കള്ളനോട്ടുകൾക്ക് തടയിടാനും നോട്ടിന്റെ ആയുസ്സ് വർദ്ധിപ്പിക്കാനുമായി ഇന്ത്യൻ കറൻസി രംഗത്ത് ചരിത്രപരമായ വിപ്ലവത്തിനൊരുങ്ങി റിസർവ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ (RBI). നിലവിലുള്ള പേപ്പർ നോട്ടുകൾക്ക് പകരം കൂടുതൽ സുരക്ഷിതമായ പോളിമർ അഥവാ ‘പ്ലാസ്റ്റിക്’ കറൻസി നോട്ടുകൾ രാജ്യത്ത് അവതരിപ്പിക്കാനുള്ള നിർണ്ണായക നീക്കങ്ങൾ ആർബിഐ ആരംഭിച്ചു കഴിഞ്ഞു. ആദ്യ ഘട്ടത്തിൽ ഏറ്റവുമധികം വിനിമയം നടക്കുന്ന 10, 20 രൂപ നിരക്കിലുള്ള നോട്ടുകളാണ് പരീക്ഷണാടിസ്ഥാനത്തിൽ പ്ലാസ്റ്റിക് രൂപത്തിൽ പുറത്തിറക്കുക. പൈലറ്റ് പ്രോജക്റ്റ് വിജയകരമായാൽ 2027 മുതൽ രാജ്യവ്യാപകമായി പൂർണ്ണതോതിൽ പ്ലാസ്റ്റിക് നോട്ടുകൾ വിതരണത്തിനെത്തിക്കാനാണ് ആർബിഐ ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.
പ്ലാസ്റ്റിക് നോട്ട് അച്ചടിക്കുന്നതിന് ആവശ്യമായ അത്യാധുനിക പോളിമർ ഷീറ്റുകൾ ലഭ്യമാക്കുന്നതിനായി ആർബിഐയുടെ സബ്സിഡിയറി സ്ഥാപനമായ ഭാരതീയ റിസർവ് ബാങ്ക് നോട്ട് മുദ്രൺ പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡ് (BRBNMPL) ആഗോളതലത്തിൽ താല്പര്യപത്രം (EOI) ക്ഷണിച്ചിട്ടുണ്ട്. 68,000 റീം പോളിമർ ഷീറ്റുകളാണ് പ്രാരംഭ ഘട്ടത്തിൽ ആവശ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. ഒരു റീമിൽ 500 ഷീറ്റുകൾ വീതമാണുണ്ടാകുക. കള്ളനോട്ടുകൾ പൂർണ്ണമായും തടയാൻ സഹായിക്കുന്ന സുതാര്യമായ വിൻഡോ വിത്ത് പോർട്രെയ്റ്റ്, മെറ്റാലിക് ന്യൂമറൽ, മാഗ്നറ്റിക് സ്യൂഡോ ത്രെഡ്, ഷാഡോ ഇമേജ് തുടങ്ങി ഏറ്റവും പുതിയ സുരക്ഷാ ഫീച്ചറുകൾ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഷീറ്റുകളാണ് ആർബിഐ ആവശ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. ആഗോള ടെൻഡറുകൾ സമർപ്പിക്കാനുള്ള അവസാന തീയതി ഓഗസ്റ്റ് 18 ആണ്.
ദേശീയ സുരക്ഷ മുൻനിർത്തി അതിശക്തമായ നിബന്ധനകളാണ് ഈ ടെൻഡറിൽ ആർബിഐ മുന്നോട്ട് വെച്ചിരിക്കുന്നത് എന്നതാണ് ശ്രദ്ധേയം. ടെൻഡറിൽ പങ്കെടുക്കുന്ന ആഗോള കമ്പനികൾക്ക് ചൈനയിലോ പാകിസ്താനിലോ പ്രവർത്തനങ്ങളുണ്ടെങ്കിൽ അവ ഇന്ത്യയുമായുള്ള കരാറിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായും മാറ്റിനിർത്തണം (ഫയർവാൾ ചെയ്യണം). ആയുധ നിർമ്മാണത്തിനുള്ള അസംസ്കൃത വസ്തുക്കൾ ഈ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് വാങ്ങരുത്. കൂടാതെ, മുൻപ് ചൈനയിലോ പാകിസ്താനിലോ ജോലി ചെയ്തിട്ടുള്ള ജീവനക്കാരെ ഈ ഇന്ത്യൻ പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമാക്കാൻ പാടില്ലെന്നും ആർബിഐ കർശന നിർദ്ദേശം നൽകിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന് പുറമെ കറൻസി നിർമ്മാണത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്ന മെറ്റീരിയലിൽ മൃഗക്കൊഴുപ്പോ (Animal Tallow) ഡിഎൻഎ അംശങ്ങളോ അടങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന ലാബ് സർട്ടിഫിക്കറ്റും കമ്പനികൾ ഹാജരാക്കേണ്ടതുണ്ട്.
1988-ൽ ഓസ്‌ട്രേലിയയാണ് ലോകത്താദ്യമായി പോളിമർ കറൻസി നോട്ടുകൾ അവതരിപ്പിച്ചത്. നിലവിൽ ബ്രിട്ടൻ, കാനഡ, ന്യൂസിലൻഡ് ഉൾപ്പെടെ അൻപതിലധികം രാജ്യങ്ങളിൽ പ്ലാസ്റ്റിക് നോട്ടുകൾ വിജയകരമായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. സാധാരണ പേപ്പർ നോട്ടുകളേക്കാൾ രണ്ടിരട്ടി മുതൽ ആറിരട്ടി വരെ കൂടുതൽ ആയുസ്സ് പ്ലാസ്റ്റിക് നോട്ടുകൾക്കുണ്ടാകും. ഇവ എളുപ്പത്തിൽ കീറിപ്പോകില്ലെന്ന് മാത്രമല്ല, വെള്ളം, ഈർപ്പം, അഴുക്ക് എന്നിവയെ പ്രതിരോധിക്കുകയും ചെയ്യും. ദീർഘകാലാടിസ്ഥാനത്തിൽ നോട്ട് അച്ചടി ചരക്കുകൂലി ഇനത്തിൽ കോടിക്കണക്കിന് രൂപ സർക്കാരിന് ലാഭിക്കാൻ ഇത് സഹായിക്കും. കറൻസി വിനിമയ രംഗത്തെ ഈ പുതിയ മാറ്റം ഡിജിറ്റൽ യുഗത്തിലും ഇന്ത്യയുടെ സാമ്പത്തിക സുരക്ഷയെ കൂടുതൽ ശക്തമാക്കുമെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ. പ്ലാസ്റ്റിക് നോട്ടുകൾ വരുമെങ്കിലും നിലവിലുള്ള പേപ്പർ നോട്ടുകൾ വിപണിയിൽ നിയമസാധുവായി തന്നെ തുടരുമെന്നും ആർബിഐ വൃത്തങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു.
