പാക് അധിനിവേശ കശ്മീർ ഇന്ത്യയുടേത് ആണെന്നും എൽഒസി കടന്ന് വ്യാപാരം നടത്തിയാലും ജിഎസ്ടി ബാധകമാണെന്നും ജമ്മുകശ്മീർ ആൻഡ് ലഡാക്ക് ഹൈക്കോടതിയുടെ നിർണായക വിധി. ജസ്റ്റിസ് സഞ്ജീവ് കുമാർ,ജസ്റ്റിസ് സഞ്ജയ് പരിഹാർ എന്നിവരുടെ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചിന്റേതാണ് വിധി. പാക് അധിനിവേശ കശ്മീർ നിയമപരമായി മുൻ ജമ്മു കശ്മീർ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഭാഗമാണെന്നും അതിനാൽ, അവിടെ നിന്നുള്ള വിതരണങ്ങൾ സംസ്ഥാനത്തിനുള്ളിൽ നടക്കുന്ന വ്യാപാരമായി കണക്കാക്കുമെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.
2008 ൽ ആരംഭിച്ച ക്രോസ്-എൽഒസി വ്യാപാരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു കൂട്ടം ഹർജികൾ കോടതി പരിഗണിക്കുകയായിരുന്നു കോടതി.നിയന്ത്രണ രേഖ കൊണ്ട് വിഭജിക്കപ്പെട്ട കശ്മീരിന്റെ രണ്ട് ഭാഗങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള വ്യാപാരം ഇറക്കുമതി-കയറ്റുമതിയല്ലെന്ന് ജമ്മു കശ്മീർ ഹൈക്കോടതി.
2019 ഫെബ്രുവരി 14 ന് പുൽവാമ ഭീകരാക്രമണത്തിന് ശേഷം ഇന്ത്യ വ്യാപാരം താൽക്കാലികമായി നിർത്തിവച്ചിരുന്നു. തുടർന്നുള്ള എൻഐഎ അന്വേഷണത്തിൽ വ്യാപാരികളുടെ ഒരു ശൃംഖല ഈ ബാർട്ടർ വ്യാപാരം ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് കണ്ടെത്തി, ഈ വരുമാനം തീവ്രവാദ ഫണ്ടിംഗിനായി ഉപയോഗിക്കുകയായിരുന്നു. തുടർന്ന്, എൻഫോഴ്സ്മെന്റ് ഡയറക്ടറേറ്റും ആദായനികുതി വകുപ്പും അന്വേഷണം ആരംഭിച്ചു, ഇറക്കുമതി കുറച്ചുകാണൽ, കയറ്റുമതി അമിതമായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യൽ, അപ്രഖ്യാപിത ലാഭം തുടങ്ങിയ ക്രമക്കേടുകൾ കണ്ടെത്തി. ഈ കണ്ടെത്തലുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വിൽപ്പന നികുതി, ജിഎസ്ടി നോട്ടീസുകൾ പുറപ്പെടുവിച്ചു.
2017ൽ ജിഎസ്ടി നടപ്പിലായപ്പോൾ അതിർത്തി വഴിയുള്ള ഈ വ്യാപാരത്തിന് നികുതി ഇളവ് നൽകിയിരുന്നില്ല. എന്നാൽ ഇത് ‘സീറോ റേറ്റഡ്’ (നികുതിയില്ലാത്ത) വ്യാപാരമായി കണ്ട് വ്യാപാരികൾ നികുതി അടയ്ക്കുകയോ റിട്ടേൺ സമർപ്പിക്കുകയോ ചെയ്തില്ല. ഇതിനെതിരെ ലഭിച്ച കാരണം കാണിക്കൽ നോട്ടീസുകളെയാണ് ഹർജിക്കാർ കോടതിയിൽ ചോദ്യം ചെയ്തത്. ക്രോസ്-എൽഒസി വ്യാപാരം രണ്ട് രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ഇറക്കുമതി, കയറ്റുമതി വ്യാപാരമാണെന്നതുൾപ്പെടെ ഹർജിക്കാർ കോടതിയിൽ വാദിച്ചു. ചക്കാൻ-ദ-ബാഗ് (പൂഞ്ച്), റാവലകോട്ട്, ഉറി, മുസാഫറാബാദ് എന്നിവിടങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ബാർട്ടർ വ്യാപാരം ഇന്ത്യയും പാകിസ്താനും തമ്മിലുള്ള പരസ്പര ഉടമ്പടി പ്രകാരമാണ് നടന്നതെന്ന് വ്യാപാരികൾ പറഞ്ഞു. അത്തരം വ്യാപാരം നികുതി രഹിതമായിരുന്നു, കൂടാതെ കറൻസി വിനിമയവും ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നില്ല.
എന്നാൽ ഈ വാദങ്ങൾ കോടതി അംഗീകരിച്ചില്ല, ബിസിനസിന്റെ സ്വഭാവം എന്തുതന്നെയായാലും, സ്ഥലത്തിന്റെയും വിതരണത്തിന്റെയും നിർവചനം നിയമപ്രകാരം നിർണ്ണയിക്കപ്പെടുന്നു, അതിനാൽ ജിഎസ്ടി ബാധകമാകുമെന്ന് പറഞ്ഞു. പാകിസ്താന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള പ്രദേശം ജമ്മു കശ്മീർ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ അവിഭാജ്യ ഘടകമാണെന്ന കാര്യത്തിൽ തർക്കമില്ലെന്ന് കോടതി നിരീക്ഷിച്ചു. അതിനാൽ, ചരക്ക് വിതരണം ചെയ്യുന്നവരും വിതരണ സ്ഥലവും ജമ്മു കശ്മീരിനുള്ളിൽ തന്നെയാണ് ഉൾപ്പെടുന്നത്. അതുകൊണ്ട് ഇത് രണ്ട് രാജ്യങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള വ്യാപാരമല്ല, മറിച്ച് സംസ്ഥാനത്തിനകത്തുള്ള വ്യാപാരമായാണ് കണക്കാക്കേണ്ടതെന്ന് കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. അധികൃതർ നൽകിയ കാരണം കാണിക്കൽ നോട്ടീസുകൾക്ക് മറുപടി നൽകാൻ വ്യാപാരികൾക്ക് നാലാഴ്ചത്തെ സമയം അനുവദിച്ചിട്ടുണ്ട്.
