കടലിന്റെ ആഴങ്ങളിൽ മനുഷ്യനെപ്പോലെ ചിന്തിക്കുകയും സ്നേഹിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു ജീവിയുണ്ടെങ്കിൽ അത് ഡോൾഫിനുകളാണ്. കടലിലെ ഏറ്റവും ബുദ്ധിയുള്ള ഈ സസ്തനികൾ സത്യത്തിൽ മീനുകളല്ല, നമ്മളെപ്പോലെ ശ്വസിക്കുകയും കുഞ്ഞുങ്ങൾക്ക് പാലൂട്ടുകയും ചെയ്യുന്ന സസ്തനികളാണ്. ഡോൾഫിനുകളുടെ ലോകം അത്ഭുതങ്ങൾ നിറഞ്ഞതാണ്; അവയുടെ ഓരോ ശാരീരിക പ്രത്യേകതയും പെരുമാറ്റവും ശാസ്ത്രലോകത്തെപ്പോലും ഇന്നും വിസ്മയിപ്പിക്കുന്നു.
നമ്മൾ കാണുന്ന മീനുകളിൽ നിന്ന് ഡോൾഫിനുകളെ വ്യത്യസ്തമാക്കുന്നത് അവയുടെ ശ്വസനരീതിയാണ്. ചെകിളകൾക്ക് പകരം തലയ്ക്ക് മുകളിലുള്ള ‘ബ്ലോഹോൾ’ (Blowhole) വഴിയാണ് ഇവ വായു ശ്വസിക്കുന്നത്. സമുദ്രത്തിൽ ജീവിക്കുമ്പോഴും മുങ്ങിമരിക്കാതിരിക്കാൻ ഇവ പ്രയോഗിക്കുന്ന വിദ്യ അതിശയകരമാണ്—യൂണിഹെമിസ്ഫെറിക് സ്ലീപ്പ് (Unihemispheric Sleep). അതായത്, ഉറങ്ങുമ്പോൾ ഇവയുടെ തലച്ചോറിന്റെ പകുതി ഭാഗം മാത്രമേ വിശ്രമിക്കൂ; ബാക്കി പകുതി ഭാഗം ഉണർന്നിരുന്ന് ശ്വസിക്കാനായി മുകളിലേക്ക് ഉയരാനും ശത്രുക്കളെ നിരീക്ഷിക്കാനും ഡോൾഫിനുകളെ സഹായിക്കുന്നു.
ഡോൾഫിനുകളുടെ ലോകം ശബ്ദങ്ങളുടേതാണ്. ഇരുണ്ട ആഴക്കടലിൽ കണ്ണ് ചിമ്മിയല്ല, മറിച്ച് പാട്ടുപാടിയാണ് ഇവ വഴികണ്ടെത്തുന്നത്. ‘എക്കോലോക്കേഷൻ’ എന്ന വിദ്യയിലൂടെ ശബ്ദതരംഗങ്ങൾ പുറപ്പെടുവിച്ച്, അവ തടസ്സങ്ങളിൽ തട്ടി തിരിച്ചുവരുന്നത് കേട്ട് കടലിന്റെ ഭൂപടം മനസ്സിൽ വരയ്ക്കാൻ ഇവയ്ക്ക് കഴിയും. അതിനേക്കാൾ അത്ഭുതകരമായത് ഇവയുടെ ‘സിഗ്നേച്ചർ വിസിലുകൾ’ ആണ്. ഓരോ ഡോൾഫിനും മറ്റൊരാൾ വിളിക്കാൻ ഒരു പ്രത്യേക പേരുണ്ട്! അതെ, കടലിന്റെ അഗാധതയിൽ അവ പരസ്പരം പേരുചൊല്ലി വിളിക്കുകയും വിശേഷങ്ങൾ പങ്കുവെക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ലോകത്താകെ 40-ലധികം ഇനം ഡോൾഫിനുകളുണ്ട്. ഇതിൽ രസകരമായ ഒരു കാര്യം, ഭീകരരെന്നു നമ്മൾ വിളിക്കുന്ന ഓർക്ക അഥവാ കില്ലർ വെയ്ലുകൾ (Orcas) യഥാർത്ഥത്തിൽ ഡോൾഫിൻ കുടുംബത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ അംഗങ്ങളാണ് എന്നതാണ്. ഡോൾഫിനുകൾ ആശയവിനിമയത്തിനായി അത്ഭുതകരമായ ശബ്ദതരംഗങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു.
ഇവയുടെ കുടുംബസ്നേഹം ഏതൊരു മനുഷ്യനെയും നാണിപ്പിക്കുന്നതാണ്. ‘പോഡുകൾ’ എന്ന് വിളിക്കുന്ന ഇവയുടെ കൂട്ടങ്ങളിൽ ആർക്കെങ്കിലും പരിക്കേറ്റാൽ, അവരെ ഉപേക്ഷിച്ചു പോകാൻ മറ്റുള്ളവർക്ക് കഴിയില്ല. മുറിവേറ്റ കൂട്ടുകാരനെ വെള്ളത്തിന് മുകളിൽ ശ്വസിക്കാൻ പാകത്തിൽ താങ്ങിപ്പിടിച്ച് മണിക്കൂറുകളോളം നീന്തുന്ന ഡോൾഫിനുകൾ സഹജീവിസ്നേഹത്തിന്റെ ഉത്തമ ഉദാഹരണമാണ്. ചിലയിടങ്ങളിൽ കടലിന്റെ അടിത്തട്ടിൽ ഇര തേടുമ്പോൾ മൂക്കിന് പരിക്കേൽക്കാതിരിക്കാൻ കടൽ സ്പോഞ്ചുകൾ കവചമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന രീതി ഇവയുടെ ബുദ്ധിശക്തിയുടെ തെളിവാണ്.
വെറുതെ നീന്തി നടക്കുക മാത്രമല്ല ഡോൾഫിനുകളുടെ പണി. ഇവ അതീവ വികൃതികളാണ്. കടൽക്കുതിരകളെ (Sea horses) വെച്ച് പന്തുകളിക്കുന്നത് പോലെ കളിക്കാനും, വെള്ളത്തിനടിയിൽ വായു കൊണ്ട് കുമിളകൾ (Bubble rings) ഉണ്ടാക്കി അവയ്ക്കുള്ളിലൂടെ നീന്തിത്തുടിക്കാനും ഇവയ്ക്ക് വലിയ താല്പര്യമാണ്. ചിലപ്പോൾ കപ്പലുകൾക്ക് മുന്നിൽ തിരമാലകൾക്കൊപ്പം മത്സരിച്ചു നീന്തുന്നത് (Bow riding) വെറുമൊരു വിനോദത്തിനാണ്.
ഡോൾഫിനുകളുടെ പ്രജനന രീതി മനുഷ്യരുടേതിനോട് ഏറെ സാമ്യമുള്ളതാണ്. മിക്ക ഡോൾഫിൻ വർഗ്ഗങ്ങൾക്കും 10 മുതൽ 12 മാസം വരെയാണ് ഗർഭകാലം. കടലിനടിയിൽ കുഞ്ഞ് ജനിക്കുന്ന നിമിഷം തന്നെ അമ്മ ഡോൾഫിനോ അല്ലെങ്കിൽ കൂട്ടത്തിലെ മറ്റൊരു ‘അമ്മൂമ്മ’ ഡോൾഫിനോ കുഞ്ഞിനെ വായു ശ്വസിക്കാനായി വേഗത്തിൽ ജലനിരപ്പിന് മുകളിലേക്ക് തള്ളിക്കൊണ്ടുപോകും. ജനിച്ച ഉടനെ തന്നെ നീന്താൻ പഠിക്കുന്ന ഈ വിരുതന്മാർ മാസങ്ങളോളം അമ്മയുടെ പാൽ കുടിച്ചാണ് വളരുന്നത്. ഏകദേശം ആറ് വർഷത്തോളം ഈ കുഞ്ഞുങ്ങൾ അമ്മയുടെ സംരക്ഷണത്തിൽ തന്നെ കഴിയുന്നു.
മികച്ച വേട്ടക്കാരാണ് ഡോൾഫിനുകൾ . പ്രധാനമായും ചെറിയ മീനുകൾ, കൂന്തൽ (Squid), ചെമ്മീൻ തുടങ്ങിയവയാണ് ഇവയുടെ പ്രധാന ആഹാരം. എന്നാൽ ഇവയുടെ വേട്ടയാടൽ രീതി വളരെ ബുദ്ധിപരമാണ്. ഒറ്റയ്ക്ക് വേട്ടയാടുന്നതിനേക്കാൾ കൂട്ടമായി (Pods) ചേർന്ന് ഇരയെ കുടുക്കാനാണ് ഇവയ്ക്ക് ഇഷ്ടം. ഉദാഹരണത്തിന്, മീൻകൂട്ടങ്ങളെ വളഞ്ഞ് ഒരു ‘കുമിള മതിൽ’ (Bubble net) തീർത്ത് അവയെ വട്ടം കറക്കിയ ശേഷം ഓരോരുത്തരായി ചെന്ന് ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്ന രീതി അതിശയകരമാണ്. ചിലയിടങ്ങളിൽ കരയോട് ചേർന്നുള്ള മീനുകളെ തിരമാലകൾക്കൊപ്പം കരയിലേക്ക് തള്ളിയിട്ട് വേട്ടയാടുന്ന രീതിയും ഇവ പ്രയോഗിക്കാറുണ്ട്. ചില രാജ്യങ്ങളിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് ബ്രസീലിലെ ലഗൂണ (Laguna) എന്ന സ്ഥലത്ത്, ഡോൾഫിനുകൾ മീൻപിടുത്തക്കാരെ സഹായിക്കാറുണ്ട്. മീൻകൂട്ടങ്ങളെ വലയ്ക്കടുത്തേക്ക് ഓടിച്ചു കൊടുക്കുന്ന ഡോൾഫിനുകൾ, വല എറിയേണ്ട കൃത്യസമയത്ത് വാലുകൊണ്ട് വെള്ളത്തിൽ അടിച്ച് സിഗ്നൽ നൽകും! പകരം, വലയിൽ നിന്ന് ചിതറിപ്പോകുന്ന മീനുകളെ ഡോൾഫിനുകൾക്ക് ഭക്ഷണമായി ലഭിക്കുന്നു. തലമുറകളായി കൈമാറി വരുന്ന ഈ സവിശേഷ സൗഹൃദം പ്രകൃതിയിലെ തന്നെ വലിയൊരു അത്ഭുതമാണ്.
സാധാരണയായി ഡോൾഫിനുകൾ 20 മുതൽ 50 വർഷം വരെ ജീവിക്കാറുണ്ട്. കില്ലർ വെയ്ലുകൾ (Orcas) 80 വർഷത്തിലധികം ജീവിച്ച ചരിത്രവുമുണ്ട്. വളരെ വേഗത്തിൽ മുറിവുകൾ ഉണങ്ങാനുള്ള അസാധാരണമായ കഴിവും (Healing power) ഇവയ്ക്കുണ്ട്. വലിയ സ്രാവുകളുടെ കടിയേറ്റാൽ പോലും അണുബാധയേൽക്കാതെ ദിവസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ ആ മുറിവുകൾ ഉണങ്ങുന്നത് ശാസ്ത്രജ്ഞരെ ഇന്നും അമ്പരപ്പിക്കുന്ന കാര്യമാണ്.
ഡോൾഫിനുകളുടെ സാമീപ്യം മനുഷ്യരിലെ മാനസിക സമ്മർദ്ദം കുറയ്ക്കുമെന്നും ഓട്ടിസം ബാധിച്ച കുട്ടികളിൽ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തുമെന്നും ചില പഠനങ്ങൾ പറയുന്നു. ഇവ പുറപ്പെടുവിക്കുന്ന അൾട്രാസോണിക് ശബ്ദതരംഗങ്ങൾക്ക് മനുഷ്യശരീരത്തിൽ പോസിറ്റീവായ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്താൻ കഴിയുമെന്നാണ് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നത്. ‘ഡോഗ് തെറാപ്പി’ പോലെ തന്നെ ‘ഡോൾഫിൻ തെറാപ്പി’ ഇന്ന് ലോകശ്രദ്ധ നേടിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
എന്നാൽ ഈ സുന്ദര ജീവികൾ ഇന്ന് വലിയ വെല്ലുവിളികൾ നേരിടുന്നുണ്ട്. പ്ലാസ്റ്റിക് മലിനീകരണവും മത്സ്യബന്ധന വലകളിൽ അബദ്ധത്തിൽ കുടുങ്ങുന്നതും ഇവയുടെ വംശനാശത്തിന് കാരണമാകുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് പുഴകളിൽ കാണപ്പെടുന്ന നദീതട ഡോൾഫിനുകൾ ഇന്ന് കടുത്ത വംശനാശ ഭീഷണിയിലാണ്. കടലിന്റെ ഈ വികൃതിക്കുട്ടികളെ സംരക്ഷിക്കേണ്ടത് പ്രകൃതിയുടെ നിലനിൽപ്പിന് തന്നെ അത്യാവശ്യമാണ്. ഒരിക്കലെങ്കിലും കടലിന്റെ ആ നീലപ്പരപ്പിൽ ഈ കൂട്ടുകാർക്കൊപ്പം നീന്തുന്നതും, അവയുടെ വിസിലടികൾ കേൾക്കുന്നതും സങ്കൽപ്പിച്ചു നോക്കൂ. ആ സ്വപ്നം സത്യമാക്കാൻ, ആ കാഴ്ച നേരിട്ട് അനുഭവിക്കാൻ ഏത് സഞ്ചാരിയാണ് കൊതിക്കാത്തത്?
