ബോളിവുഡ് സംവിധായകൻ ഇംതിയാസ് അലി ഒരുക്കിയ ഏറ്റവും പുതിയ ചിത്രം ‘മേം വാപസ് ആഊംഗാ’ തീയേറ്ററുകളിൽ വലിയ തരംഗമാകുമ്പോൾ, ചിത്രത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലമായ പാകിസ്താനിലെ സർഗോദ എന്ന നഗരവും സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ വീണ്ടും ചർച്ചയാകുന്നു. കേവലം ഒരു ഭൂപ്രദേശത്തിനപ്പുറം വിഭജനത്തിന്റെ നോവിക്കുന്ന ഓർമ്മകളും വ്യക്തിത്വവും നഷ്ടപ്പെട്ട ഭൂതകാലവുമെല്ലാം അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന വൈകാരിക പ്രതീകമായാണ് സിനിമയിൽ ഈ നഗരത്തെ ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. വിഭജനകാലത്ത് ജന്മനാട് ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടി വന്ന ഒരു വൃദ്ധൻ പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് ശേഷം തന്റെ തറവാട്ടു വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതും ഒരു പഴയ വാഗ്ദാനം നിറവേറ്റാൻ നടത്തുന്ന ശ്രമങ്ങളുമാണ് സിനിമയുടെ ഇതിവൃത്തം. ദിൽജിത് ദോസഞ്ച്, നസീറുദ്ദീൻ ഷാ, ഷർവാരി തുടങ്ങിയവർ കേന്ദ്രകഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഈ ചിത്രം റിലീസിന് പിന്നാലെ മികച്ച പ്രതികരണമാണ് നേടുന്നത്.
സിനിമയിലൂടെ മാത്രമല്ല, ഇന്ത്യയുടെ പ്രത്യാക്രമണ ചരിത്രത്തിലും ഏറെ പ്രാധാന്യമുള്ള നഗരമാണ് സർഗോദ. കഴിഞ്ഞ വർഷം (2025 മെയ് മാസം) ജമ്മു കശ്മീരിലെ പഹൽഗാമിൽ വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് നേരെ നടന്ന ഭീകരാക്രമണത്തിന് മറുപടിയായി ഇന്ത്യൻ വ്യോമസേന നടത്തിയ ‘ഓപ്പറേഷൻ സിന്ദൂർ’ സൈനിക നീക്കത്തിലൂടെയാണ് ഈ നഗരം വാർത്തകളിൽ നിറഞ്ഞത്. പാകിസ്താന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട സൈനിക താവളങ്ങളിലൊന്നായ സർഗോദ എയർഫീൽഡ് കോംപ്ലക്സ് ലക്ഷ്യമിട്ടായിരുന്നു അന്ന് ഇന്ത്യയുടെ കൃത്യതയാർന്ന മിസൈൽ ആക്രമണം. ജെയ്ഷെ മുഹമ്മദ്, ലഷ്കറെ ത്വയ്യിബ തുടങ്ങിയ ഭീകരസംഘടനകളുടെ താവളങ്ങളെയും പാക് വ്യോമസേനയുടെ റൺവേകളെയും തകർത്തുകൊണ്ട് ഇന്ത്യ നടത്തിയ പ്രത്യാക്രമണം പാകിസ്താന് വലിയ സാമ്പത്തിക-സൈനിക പ്രഹരമാണ് ഏൽപ്പിച്ചത്. പാകിസ്താന്റെ അത്യാധുനിക എഫ്-16 (F-16), ജെഎഫ്-17 (JF-17) യുദ്ധവിമാനങ്ങൾ സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്ന പിഎഫ് ബേസ് മുഷാഫ് (PAF Base Mushaf) സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത് ഈ സർഗോദയിലാണ്.
ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ മറ്റ് പല പുരാതന നഗരങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി, ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലത്ത് രൂപംകൊണ്ട താരതമ്യേന ആധുനികമായ ഒരു നഗരമാണ് പാകിസ്താനിലെ പഞ്ചാബ് പ്രവിശ്യയിലുള്ള സർഗോദ. 1903-ൽ ലോവർ झेलം കനാൽ കോളനി പ്രൊജക്റ്റിന്റെ ഭാഗമായാണ് ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഈ നഗരം സ്ഥാപിക്കുന്നത്. പഞ്ചാബിലെ വരണ്ട പ്രദേശങ്ങളെ ജലസേചനത്തിലൂടെ മികച്ച കാർഷിക ഭൂമിയാക്കി മാറ്റുക എന്നതായിരുന്നു ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം. പഞ്ചാബ് ലെഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണറായിരുന്ന സർ ചാൾസ് മോണ്ട്ഗോമറി റിവാസിന്റെ മേൽനോട്ടത്തിൽ ലേഡി ട്രൂപ്പറാണ് നഗരത്തിന് തറക്കല്ലിട്ടത്. പിന്നീട് മികച്ച കൃഷിയിടങ്ങളാലും തന്ത്രപ്രധാനമായ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ സ്ഥാനം കൊണ്ടും ഈ നഗരം അതിവേഗം വളരുകയും 1914-ൽ മുനിസിപ്പാലിറ്റിയായി മാറുകയും ചെയ്തു.
പ്രാദേശിക ഐതിഹ്യങ്ങൾ പ്രകാരം ‘സർ’ (കുളം), ‘ഗോദ’ (ഒരു സന്യാസി) എന്നീ വാക്കുകളിൽ നിന്നാണ് സർഗോദ എന്ന പേര് വന്നതെന്നാണ് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നത്. സന്യാസിയുടെ കുളം എന്ന അർത്ഥം വരുന്ന ഈ പേരിനെക്കുറിച്ച് ചരിത്രകാരന്മാർക്കിടയിൽ തർക്കങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും നാടോടിക്കഥകളിൽ ഈ വിശദീകരണം പ്രശസ്തമാണ്. മികച്ച രീതിയിൽ ഓറഞ്ച് ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന കാർഷിക നഗരം എന്നതിനൊപ്പം പാകിസ്താന്റെ പ്രതിരോധ കോട്ടയായും അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന സർഗോദ, ഇപ്പോൾ ഇംതിയാസ് അലിയുടെ ചിത്രത്തിലൂടെ തിയേറ്ററുകളിൽ വലിയൊരു വൈകാരികാനുഭവമായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്. ഇന്ത്യ-പാക് വിഭജനത്തിന്റെ നോവും ഓർമ്മകളും അതിർത്തിയിലെ യുദ്ധമുഖവും ഒരുപോലെ ബന്ധപ്പെട്ടു കിടക്കുന്ന സർഗോദയുടെ ചരിത്രം ഇപ്പോൾ സോഷ്യൽ മീഡിയയിലും സിനിമാ ഗ്രൂപ്പുകളിലും വലിയ ചർച്ചകൾക്കാണ് വഴിതുറന്നിരിക്കുന്നത്.
