കൈയ്യിലൊരു ബ്ലാക്ക്‌ബെറി ഫോണുണ്ടെങ്കിൽ അയാൾ വലിയൊരു പുള്ളിയാണ്!”—ഒരു കാലത്ത് ലോകം മുഴുവൻ പറഞ്ഞിരുന്ന കാര്യമാണിത്. രാഷ്ട്രത്തലവന്മാരും ബിസിനസ്സ് ഭീമന്മാരും സിനിമാതാരങ്ങളും ഒരുപോലെ പ്രണയിച്ച, സ്മാർട്ട്ഫോൺ ലോകത്തെ അനിഷേധ്യ രാജാവായിരുന്നു ബ്ലാക്ക്‌ബെറി. എന്നാൽ ഇന്ന് എവിടെയാണ് ആ ഫോണുകൾ? ലോകം കീഴടക്കിയ ഒരു സാമ്രാജ്യം എങ്ങനെയാണ് വെറും പത്ത് വർഷം കൊണ്ട് കണ്മുന്നിൽ നിന്ന് മാഞ്ഞുപോയത്? ഈ കഥ പരാജയത്തിന്റേതല്ല, മറിച്ച് മാറാൻ മടിക്കുന്നവർക്ക് കാലം നൽകുന്ന കനത്ത പ്രഹരത്തിന്റേതാണ്.
1984-ൽ മൈക്ക് ലസാറിഡിസ് (Mike Lazaridis), ഡഗ്ലസ് ഫ്രാഗിൻ (Douglas Fregin) എന്നീ രണ്ട് എൻജിനീയർമാർ ചേർന്നാണ് ‘റിസർച്ച് ഇൻ മോഷൻ’ (RIM) എന്ന കമ്പനി സ്ഥാപിക്കുന്നത്. ഇമെയിലുകൾ യാത്രയ്ക്കിടയിലും അയക്കാൻ സാധിക്കുന്ന ഒരു ഉപകരണം എന്നതായിരുന്നു അവരുടെ ആ ‘മാന്ത്രിക ചേരുവ’. ബ്ലാക്ക്‌ബെറിയുടെ ക്വർട്ടി (QWERTY) കീബോർഡും അതിലെ സുരക്ഷിതമായ മെസേജിംഗ് സംവിധാനവും (BBM) പ്രൊഫഷണലുകളെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ ഭ്രമിപ്പിച്ചു. “നിങ്ങളുടെ ഓഫീസ് ഇനി നിങ്ങളുടെ പോക്കറ്റിലാണ്” എന്നതായിരുന്നു അവരുടെ ഇന്നൊവേഷൻ. ഒരു ബ്ലാക്ക്‌ബെറി കയ്യിലുണ്ടാവുക എന്നത് ഒരു സ്റ്റാറ്റസ് സിംബലായി മാറി.
എന്നാൽ 2007-ൽ ആപ്പിൾ തങ്ങളുടെ ആദ്യത്തെ ഐഫോൺ പുറത്തിറക്കിയതോടെ ബ്ലാക്ക്‌ബെറിയുടെ സിംഹാസനം ഇളകിത്തുടങ്ങി. ടച്ച്‌സ്‌ക്രീൻ വിപ്ലവത്തെ ബ്ലാക്ക്‌ബെറി പുച്ഛിച്ചു തള്ളി. “ആളുകൾക്ക് കീബോർഡ് തന്നെ വേണം എന്ന അമിതവിശ്വാസത്തിലായിരുന്നു അവർ. ബിസിനസ്സ് ഉപഭോക്താക്കൾ തങ്ങളെ വിട്ടുപോകില്ലെന്ന് അവർ ഉറച്ചു വിശ്വസിച്ചു. പക്ഷേ, ലോകം മാറുകയായിരുന്നു. ആളുകൾക്ക് വെറുമൊരു ഇമെയിൽ മെഷീനല്ല വേണ്ടത്, മറിച്ച് ക്യാമറയും സോഷ്യൽ മീഡിയയും ഗെയിമുകളും ആപ്പുകളുമുള്ള ഒരു വിനോദോപാധിയായിരുന്നു ആവശ്യം.
ഐഫോണും ആൻഡ്രോയിഡും ആപ്പുകളുടെ ലോകം തുറന്നപ്പോൾ, ബ്ലാക്ക്‌ബെറി തങ്ങളുടെ പഴയ സോഫ്റ്റ്‌വെയറിൽ തന്നെ തൂങ്ങിക്കിടന്നു. അവരുടെ വെബ് ബ്രൗസിംഗ് മന്ദഗതിയിലായി, ആപ്പുകൾ കുറവായിരുന്നു. തങ്ങളുടെ പഴയ വിജയത്തെ സംരക്ഷിക്കാനുള്ള ശ്രമത്തിൽ പുതിയ മാറ്റങ്ങളെ അവർ കണ്ണടച്ച് എതിർത്തു. കൃത്യസമയത്ത് തീരുമാനം എടുക്കാനുള്ള നേതൃത്വത്തിന്റെ കഴിവില്ലായ്മയും അവരെ തളർത്തി. ഒടുവിൽ 2016-ൽ സ്വന്തമായി ഫോൺ നിർമ്മിക്കുന്നത് അവർക്ക് നിർത്തേണ്ടി വന്നു. ഇന്ന് അവർ സൈബർ സെക്യൂരിറ്റി സോഫ്റ്റ്‌വെയറുകൾ നിർമ്മിക്കുന്ന ഒരു കമ്പനിയായി ഒതുങ്ങിപ്പോയി.
“ഇന്നലെ നമ്മളെ വിജയിപ്പിച്ചത് നാളെ നമ്മളെ സംരക്ഷിക്കില്ല” എന്ന വലിയ പാഠമാണ് ബ്ലാക്ക്‌ബെറി നമുക്ക് നൽകുന്നത്. വിപണിയും സാങ്കേതികവിദ്യയും മാറുന്നതിനനുസരിച്ച് സ്വയം മാറാൻ തയ്യാറായില്ലെങ്കിൽ എത്ര വലിയ കൊലകൊമ്പന്മാരും ചരിത്രത്തിന്റെ ചവറ്റുകുട്ടയിലാകും. വിജയത്തോടുള്ള അന്ധമായ പ്രണയം ബിസിനസ്സിൽ അപകടമാണെന്ന് ഈ കഥ നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.
