പാക് അധീന കാശ്മീരിൽ (പിഒകെ) സമാധാനപരമായ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് നേരെ പാകിസ്ഥാൻ സുരക്ഷാ സേന നടത്തിയ ക്രൂരമായ അടിച്ചമർത്തലിൽ ജൂൺ മാസം മുതൽ തൊണ്ണൂറിലധികം ആളുകൾ കൊല്ലപ്പെട്ടു. കടുത്ത അക്രമ സംഭവങ്ങൾക്കും സംഘർഷങ്ങൾക്കും ഇടയിലാണ് പ്രദേശത്ത് 12-ാമത് നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടന്നത്. 53 അംഗ സഭയിൽ പാകിസ്ഥാൻ മുസ്ലിം ലീഗ് (നവാസ്) ഭൂരിപക്ഷം നേടുകയും ബാരിസ്റ്റർ ഇഫ്തിഖർ ഗിലാനിയെ പ്രദേശത്തിന്റെ അടുത്ത പ്രധാനമന്ത്രിയായി തിരഞ്ഞെടുക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ ഈ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം യാതൊരു വിധ വിശ്വാസ്യതയുമില്ലാത്തതാണെന്ന ആക്ഷേപം ശക്തമാണ്. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സമ്പ്രദായം പരിഷ്കരിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് പ്രക്ഷോഭത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിയ ജോയിന്റ് അവാമി ആക്ഷൻ കമ്മിറ്റിയെ (ജെഎഎസി) ഭീകര സംഘടനയായി പ്രഖ്യാപിക്കുകയും നിരോധിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ഇതിൽ പ്രതിഷേധിച്ച് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബഹിഷ്കരിക്കാൻ ജെഎഎസി ആഹ്വാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്തിരുന്നു. സ്ഥിതിഗതികൾ തുടർച്ചയായി വഷളായതിനെ തുടർന്ന് ഏഴ് സീറ്റുകളിലേക്കുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് മാറ്റിവെക്കുകയുണ്ടായി.
പാകിസ്ഥാന്റെ നിയന്ത്രണത്തിൽ നിന്ന് സ്വാതന്ത്ര്യം നേടാൻ പിഒകെയിലെ ജനങ്ങൾ തുടർച്ചയായി സമരം ചെയ്തുവരികയാണ്. പ്രദേശത്തെ ജനങ്ങൾ നിയമസഭയിലെ അഭയാർത്ഥി സീറ്റുകൾ നിർത്തലാക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെടുന്നുണ്ട്. ആകെ 53 സീറ്റുകളിൽ 12 എണ്ണം കാശ്മീരി അഭയാർത്ഥികൾക്കും എട്ടെണ്ണം സ്ത്രീകൾക്കും ടെക്നോക്രാറ്റുകൾക്കുമായി മാറ്റിവെച്ചിരിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഈ സീറ്റുകൾക്കായി പരിഗണിക്കപ്പെടുന്ന അഭയാർത്ഥികൾ പിഒകെയിൽ നിന്നുള്ളവരല്ല, മറിച്ച് പാകിസ്ഥാനിൽ താമസിക്കുന്നവരാണ് എന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. ഇവർക്ക് വോട്ടവകാശം നൽകുന്നത് പിഒകെയിലെ ജനങ്ങളും പാകിസ്ഥാനികളും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം ഇല്ലാതാക്കുന്നു.
പാകിസ്ഥാനിലുടനീളം വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന ചെറിയ വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം ഫലങ്ങൾ കൃത്രിമമായി മാറ്റാൻ എളുപ്പമാക്കുന്നു. കാശ്മീർ താഴ്‌വരയെ പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന അഭയാർത്ഥി സീറ്റുകളിൽ ആകെ ചെയ്ത വോട്ടുകളുടെ എണ്ണം വളരെ കുറവായിരുന്നു എന്നത് ഇതിന് ഉദാഹരണമാണ്. ഈ മണ്ഡലങ്ങളിലെ ഫലങ്ങൾ പ്രധാനമായും ഭരണകക്ഷിയാണ് തീരുമാനിക്കുന്നത്. ഇസ്ലാമാബാദിലെ ഭരണകക്ഷിക്ക് പിഒകെ നിയമസഭയിൽ സർക്കാർ രൂപീകരിക്കാൻ ഇത് സഹായകമാകുന്നു. ഇസ്ലാമാബാദിൽ അധികാരത്തിലുള്ള പാർട്ടി തന്നെയാണ് പിഒകെയിലും സർക്കാർ രൂപീകരിക്കുന്നത് എന്ന് ഉറപ്പാക്കുന്ന ഈ സമ്പ്രദായത്തിനെതിരെയാണ് പ്രതിഷേധക്കാർ സമരം ചെയ്യുന്നത്. അടുത്തിടെ നടന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ പിഎംഎൽ(എൻ) നേടിയ വിജയം പ്രതിഷേധക്കാരുടെ ഈ ആശങ്കകളെ ശരിവെക്കുന്നതാണ്.
തിരഞ്ഞെടുപ്പ് മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായിട്ടാണ് നടന്നതെങ്കിലും, ഓഗസ്റ്റ് 2-ൽ നടന്ന രണ്ടാം ഘട്ടത്തിന് ശേഷം തന്നെ ഫലം വ്യക്തമായിരുന്നു. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടന്ന 45 സീറ്റുകളിൽ 23 എണ്ണം നേടിയാണ് പിഎംഎൽ(എൻ) ഭൂരിപക്ഷം ഉറപ്പിച്ചത്. 12 അഭയാർത്ഥി സീറ്റുകളിൽ 10 എണ്ണവും പാകിസ്ഥാൻ പീപ്പിൾസ് പാർട്ടി (പിപിപി) രണ്ട് സീറ്റുകളുമാണ് നേടിയത്. ഫെഡറൽ തലത്തിൽ അധികാരത്തിൽ വന്നതിനുശേഷം പിഒകെയിൽ പിഎംഎൽ(എൻ) വലിയ മുന്നേറ്റമാണ് കാഴ്ചവെച്ചത്. കഴിഞ്ഞ നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 6 സീറ്റുകൾ മാത്രം നേടിയ പാർട്ടി ഇത്തവണ 31 സീറ്റുകൾ സ്വന്തമാക്കി.
മുൻപ് 31 സീറ്റുകൾ നേടിയിരുന്ന പാകിസ്ഥാൻ തെഹ്റീക്-ഇ-ഇൻസാഫ് (പിടിഐ) നിരോധിക്കപ്പെട്ടതിനാൽ ഇത്തവണ മത്സരരംഗത്തുണ്ടായിരുന്നില്ല. പിഒകെ കേന്ദ്രീകരിച്ച് പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന പ്രാദേശിക പാർട്ടികളുടെ സ്വാധീനം പൂർണ്ണമായും ഇല്ലാതായിരിക്കുകയാണ്. പിപിപി, പിഎംഎൽ(എൻ), പിടിഐ തുടങ്ങിയ പാകിസ്ഥാൻ മുഖ്യധാരാ പാർട്ടികളാണ് ഇപ്പോൾ പ്രദേശം ഭരിക്കുന്നത്. കഴിഞ്ഞ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ പ്രാദേശിക പാർട്ടികൾക്ക് ആകെ രണ്ട് സീറ്റുകൾ മാത്രമാണ് ലഭിച്ചിരുന്നതെങ്കിൽ ഇത്തവണ ഒന്നുപോലും ലഭിച്ചില്ല. ദശാബ്ദങ്ങളായി നാഷണൽ കോൺഫറൻസോ പിഡിപിയോ മാറിമാറി ഭരിക്കുന്ന ജമ്മു കശ്മീരിലെ അവസ്ഥയുമായി ഇതിനെ താരതമ്യം ചെയ്യാനാവില്ല. പിഒകെയിൽ ‘കശ്മീരിഗിയത്ത്’ എന്ന ആശയത്തിന് യാതൊരു ഇടവുമില്ലാത്ത അവസ്ഥയാണുള്ളത്.
പാകിസ്ഥാനിൽ ആകെ 4,64,000 കശ്മീരി അഭയാർത്ഥികളാണുള്ളത്. ഇതിൽ 30,000 പേർ മാത്രമാണ് കാശ്മീർ താഴ്‌വരയിൽ നിന്നുള്ളവരായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്, ബാക്കി 4,34,000 പേരും ജമ്മുവിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. പിഒകെയുടെ ആകെ ജനസംഖ്യ 3.2 ദശലക്ഷമാണ്. അതിനാൽ പാകിസ്ഥാനിൽ കഴിയുന്ന കശ്മീരികൾ പിഒകെയുടെ ജനസംഖ്യയുടെ 1%ൽ താഴെ മാത്രമാണ്. കശ്മീർ പ്രശ്നം ഉയർത്തിക്കാട്ടാൻ പാകിസ്ഥാനും പിഒകെയും ശ്രമിക്കുന്നു എന്ന വ്യാജേനയാണ് ഇവർക്ക് നിയമസഭയിൽ അർഹതയിൽ കവിഞ്ഞ പ്രാതിനിധ്യം നൽകിയിരിക്കുന്നത്. ഇത് ഫെഡറൽ തലത്തിലെ ഭരണകക്ഷിക്ക് അനാവശ്യമായ മുൻതൂക്കം നൽകിക്കൊണ്ട് പ്രദേശത്തെ ജനാധിപത്യ ജനവിവിധിയെയും വികലമാക്കുന്നു. പ്രതിഷേധക്കാരുടെ ആവശ്യങ്ങളോട് നിരന്തരം വെടിയുതിർത്തുകൊണ്ടാണ് പാകിസ്ഥാൻ പ്രതികരിച്ചത്.
പ്രക്ഷോഭം ആരംഭിച്ച മിർപൂരിലെയും റാവൽക്കോട്ടിലെയും ജനങ്ങൾ കശ്മീരികളല്ലെന്നാണ് പ്രതിരോധ മന്ത്രി ഖ്വാജ ആസിഫ് അവകാശപ്പെട്ടത്. കശ്മീരിലെ തങ്ങളുടെ വാദങ്ങൾ ഉയർത്തിക്കാട്ടാൻ മുൻകാലങ്ങളിൽ പാകിസ്ഥാൻ മിർപൂർ നിവാസികളെയാണ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത് എന്നത് വിരോധാഭാസമാണ്. എന്നാൽ അവർ ജനാധിപത്യപരമായ അവകാശങ്ങൾക്കായി ശബ്ദമുയർത്തിയപ്പോൾ ഇസ്ലാമാബാദ് അവരുടെ ഐഡന്റിറ്റി പോലും നിഷേധിക്കുകയാണുണ്ടായത്. ഖ്വാജ ആസിഫ് മുന്നോട്ട് പോയി അവരെ പാകിസ്ഥാന്റെ ശത്രുക്കളായി ചിത്രീകരിക്കുകയും ഇന്ത്യയോട് ഉപമിക്കുകയും ചെയ്തു.
നിയമസഭയിലെ ‘സംവരണ സീറ്റുകൾ’ പിഒകെ ഭരണഘടനയുടെ ഭാഗമാണെന്നും രാഷ്ട്രീയ പ്രക്ഷോഭങ്ങളിലൂടെയോ ചർച്ചകളിലൂടെയോ അവ എടുത്തുമാറ്റാൻ കഴിയില്ലെന്നും ഭരണഘടനാ ഭേദഗതി ആവശ്യമാണെന്നും പിഒകെ സുപ്രീം കോടതി വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ പിഒകെ ഭരണഘടന പ്രകാരം ഏതൊരു ഭേദഗതിയും പാകിസ്ഥാന്റെ വീടോയ്ക്ക് വിധേയമാണെന്നതാണ് ഇതിലെ പ്രധാന പ്രതിസന്ധി. പിഒകെയിലെ ജനങ്ങൾ ഇതിലൂടെ ഒരു പ്രതിസന്ധി ഘട്ടത്തിലാണ് എത്തിച്ചേർന്നിരിക്കുന്നത്. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് അട്ടിമറിക്കപ്പെട്ടതും അക്രമം നിറഞ്ഞതുമാണെന്നാണ് പിപിപി നേതാവ് ബിലാവൽ ഭൂട്ടോ വിശേഷിപ്പിച്ചത്. തന്റെ മുത്തച്ഛനായ സുൽഫിക്കർ അലി ഭൂട്ടോയുടെ കാലത്ത് അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട 1974-ലെ ഇടക്കാല ഭരണനിയമ നിയമപ്രകാരമുള്ള അഭയാർത്ഥി സീറ്റുകൾ എന്ന സംവിധാനത്തെ വിമർശിക്കാൻ അദ്ദേഹം തയ്യാറായില്ല.
പിഎംഎൽ(എൻ) നേതാവ് നവാസ് ഷെരീഫാണ് പ്രദേശത്തിന്റെ അടുത്ത പ്രധാനമന്ത്രിയായി ബാരിസ്റ്റർ ഇഫ്തിഖർ ഗിലാനിയെ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്തത്. എന്നാൽ പാർട്ടിക്കുള്ളിൽ തന്നെ ഈ തീരുമാനം വലിയ വിവാദങ്ങൾക്ക് കാരണമായിട്ടുണ്ട്. മുൻപ് പിഒകെയിലെ പാർട്ടി പ്രസിഡന്റായ ഷാ ഗുലാം ഖാദിറിനെയായിരുന്നു നവാസ് ഷെരീഫ് ഈ പദവിയിലേക്ക് നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്തിരുന്നത്. കൂടാതെ, നടന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മുസഫറാബാദ് സീറ്റിൽ മത്സരിച്ച് പരാജയപ്പെട്ട ഗിലാനി, ടെക്നോക്രാറ്റുകൾക്കായി മാറ്റിവെച്ച സംവരണ സീറ്റിൽ വിജയിച്ചാണ് പിൻവാതിലിലൂടെ നിയമസഭയിലെത്തിയത്. പിഎംഎൽ(എൻ) നേതൃത്വം തങ്ങളുടെ മുൻ തീരുമാനം എന്തിനാണ് മാറ്റിയത് എന്ന ചോദ്യവും ഇതിനിടയിൽ ഉയരുന്നുണ്ട്. ഇതിനുപിന്നിൽ ഉന്നത തലത്തിലുള്ള താല്പര്യങ്ങളുണ്ടെന്നത് വ്യക്തമാണ്. അതേസമയം, പാകിസ്ഥാന്റെ നിയന്ത്രണത്തിൽ നിന്ന് സ്വാതന്ത്ര്യം (ആസാദി) നേടാനുള്ള പോരാട്ടം പിഒകെയിലെ ജനങ്ങൾ ഇപ്പോഴും തുടർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്.
