ഒരു വിവാഹവേദിയിലോ തിരക്കേറിയ സൂപ്പർമാർക്കറ്റിലോ വെച്ച് “മമ്മി!” എന്ന് വിളിച്ച് ഓടിവരുന്ന ആ കൊച്ചുപെൺകുട്ടിയെയും, അത് കേട്ട് അമ്പരപ്പോടെ നോക്കുന്ന കാണികളെയും ടിവി പ്രേക്ഷകർക്ക് അത്ര പെട്ടെന്ന് മറക്കാൻ കഴിയില്ല. പ്രായം തോൽപ്പിക്കാത്ത ആ സൗന്ദര്യത്തിന്റെ രഹസ്യം അന്വേഷിച്ചവർക്ക് മുന്നിലേക്ക് ‘സന്തൂർ’ (Santoor) എന്ന ഓറഞ്ച് നിറത്തിലുള്ള സോപ്പ് നീട്ടിക്കൊണ്ട് അവർ പറഞ്ഞു: “ചന്ദനത്തിന്റെയും മഞ്ഞളിന്റെയും ഗുണം”. 1986-ൽ വിപ്രോ (Wipro) എന്ന ഐടി ഭീമൻ സോപ്പ് വിപണിയിലേക്ക് ചുവടുവെക്കുമ്പോൾ, അത് വെറുമൊരു കച്ചവടമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് ഇന്ത്യൻ സ്ത്രീകളുടെ സ്വപ്നങ്ങളെയും ആത്മവിശ്വാസത്തെയും തൊട്ടുണർത്തുന്ന ഒരു വിപ്ലവത്തിന്റെ തുടക്കമായിരുന്നു.
കഥ തുടങ്ങുന്നത് 1980-കളുടെ പകുതിയിലാണ് വിപ്രോയുടെ തലവൻ അസിം പ്രേംജി തന്റെ കമ്പനിയെ വൈവിധ്യവൽക്കരിക്കാൻ തീരുമാനിച്ച കാലമായിരുന്നു അത്. അന്ന് ഇന്ത്യയിലെ സോപ്പ് വിപണി വാണിരുന്നത് വമ്പൻമാരായ ലക്സും (Lux) ലൈഫ്‌ബോയുമായിരുന്നു. ചന്ദനത്തിന്റെ സുഗന്ധം ആഡംബരമായിരുന്ന അക്കാലത്ത്, ഇടത്തരക്കാരായ വീട്ടമ്മമാർക്ക് താങ്ങാവുന്ന വിലയിൽ എങ്ങനെ അത് എത്തിക്കാം എന്നതായിരുന്നു അസിം പ്രേംജിയുടെയും സംഘത്തിന്റെയും മുന്നിലുണ്ടായിരുന്ന വെല്ലുവിളി. സാധാരണ സോപ്പുകൾ ചർമ്മത്തെ വൃത്തിയാക്കുന്നതിൽ മാത്രം ശ്രദ്ധിച്ചപ്പോൾ, സന്തോഷവും യുവത്വവും നൽകുന്ന ഒരു പാരമ്പര്യ കൂട്ട് എന്ന നിലയിലാണ് സന്തൂർ ജനിച്ചത്. ചന്ദനവും മഞ്ഞളും—ഏതൊരു ഇന്ത്യൻ അടുക്കളയിലും തൊടിയിലും ലഭ്യമായ ഈ പ്രകൃതിദത്ത കൂട്ടുകൾ ഒരു സോപ്പിൽ സമ്മേളിച്ചപ്പോൾ അത് വിപണിയിൽ ഒരു പുതുമയായി മാറി.
എന്നാൽ ഈ യാത്ര അത്ര സുഗമമായിരുന്നില്ല. തുടക്കത്തിൽ വിപണിയിലെ വമ്പൻമാരുമായി മുട്ടിനിൽക്കാൻ സന്തൂർ കുറച്ചധികം വിയർത്തു. വിപ്രോ ഒരു ഐടി കമ്പനിയല്ലേ, അവർക്കെങ്ങനെ സോപ്പ് വിൽക്കാൻ കഴിയും എന്ന പരിഹാസങ്ങൾ ഉയർന്നു. വിതരണ ശൃംഖലയിലെ പോരായ്മകളും കടുത്ത മത്സരവും കാരണം ആദ്യ വർഷങ്ങളിൽ സന്തൂർ ഒരു പ്രതിസന്ധി ഘട്ടത്തിലൂടെ കടന്നുപോയി. സന്തൂർ ഒരു കാര്യം മനസ്സിലാക്കി; ഇന്ത്യൻ സ്ത്രീകൾക്ക് വെറുതെ സുന്ദരികളായാൽ പോരാ, അവർക്ക് തങ്ങളുടെ യുവത്വം നിലനിർത്തണം. ഈ ചിന്തയിൽ നിന്നാണ് 1989-ൽ ആ പ്രസിദ്ധമായ “സന്തൂർ മമ്മി” പരസ്യം വരുന്നത്. ഒരു ചെറിയ പെൺകുട്ടിയുടെ അമ്മയാണെന്ന് വിശ്വസിക്കാൻ കഴിയാത്തത്ര യുവത്വം തുളുമ്പുന്ന ചർമ്മം—ഈ ആശയം ജനങ്ങളുടെ മനസ്സിൽ തറച്ചു. R പരസ്യ തന്ത്രം ഇന്ത്യയുടെ പരസ്യ ചരിത്രത്തെ തന്നെ മാറ്റിമറിച്ചു. അമ്മയായ ശേഷവും സ്വന്തം സൗന്ദര്യം സംരക്ഷിക്കുന്ന ആധുനിക ഇന്ത്യൻ സ്ത്രീയുടെ മുഖമായി സന്തൂർ മാറി. ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് കേരളത്തിലും ആന്ധ്രയിലും കർണാടകയിലും സന്തൂർ ഒരു തരംഗമായി പടർന്നു.
ഇന്ന് 2026-ൽ സന്തൂർ നിൽക്കുന്നത് ഇന്ത്യൻ സോപ്പ് വിപണിയിലെ രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ്. വിശ്വസിക്കാൻ പ്രയാസമായിരിക്കാം, പക്ഷേ പല വമ്പൻ ആഗോള ബ്രാൻഡുകളെയും പിന്നിലാക്കി പ്രതിവർഷം 2,500 കോടി രൂപയിലധികം വിറ്റുവരവുള്ള ഒരു വമ്പൻ സാമ്രാജ്യമായി സന്തൂർ വളർന്നു കഴിഞ്ഞു. കാലത്തിനൊപ്പം മാറാൻ സന്തൂർ മറന്നില്ല. പണ്ട് കേവലം ഒരു സോപ്പിൽ തുടങ്ങിയ യാത്ര ഇന്ന് ഹാൻഡ് വാഷ്, ഫേസ് വാഷ്, ബോഡി ലോഷൻ, ഡിയോഡറന്റുകൾ എന്നിങ്ങനെ വൈവിധ്യമാർന്ന ഉൽപ്പന്നങ്ങളിലേക്ക് പടർന്നു പന്തലിച്ചിരിക്കുന്നു. പാക്കേജിംഗിലും അവർ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നു; പഴയ പേപ്പർ കവറുകളിൽ നിന്ന് മാറി, സുഗന്ധം ചോരാത്ത അത്യാധുനികമായ പ്രീമിയം കവറുകളിലേക്ക് സന്തൂർ മാറി.
എതിരാളികൾ പലരും പുതിയ സാങ്കേതിക വിദ്യകളുമായി വന്നപ്പോഴും, പാരമ്പര്യത്തിന്റെ കരുത്തും ആധുനിക സ്ത്രീയുടെ ആഗ്രഹങ്ങളും കൂട്ടിയിണക്കിയതാണ് സന്തൂരിന്റെ വിജയം. ആ കൊച്ചുപെൺകുട്ടി ഇന്നും സ്ക്രീനിൽ “മമ്മി” എന്ന് വിളിക്കുമ്പോൾ, അത് കേവലം ഒരു പരസ്യമല്ല, മറിച്ച് പ്രായത്തെ തോൽപ്പിച്ച ഒരു ഇന്ത്യൻ ബ്രാൻഡിന്റെ തലയുയർത്തി നിൽക്കുന്ന ചരിത്രമാണ്. വിപ്രോ എന്ന ഐടി കമ്പനിക്ക് സോപ്പ് വിൽക്കാനാവില്ലെന്ന് പറഞ്ഞവർക്ക് മുന്നിൽ, ഇന്ത്യയിലെ ദശലക്ഷക്കണക്കിന് വീടുകളിലെ സുഗന്ധമായി മാറിക്കൊണ്ട് സന്തൂർ ഇന്നും ആ ജൈത്രയാത്ര തുടരുന്നു.
ഇന്ത്യയ്ക്ക് പുറമെ മിഡിൽ ഈസ്റ്റ്, ആഫ്രിക്ക, തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിലും സന്തൂർ ഇന്ന് ലഭ്യമാണ്. ചന്ദനത്തിന്റെ സുഗന്ധം ആഗോളതലത്തിൽ തന്നെ ഒരു വലിയ വിപണി സന്തൂരിന് തുറന്നുകൊടുത്തു
