ആ രാത്രി മുംബൈ നഗരം പതിവിലും അസ്വസ്ഥമായിരുന്നു. നഗരത്തിലൂടെ വീശിയ തണുത്ത കാറ്റിന് പോലും ആ പിരിമുറുക്കം മാറ്റാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ആഡംബര വസതികളിൽ ഒന്നായ ‘അബോഡിൽ’ (Abode) അനിൽ അംബാനി തന്റെ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും ഭയാനകമായ നിമിഷങ്ങളെ എണ്ണിക്കഴിയുകയായിരുന്നു. ആ കൊട്ടാരത്തിന് ചുറ്റും മാധ്യമങ്ങളുടെയും ക്യാമറകളുടെയും കണ്ണുകൾ തറഞ്ഞു നിൽക്കുകയായിരുന്നു. ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും പ്രതാപശാലിയായ ഒരു വ്യവസായി, കോടിക്കണക്കിന് ആളുകളുടെ തൊഴിൽദാതാവ്, ഒരു പ്ലാറ്റിനം ഫോൺ കയ്യിലുണ്ടായിരുന്ന യുവാവ്… മണിക്കൂറുകൾക്ക് ശേഷം ഒരു തടവുകാരനായി മാറാൻ പോകുന്നു എന്ന വാർത്ത വിശ്വസിക്കാൻ ആർക്കും കഴിയുമായിരുന്നില്ല. സുപ്രീം കോടതി നൽകിയ സമയം അവസാനിക്കാൻ ഇനി മണിക്കൂറുകൾ മാത്രം. പിറ്റേന്ന് സൂര്യൻ ഉദിക്കുമ്പോൾ ഒന്നുകിൽ 550 കോടി രൂപ കോടതിയിൽ കെട്ടിവെക്കണം, അല്ലെങ്കിൽ ആ കൈകളിൽ വിലങ്ങുവീഴും.
ഒരു കാലത്ത് ലോകം കാൽക്കീഴിലാക്കിയ, കോടിക്കണക്കിന് ആളുകൾ ആരാധനയോടെ നോക്കിനിന്ന ആ ബിസിനസ്സ് ചക്രവർത്തിക്ക് മുന്നിൽ ഇന്ന് ഇരുട്ട് മാത്രമായിരുന്നു. സ്വീഡിഷ് ഭീമനായ എറിക്സൺ (Ericsson) വിട്ടുകൊടുക്കാൻ തയ്യാറല്ല. പണം നൽകിയില്ലെങ്കിൽ ജയിൽവാസം ഉറപ്പ്. മാനം മണ്ണടിയുന്ന ആ നിമിഷം… അംബാനി എന്ന സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ പേര് ചരിത്രത്തിൽ ഒരു കറുത്ത അധ്യായമായി മാറാൻ പോകുന്ന നിമിഷം.അവിടെയാണ് ഈ കഥയിലെ ഏറ്റവും നാടകീയമായ ട്വിസ്റ്റ് സംഭവിക്കുന്നത്. വർഷങ്ങളായി മിണ്ടാതിരുന്ന, കോടതികളിൽ പരസ്പരം പോരടിച്ച, ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ബിസിനസ്സ് വിഭജനത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിച്ച ആ സഹോദരങ്ങൾക്കിടയിലേക്ക് നിശബ്ദതയെ ഭേദിച്ച് ഒരു ഫോൺ കോൾ എത്തി. മുകേഷ് അംബാനി എന്ന ജ്യേഷ്ഠൻ തന്റെ അനുജന് നേരെ കൈനീട്ടി. പക്ഷേ, അത് കേവലം ഒരു പണമിടപാടായിരുന്നില്ല; മറിച്ച് ആത്മബന്ധത്തിന്റെയും ബിസിനസ്സ് തന്ത്രങ്ങളുടെയും സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു കൂടിച്ചേരലായിരുന്നു.
“നീ ജയിലിൽ പോകില്ല,” എന്ന ആ ഉറപ്പിന് പിന്നിൽ മുകേഷ് അംബാനിക്ക് ചില വ്യക്തമായ ലക്ഷ്യങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. ഒന്നാമതായി, തന്റെ കുടുംബത്തിന്റെ പേര് ചളിപുരളാൻ അദ്ദേഹം ആഗ്രഹിച്ചില്ല. അംബാനി എന്ന ബ്രാൻഡിന് ഏൽക്കുന്ന ഓരോ പോറലും തന്റെ ബിസിനസ്സിനെയും ബാധിക്കുമെന്ന് മുകേഷ് തിരിച്ചറിഞ്ഞു. ആ സഹോദരങ്ങൾക്കിടയിലേക്ക് അമ്മ കോകിലാബെൻ എന്ന വികാരം കടന്നുവന്നു. ഒരു മകൻ ആഡംബരത്തിന്റെ നെറുകയിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ മറ്റൊരു മകൻ ജയിലഴികൾക്കുള്ളിലേക്ക് പോകുന്നത് ആ അമ്മയ്ക്ക് സഹിക്കാവുന്നതിലും അപ്പുറമായിരുന്നു
എന്നാൽ, ആ സഹായത്തിന് പിന്നിൽ അതിശക്തമായ ചില നിബന്ധനകളും മുകേഷ് മുന്നോട്ടുവെച്ചു. വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം പുറത്തുവന്ന വിവരങ്ങൾ പ്രകാരം അത് വെറുമൊരു ‘സമ്മാനം’ (Gift) ആയിരുന്നില്ല. മറിച്ച്, വളരെ കൃത്യമായ ഒരു ബിസിനസ്സ് ഇടപാടായിരുന്നുവെന്ന് വ്യക്തമായി. അനിലിന്റെ തകർന്നുകൊണ്ടിരുന്ന റിലയൻസ് കമ്മ്യൂണിക്കേഷൻസിന്റെ (RCom) ആസ്തികൾ—പ്രത്യേകിച്ച് വരുംകാലത്തെ സ്വർണ്ണമായ സ്പെക്ട്രവും ടവറുകളും—മുകേഷിന്റെ ‘ജിയോ’യ്ക്ക് വിട്ടുകൊടുക്കുന്നതിനുള്ള ചർച്ചകൾ ആ രാത്രിയിൽ തന്നെ ഒരു തീരുമാനത്തിൽ എത്തിയതായി പറയപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ, ഭാവിയിൽ അനിൽ നടത്തുന്ന ഓരോ ബിസിനസ്സ് നീക്കങ്ങളിലും മുകേഷിന്റെ മേൽനോട്ടം ഉണ്ടാകുമെന്ന നിശബ്ദമായ ഒരു കരാറും അവിടെ ഒപ്പിടപ്പെട്ടു. സ്നേഹത്തിനൊപ്പം തന്നെ തന്റെ ബിസിനസ്സ് സാമ്രാജ്യം ഒന്നുകൂടി ഉറപ്പിക്കാൻ ആ രാത്രി മുകേഷ് ഉപയോഗിച്ചു.
ഇന്ന് 2026-ൽ എത്തിനിൽക്കുമ്പോൾ, ആ രാത്രിയിലെ സഹായം അനിലിന് ഒരു ശാപമോക്ഷമായിരുന്നോ അതോ അനിലിന്റെ സാമ്രാജ്യത്തിന് മേൽ മുകേഷ് അടിച്ച അവസാനത്തെ ആണിയായിരുന്നോ എന്ന ചോദ്യം പ്രസക്തമാണ്. 2025-26 കാലഘട്ടത്തിൽ അനിൽ അംബാനിയുടെ റിലയൻസ് പവർ, റിലയൻസ് ഇൻഫ്രാ എന്നീ കമ്പനികൾ തങ്ങളുടെ എല്ലാ ബാങ്ക് കടങ്ങളും തീർത്ത് ‘ഡെബ്റ്റ് ഫ്രീ’ (Debt-free) ആയി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു എന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അവിശ്വസനീയമായ ഒരു തിരിച്ചുവരവായിട്ടാണ് ലോകം കാണുന്നത്.
