂറ്റാണ്ടുകൾ നിലനിൽക്കുന്ന ഒരു ബ്രാൻഡ് കെട്ടിപ്പടുക്കാം എന്ന് അമൃതാഞ്ജൻ നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നു.
