“ആകാശത്തിലൂടെ വലിയൊരു ജെറ്റ് വിമാനം താഴ്ന്നുപറക്കുമ്പോലൊരു ഭീകരമായ കാറ്റും കാതടപ്പിക്കുന്ന ഇരമ്പലും, കിലോമീറ്ററുകളോളം മലനിരകളിൽ തട്ടി പ്രതിധ്വനിക്കുന്ന അലർച്ച, തലയിലൊരു സ്വർണ്ണ ഹെൽമെറ്റ്; പോരാത്തതിന് സ്വന്തം പങ്കാളിയെ മാസങ്ങളോളം ഒരു മരപ്പൊത്തിനുള്ളിലിട്ട് പൂട്ടി സംരക്ഷിച്ച് പുറത്തുനിന്ന് ഫുഡ് ഡെലിവറി നടത്തുന്ന ഫാമിലിമാൻ! ആരാണ് ഈ മിസ്റ്റീരിയസ് സൂപ്പർ ഹീറോ എന്നറിയാമോ?”
പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ കന്യാവനങ്ങളിലൂടെ ശാന്തമായി നടക്കുമ്പോൾ പെട്ടെന്ന് അന്തരീക്ഷത്തിൽ വായു പിളർക്കുന്നതുപോലൊരു ശക്തമായ ‘വുഷ്-വുഷ്’ ശബ്ദം കേട്ടാൽ ഒട്ടും പരിഭ്രമിക്കേണ്ട. മുകളിലേക്ക് നോക്കിയാൽ കാണാം ഒന്നര മീറ്ററിലധികം ചിറകുവിരിച്ച്, സൂര്യപ്രകാശത്തെ മറച്ചുകൊണ്ട് അതിഗംഭീരമായി പറന്നുപോകുന്ന നമ്മുടെ കേരളത്തിന്റെ സ്വന്തം സംസ്ഥാന പക്ഷി—മലമുഴക്കി വേഴാമ്പൽ! പക്ഷിശാസ്ത്രത്തിൽ ബ്യൂസെറോസ് ബൈകോർണിസ് (Buceros bicornis) എന്ന ശാസ്ത്രീയനാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഈ വമ്പൻ പക്ഷി ‘ബ്യൂസെറോറ്റിഡേ’ (Bucerotidae) കുടുംബത്തിലെ പ്രധാനിയാണ്. ഇവയുടെ അടിവയറ്റിൽ നിന്നുവരുന്ന കനത്ത, കുരയ്ക്കുന്നതുപോലെയുള്ള വിളി കാടുകളിലും മലനിരകളിലും കിലോമീറ്ററുകളോളം മുഴങ്ങിക്കേൾക്കുന്നതുകൊണ്ടാണ് മലയാളികൾ ഇതിന് “മലമുഴക്കി” എന്ന് അന്വർത്ഥമായ പേര് നൽകിയത്.
ശരീരഘടനയിലേക്ക് നോക്കിയാൽ ജീവശാസ്ത്രജ്ഞരെപ്പോലും വിസ്മയിപ്പിക്കുന്ന അനേകം സവിശേഷതകൾ കാണാം. ഏകദേശം 90 മുതൽ 120 സെന്റീമീറ്റർ വരെ ശരീരനീളവും, 1.5 മീറ്ററോളം ചിറകുവിസ്താരവും, 2.5 മുതൽ 4 കിലോഗ്രാം വരെ ഭാരവും ഇവയ്ക്കുണ്ട്. ഇവയുടെ പ്രധാന ആകർഷണം തലയ്ക്കു മുകളിലുള്ള ‘കാസ്ക്’ (Casque) എന്നറിയപ്പെടുന്ന വലിയ യു-ആകൃതിയിലുള്ള കൊമ്പാണ്. പുറമെ കട്ടിയുള്ളതാണെന്ന് തോന്നുമെങ്കിലും, തേനീച്ചക്കൂട് പോലെ വായു അറകൾ നിറഞ്ഞ (Pneumatic bone structure), കെരാറ്റിൻ കൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞ വളരെ ഭാരം കുറഞ്ഞൊരു എയർ ചേമ്പറാണിത്. കൊക്കിന് അധികഭാരം നൽകാതെ തന്നെ ശബ്ദത്തെ ഉച്ചത്തിൽ പ്രതിധ്വനിപ്പിക്കാനും, പറക്കുമ്പോൾ കാറ്റിനെ കീറിമുറിച്ച് എയറോഡൈനാമിക് ബാലൻസ് നിലനിർത്താനും ഈ കാസ്ക് സഹായിക്കുന്നു. കൂടാതെ, ചിറകുകളുടെ അടിയിലെ തൂവലുകൾക്ക് മറ്റ് പക്ഷികളെപ്പോലെ അടിത്തട്ടിൽ ആവരണമില്ലാത്തതുകൊണ്ടാണ് (Underwing-coverts gap) ചിറകടിക്കുമ്പോൾ വലിയൊരു ഫാൻ കറങ്ങുന്നതുപോലെയുള്ള കാതടപ്പിക്കുന്ന ശബ്ദം ഉണ്ടാകുന്നത്. കണ്ണുകളുടെ കൃഷ്ണമണി ആൺപക്ഷിയിൽ കടും ചുവപ്പും, പെൺപക്ഷിയിൽ മുത്തുപോലെയുള്ള നീലകലർന്ന വെള്ളയുമാണ്.
ഇക്കോസിസ്റ്റത്തിലെ ഇവരുടെ പങ്ക് ഒരു പക്ഷിയുടേതല്ല, മറിച്ച് കാടിന്റെ സാക്ഷാൽ ‘ഫോറസ്റ്റ് എൻജിനീയർ’ അഥവാ പ്രകൃതിദത്ത കർഷകന്റേതാണ്. പഴഭോജികളായ (Frugivorous) വേഴാമ്പലുകൾ അത്തിമരങ്ങളുടെ കായ്കൾ (Ficus), കുന്തിരിക്കം, കാരക്ക തുടങ്ങിയ വലിയ കാട്ടുപഴങ്ങൾ ധാരാളമായി അകത്താക്കുന്നു. ഇവയുടെ വിശാലമായ ദഹനവ്യവസ്ഥ കട്ടിയുള്ള വിത്തുകളുടെ പുറംതോട് ദഹിപ്പിക്കാതെ മുഴുവനായി നിലനിർത്തുന്നു. ഒരു ദിവസം പതിനായിരക്കണക്കിന് ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തൃതിയിൽ പറന്നുനടന്ന് കാഷ്ഠത്തിലൂടെ വിത്തുകൾ വിതറുന്നത് വഴിയാണ് പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ 70 ശതമാനത്തിലധികം നിത്യഹരിത വൃക്ഷങ്ങളും മുളച്ചുപൊന്തുന്നത്. ഇടയ്ക്ക് പ്രോട്ടീൻ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി പല്ലികൾ, അരണകൾ, പ്രാണികൾ, ചെറിയ പാമ്പുകൾ എന്നിവയെ വേട്ടയാടുമെങ്കിലും പഴങ്ങൾ തന്നെയാണ് ഇവയുടെ നിലനിൽപ്പിന്റെ ആധാരം. മികച്ച ഓർമ്മശക്തിയുള്ളതുകൊണ്ട് ഓരോ സീസണിലും കാട്ടിൽ എവിടെയൊക്കെയാണ് പഴങ്ങൾ പാകമാകുന്നത് എന്ന് വർഷങ്ങളോളം കൃത്യമായി ഓർത്തുപിടിച്ച് സഞ്ചരിക്കാൻ ഇവയ്ക്ക് സാധിക്കുന്നു.
ഇനി ഇവരുടെ പ്രണയവും അതിശയകരമായ പ്രജനനരീതിയും ഏതൊരു മനുഷ്യനെയും അമ്പരപ്പിക്കുന്നതാണ്. ജീവിതകാലം മുഴുവൻ ഒരൊറ്റ പങ്കാളിയോട് മാത്രം വിശ്വസ്തത പുലർത്തുന്ന ഏകപത്നീവ്രതക്കാരാണ് (Monogamous) വേഴാമ്പലുകൾ. നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള, വലിയ പൊത്തുകളുള്ള വന്മരങ്ങൾ (Culled/Hollow nest trees) മാത്രമേ ഇവർ പ്രജനനത്തിന് തിരഞ്ഞെടുക്കൂ. അത്തരം ഒരു പൊത്ത് കണ്ടെത്തിയാൽ പെൺപക്ഷി അതിനുള്ളിലേക്ക് കടക്കും. തുടർന്ന് ഇരുവരും ചേർന്ന് മണ്ണും കാഷ്ഠവും പഴങ്ങളുടെ അവശിഷ്ടങ്ങളും മരപ്പശയും ഉമിനീരും ചേർത്ത് ഒരു ജൈവസിമന്റ് കൂട്ടുണ്ടാക്കി മരപ്പൊത്തിന്റെ പ്രവേശനദ്വാരം പൂർണ്ണമായി ഭിത്തികെട്ടി അടയ്ക്കും. പെൺപക്ഷിയുടെ കൊക്കിന്റെ അഗ്രം മാത്രം പുറത്തേക്ക് നീട്ടാൻ പാകത്തിലുള്ള ചെറിയൊരു ലംബമായ വിടവ് മാത്രമേ ബാക്കിവെക്കൂ. കുരങ്ങുകൾ, മരപ്പട്ടികൾ, പെരുമ്പാമ്പുകൾ തുടങ്ങിയ ശത്രുക്കളിൽ നിന്ന് ഗർഭപാത്രത്തെപ്പോലെ സ്വന്തം കുഞ്ഞുങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കാനുള്ള പ്രകൃതിയുടെ ഇൻബിൽറ്റ് ബങ്കറാണിത്.
തുടർന്ന് മൂന്ന് മുതൽ നാല് മാസം വരെ പെൺപക്ഷി ആ ഇരുട്ടറയ്ക്കുള്ളിൽ സ്വന്തം ചിറകുകൾ വരെ കൊഴിച്ച് മുട്ടകൾക്ക് ചൂടുപകർന്ന് അടയിരിക്കുന്നു. ആ കാലയളവിൽ കുടുംബത്തിന്റെ മുഴുവൻ ഭാരവും ആൺപക്ഷിയുടെ ചിറകുകളിലാണ്. പുലർച്ചെ മുതൽ കാടുമുഴുവൻ അലഞ്ഞ് നൂറുകണക്കിന് പഴങ്ങളും തീറ്റയും തൊണ്ടയിലെ പ്രത്യേക സഞ്ചിയായ ‘ഗള്ളറ്റിൽ’ (Gullet) ശേഖരിച്ച് അവൻ പറന്നെത്തും. ഒരൊറ്റ ദിവസം തന്നെ പലതവണയായി വിഴുങ്ങിയ പഴങ്ങൾ ഓരോന്നായി തികട്ടി ആ ചെറിയ വിടവിലൂടെ പെൺപക്ഷിക്കും കുഞ്ഞിനും ഊട്ടി കൊടുക്കും. കുഞ്ഞിന് കുറച്ച് തൂവലുകൾ മുളയ്ക്കുമ്പോൾ പെൺപക്ഷി കഠിനമായി ആ ചെളിമതിൽ കൊത്തിപ്പൊളിച്ച് പുറത്തുവരികയും, ശേഷം ആ വിടവ് വീണ്ടും അടച്ച് അച്ഛനും അമ്മയും ഒരുമിച്ച് കുഞ്ഞിന് ഭക്ഷണം എത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
എന്നാൽ ഇന്ന് ഈ വനരാജൻ നേരിടുന്ന വെല്ലുവിളികൾ അതീവ ഗുരുതരമാണ്. വനനശീകരണവും റോഡ് നിർമ്മാണവും കാരണം കൂടുണ്ടാക്കാൻ പാകത്തിലുള്ള നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള വന്മരങ്ങൾ ഇല്ലാതാകുന്നത് ഇവയുടെ വംശവർദ്ധനവിനെ ഗുരുതരമായി ബാധിക്കുന്നു. ആൺപക്ഷിക്ക് കാട്ടിൽ എന്തെങ്കിലും അപകടം സംഭവിച്ചാൽ കൂട്ടിൽ അടച്ചിരിക്കുന്ന പെൺപക്ഷിയും കുഞ്ഞും പട്ടിണി കിടന്ന് മരണപ്പെടുന്നു. പശ്ചിമഘട്ടത്തിന്റെ ജൈവവൈവിധ്യത്തിന്റെ ആരോഗ്യ സൂചകമായ (Indicator species) ഈ പക്ഷി വെറുമൊരു പറവയല്ല; പ്രകൃതിയുടെ ജീവതാളവും ഹരിതഭൂമിയുടെ അമൂല്യ സമ്പത്തുമാണ്.
